Phép năm: 12, 14, 16 ngày, thêm 01 ngày mỗi 05 năm, và không có mức 300% nào để quy đổi

Đủ 12 tháng làm việc: 12 ngày phép; nghề nặng nhọc, người khuyết tật 14 ngày; đặc biệt nặng nhọc 16 ngày. Cứ đủ 05 năm thêm 01 ngày. Làm chưa đủ năm thì theo tỷ lệ. Chỉ khi thôi việc mới được trả tiền ngày chưa nghỉ.

Chi phí

Phép năm đã nằm trong lương theo hợp đồng, nên khi bị cắt phép người lao động mất ngày chứ không mất một khoản phải bỏ ra trước. Cái mất tính được: 12 ngày một năm, mười năm là 120 ngày, và nếu quy ra tiền thì phần lớn người lao động chỉ nhận lại được khi thôi việc, đúng lúc không còn chỗ để thương lượng. Phía người sử dụng lao động, vi phạm quy định về nghỉ hằng năm bị phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng; không trả hoặc trả không đủ tiền lương những ngày chưa nghỉ khi người lao động thôi việc, bị mất việc bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng với vi phạm từ 1 đến 10 người lao động, doanh nghiệp gấp đôi. Cái mất thêm là sức khoẻ: phép không nghỉ không biến thành tiền, nó biến thành số ngày ốm của năm sau.

Lợi ích

Phép năm là tiền và thời gian thực sự của người lao động. Theo dõi số ngày đã nghỉ, số ngày còn lại và thỏa thuận về lịch nghỉ trước khi chấm dứt hợp đồng.

Pháp luật Việt Nam

Điều 113 khoản 1 chia ba mức: 12 ngày làm việc cho công việc trong điều kiện bình thường; 14 ngày cho người lao động chưa thành niên, lao động là người khuyết tật, người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; 16 ngày cho nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Khoản 2 xử lý người mới: làm chưa đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động thì số ngày nghỉ theo tỷ lệ tương ứng với số tháng làm việc, và Điều 66 Nghị định 145/2020/NĐ-CP cho công thức: lấy số ngày phép cộng số ngày tăng theo thâm niên, chia cho 12 tháng, nhân với số tháng làm việc thực tế; khoản 2 cùng điều tính tháng lẻ thành 01 tháng làm việc khi tổng ngày làm việc và ngày nghỉ có hưởng lương đạt từ 50% số ngày làm việc bình thường trong tháng. Điều 114 cộng thêm: cứ đủ 05 năm làm việc cho một người sử dụng lao động thì số ngày nghỉ hằng năm tăng thêm tương ứng 01 ngày, và mốc này tính trên thâm niên tại chính nơi đó, không cộng thâm niên ở chỗ làm cũ. Khoản 4 Điều 113 là chỗ hay bị hiểu lệch theo hướng bất lợi: người lao động có thể thoả thuận nghỉ thành nhiều lần hoặc nghỉ gộp tối đa 03 năm một lần, tức phép không mất nhưng cũng không cộng dồn vô hạn; khoản 5 cho tạm ứng tiền lương khi nghỉ phép mà chưa tới kỳ trả lương; khoản 6 tính thêm thời gian đi đường từ ngày thứ 03 khi đi bằng đường bộ, đường sắt, đường thuỷ, và chỉ tính cho 01 lần nghỉ trong năm. Khoản 3 là câu quyết định toàn bộ giá trị tiền mặt của phép: khi thôi việc, bị mất việc làm mà chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết thì mới được thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ. Điều 67 khoản 3 Nghị định 145/2020 xác định tiền lương đó là tiền lương theo hợp đồng lao động của tháng trước liền kề tháng thôi việc, bị mất việc làm, nên cách tính là lấy lương tháng chia số ngày làm việc bình thường trong tháng rồi nhân với số ngày chưa nghỉ. Điều 65 cùng nghị định gom những quãng được coi là thời gian làm việc để tính phép, trong đó có thời gian thử việc nếu sau đó tiếp tục làm, thời gian nghỉ ốm cộng dồn không quá 02 tháng một năm, thời gian nghỉ do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cộng dồn không quá 6 tháng, thời gian nghỉ thai sản, thời gian ngừng việc không do lỗi của người lao động. Bốn quãng cuối thường bị trừ khỏi phép mà không có căn cứ, và mỗi ngày bị trừ là một ngày lương. Về chế tài, Điều 24 khoản 2 Nghị định 283/2026/NĐ-CP phạt 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng với hành vi vi phạm quy định của pháp luật về nghỉ hằng năm; Điều 23 khoản 2 điểm a cùng nghị định xếp việc không trả hoặc trả không đủ tiền lương của những ngày chưa nghỉ vào nhóm phạt 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng, kèm biện pháp buộc trả đủ cộng lãi. Điều 7 khoản 1 nhắc lại: mức ghi trong nghị định là mức của cá nhân, doanh nghiệp trả gấp đôi.

Ghi chú

Vì sao mức B: ba mức ngày, mốc thâm niên, công thức chia theo tháng và căn cứ lương của ngày chưa nghỉ đều là câu chữ đọc được nguyên văn, trong đó công thức nằm ở một nghị định còn hiệu lực và căn cứ lương nằm ở đúng khoản 3 Điều 67; chưa lên A vì đây là quy định về quyền, không phải kết cục đã đo — không có thống kê Việt Nam nào cho biết bao nhiêu phần trăm người lao động được nghỉ đủ phép, và cũng không có số liệu về số tiền phép bị mất mỗi năm, nên không thể nói mục này tạo ra kết quả gì đo được. Ba cái bẫy người Việt hay sập. Một: tin rằng phép cộng dồn bao nhiêu năm cũng được rồi để dành, trong khi khoản 4 Điều 113 chặn ở mức nghỉ gộp tối đa 03 năm một lần, và phần vượt quá không tự động thành tiền — muốn giữ thì phải thoả thuận nghỉ trước hạn, ghi vào lịch nghỉ hằng năm mà khoản 4 buộc người sử dụng lao động phải thông báo. Hai: tin rằng nghỉ không hết được quy đổi thành 300%, con số có thật trong luật nhưng nằm ở Điều 98 khoản 1 điểm c và dùng cho người đi làm ngày lễ, không dùng cho ngày phép; phép chưa nghỉ chỉ được trả tiền khi thôi việc, mất việc theo khoản 3 Điều 113, và trả theo lương tháng trước liền kề chứ không nhân hệ số. Ba: bị trừ phép cho những ngày ốm, ngày điều trị tai nạn lao động, ngày thai sản hoặc ngày ngừng việc không do lỗi mình, trong khi Điều 65 Nghị định 145/2020 tính đủ các quãng đó vào thời gian làm việc để tính phép, với trần 02 tháng cho ốm và 6 tháng cho tai nạn lao động. Không phải phép năm nào cũng quy ra tiền được: chỉ phần chưa nghỉ tại thời điểm chấm dứt hợp đồng mới thành khoản phải trả, nên cách dùng phép đúng là nghỉ trong năm và giữ lại bảng chấm công, còn khoản tiền chỉ là phần dư cuối cùng.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Cộng hết số năm bạn đã làm ở mọi đơn vị, sổ ghi đóng bảo hiểm xã hội chính là bằng chứng. Khó là khi công ty đưa tờ "tự nguyện từ bỏ nghỉ phép năm" thì phải dám không ký.

Nói đơn giản

Cộng thâm niên ở mọi đơn vị, đủ 1 năm mà chưa đủ 10 năm thì mỗi năm được nghỉ phép 5 ngày. Đủ 10 năm được 10 ngày, đủ 20 năm được 15 ngày, đổi chỗ làm vẫn cộng dồn tiếp. Đơn vị không bố trí được, bạn lại đồng ý không nghỉ, thì mấy ngày đó trả gấp 3 lần lương ngày. Ký tờ "tự nguyện từ bỏ nghỉ phép năm" rồi thì chỉ còn lương bình thường.

Lợi ích

Làm việc liên tục đủ 12 tháng là có nghỉ phép năm. Số ngày tính theo thời gian làm việc cộng dồn, số năm làm ở mọi đơn vị đều cộng vào. Đủ 1 năm chưa đủ 10 năm là 5 ngày, đủ 10 năm chưa đủ 20 năm là 10 ngày, đủ 20 năm là 15 ngày. Ngày nghỉ lễ theo luật và ngày nghỉ hằng tuần không tính vào số ngày phép năm. Đơn vị thật sự vì nhu cầu công việc không bố trí được, lại được chính bạn đồng ý không nghỉ, thì những ngày đáng được nghỉ mà chưa nghỉ phải "trả tiền lương nghỉ phép năm bằng 300% thu nhập lương ngày của người lao động đó". Trong 300% này đã có sẵn một phần lương vốn phải trả cho ngày đi làm bình thường, nên thực tế bạn được thêm 200%. Lương ngày = lương tháng của bạn ÷ 21,75. Lương tháng lấy 12 tháng trước khi trả khoản này, bỏ tiền làm thêm giờ ra rồi tính bình quân. Người mới vào đơn vị trong năm thì quy đổi theo số ngày còn lại của năm ở đơn vị này. Khi nghỉ việc thì quy đổi theo thời gian đã làm trong năm và thanh toán hết, ngày đã nghỉ quá thì không trừ ngược lại. Đơn vị vừa không cho nghỉ vừa không trả tiền thì bị buộc sửa trong thời hạn. Quá hạn vẫn không sửa thì ngoài khoản tiền lương nghỉ phép năm, còn phải trả thêm một khoản tiền bồi thường bằng đúng số đó (áp dụng toàn Trung Quốc, có hiệu lực từ 01/01/2008)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Thời gian làm việc cộng dồn phải cộng qua các đơn vị, người đã đổi chỗ làm đừng chỉ tính thâm niên ở đơn vị hiện tại. Chỉ khi người lao động "vì lý do của bản thân và đề nghị bằng văn bản không nghỉ", đơn vị mới được chỉ trả lương bình thường, nên đừng ký tờ "tự nguyện từ bỏ nghỉ phép năm". Nghỉ việc riêng cộng dồn từ 20 ngày trở lên mà đơn vị không trừ lương thì năm đó không được nghỉ phép năm. Nghỉ ốm vượt số tháng tương ứng cũng không được: thâm niên dưới 10 năm là 2 tháng, 10 đến 20 năm là 3 tháng, trên 20 năm là 4 tháng. Nghỉ thăm thân, nghỉ cưới hỏi, tang lễ, nghỉ thai sản và thời gian nghỉ hưởng nguyên lương vì tai nạn lao động không tính vào phép năm.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 18/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026 (Điều 113, Điều 114, Điều 115), bản ký PDF: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/02/… bản công bố kèm tệp đọc được: congbao.chinhphu.vn/van-ban/van-ban-hop-nhat-… ; Nghị định số 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động (Điều 65, Điều 66, Điều 67 khoản 2 và khoản 3): congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-145-… ; Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 (Điều 7 khoản 1, Điều 23 khoản 2 điểm a, Điều 24 khoản 2): congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-283-… Tra ngày 3/11/2026.