Điều khoản phạt vi phạm trong hợp đồng lao động: ba khoản được trừ và trần 30% lương tháng

Điều khoản phạt vi phạm trong hợp đồng không có hiệu lực. Ngoài bồi thường tự nghỉ trái luật, chỉ ba khoản được đòi: bồi thường hỏng dụng cụ, tối đa 03 tháng lương, không quá 30% lương tháng; chi phí đào tạo theo hợp đồng đào tạo nghề; bồi thường khi vi phạm thoả thuận giữ bí mật kinh doanh.

Chi phí

Khoản bị trừ có trần đọc được, và trần đó thấp hơn nhiều so với những gì hợp đồng hay ghi. Khấu trừ tiền lương hằng tháng không quá 30% tiền lương thực trả sau khi đã trừ bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân, và chỉ được khấu trừ để bồi thường thiệt hại do làm hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản. Với thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất mà giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng, mức bồi thường nhiều nhất là 03 tháng tiền lương. Người lao động tự nghỉ trái luật thì mất trợ cấp thôi việc, phải bồi thường nửa tháng tiền lương cộng tiền lương những ngày không báo trước, và phải hoàn chi phí đào tạo nếu có hợp đồng đào tạo nghề. Chiều ngược lại, người sử dụng lao động cho nghỉ trái luật phải nhận trở lại, trả lương và đóng bảo hiểm những ngày không làm, cộng thêm ít nhất 02 tháng tiền lương. Dùng hình thức phạt tiền hoặc cắt lương thay kỷ luật bị phạt hành chính từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng, doanh nghiệp gấp đôi.

Lợi ích

Một điều khoản phạt trong hợp đồng lao động không đương nhiên hợp pháp. Đọc kỹ khoản nào có thể khấu trừ, mức trần và quy trình xử lý trách nhiệm vật chất.

Pháp luật Việt Nam

Khoản 2 Điều 127 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14 xếp phạt tiền và cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm, cùng chỗ với xâm phạm sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm — nên một điều khoản kiểu vi phạm nội quy thì phạt một tháng lương không phải điều khoản mạnh, mà là điều khoản bị cấm. Điều 102 giới hạn đường tiền còn lại: khoản 1 chỉ cho khấu trừ để bồi thường thiệt hại do làm hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động, khoản 2 buộc cho người lao động biết lý do khấu trừ, khoản 3 chặn ở 30% tiền lương thực trả hằng tháng sau khi trích nộp bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân. Điều 129 khoản 1 đặt trần cho chính khoản bồi thường: làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc gây thiệt hại tài sản thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật hoặc nội quy lao động, và nếu thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất với giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng thì bồi thường nhiều nhất 03 tháng tiền lương, khấu trừ hằng tháng theo khoản 3 Điều 102. Điều 40 và Điều 41 là hai chiều của cùng một cơ chế khi hợp đồng bị cắt ngang: Điều 40 áp cho người lao động đơn phương trái luật, gồm mất trợ cấp thôi việc, bồi thường nửa tháng tiền lương theo hợp đồng, trả tiền lương những ngày không báo trước và hoàn chi phí đào tạo theo Điều 62; Điều 41 áp cho người sử dụng lao động, gồm nhận trở lại làm việc, trả tiền lương và đóng bảo hiểm những ngày người lao động không được làm việc, trả thêm ít nhất 02 tháng tiền lương, và nếu người lao động không muốn tiếp tục thì trả thêm trợ cấp thôi việc theo Điều 46, còn nếu hai bên thoả thuận chấm dứt thì khoản bồi thường thêm cũng ít nhất 02 tháng. Hai chỗ duy nhất trong quan hệ lao động mà tiền phạt theo nghĩa thoả thuận còn đứng được: khoản 2 Điều 21 cho phép thoả thuận bằng văn bản về nội dung, thời hạn bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, quyền lợi và việc bồi thường khi vi phạm, với người làm việc có liên quan trực tiếp đến các bí mật đó; và hợp đồng đào tạo nghề theo Điều 62, nơi chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả là nội dung buộc phải có. Ở tầng dân sự, Điều 418 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 định nghĩa phạt vi phạm là thoả thuận để bên vi phạm nộp một khoản tiền, mức do các bên thoả thuận trừ khi luật liên quan có quy định khác, và nếu chỉ thoả thuận phạt mà không thoả thuận vừa phạt vừa bồi thường thì bên vi phạm chỉ chịu phạt — nhưng điều này nằm trong quan hệ dân sự, không mở đường cho một điều khoản phạt trong hợp đồng lao động. Phía chế tài, điểm c khoản 3 Điều 25 Nghị định 283/2026/NĐ-CP phạt từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng hành vi dùng hình thức phạt tiền hoặc cắt lương thay xử lý kỷ luật.

Ghi chú

Vì sao mức B: ba trần tiền — 30% lương tháng, 03 tháng lương, 10 tháng lương tối thiểu vùng — và hai khoản được phép thoả thuận đều là câu chữ đọc được nguyên văn trong Bộ luật Lao động, còn khung phạt 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng là số trong nghị định đang có hiệu lực, nên bạn tự kiểm được một điều khoản có bị cấm hay không bằng cách đọc luật, không cần đoán. Chưa lên A vì không có thống kê Việt Nam nào đếm số hợp đồng lao động có điều khoản phạt, số tiền bị trừ oan mỗi năm, hay số vụ thanh tra kết luận đúng hành vi này, nên không có số đo kết cục để lên hạng cao hơn. Ba cái bẫy người Việt hay sập. Một: ký cam kết phải làm đủ 12 tháng, nghỉ trước hạn thì mất một tháng lương hoặc phải nộp lại tiền thưởng, rồi tin rằng đã ký là phải trả; khoản 2 Điều 127 cấm đúng hình thức đó, còn Điều 40 chỉ cho người sử dụng lao động đòi nửa tháng tiền lương cộng tiền lương những ngày không báo trước, nên con số một tháng là con số không có căn cứ, và cách làm đúng khi bị trừ là gửi văn bản đề nghị hoàn trả kèm bảng lương, sau đó nộp đơn tới thanh tra lao động. Hai: bị trừ lương vì làm hỏng hàng nhưng đơn vị không có nội quy lao động, không xác định được giá trị thiệt hại và không cho biết lý do; khoản 1 Điều 129 buộc phải có quy định của pháp luật hoặc nội quy, khoản 2 Điều 102 buộc cho biết lý do, và mức 03 tháng lương chỉ áp cho thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất với giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng — ba điều kiện đó thường thiếu cùng lúc. Ba: nghe đơn vị viện Điều 418 Bộ luật Dân sự để nói rằng hai bên đã thoả thuận thì phải phạt, trong khi quan hệ lao động chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Lao động và hai ngoại lệ có tiền chỉ là bảo vệ bí mật kinh doanh ở khoản 2 Điều 21 và chi phí đào tạo ở Điều 62; ngoài hai chỗ đó, thoả thuận phạt chỉ có giá trị khi bên kia tự nguyện trả. Bạn không cần tranh cãi về chữ nghĩa của điều khoản: việc cần làm là yêu cầu bảng lương có dòng khấu trừ, đối chiếu với ba trần nêu trên, và nếu khoản trừ vượt trần thì đề nghị hoàn lại bằng văn bản trước khi tính tới thanh tra hoặc toà.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Lôi hợp đồng lao động, thoả thuận đào tạo, thoả thuận hạn chế cạnh tranh ra đối chiếu một lượt, vài phút. Công ty trừ lương để bù tiền phạt thì phải đi trọng tài lao động (Trung Quốc) đòi lại. Trọng tài không mất phí, xong trong 45 ngày, gia hạn tối đa thêm 15 ngày. Không đồng ý thì ra toà, sơ thẩm thủ tục thông thường theo quy định xét xong trong 6 tháng, có thể gia hạn, tiền luật sư tự trả.

Nói đơn giản

Hợp đồng ghi "nghỉ việc sớm phải bồi thường", luật chỉ cho phép trong hai trường hợp: công ty bỏ tiền cho bạn đi đào tạo chuyên môn kỹ thuật, hoặc hạn chế cạnh tranh. Có đào tạo chuyên môn thật thì tiền phạt không được vượt quá chi phí đào tạo, còn phải quy đổi theo phần thời hạn phục vụ chưa làm hết.

Lợi ích

Luật hợp đồng lao động quy định, ngoài hai trường hợp thời hạn phục vụ sau đào tạo chuyên môn và hạn chế cạnh tranh, đơn vị không được thoả thuận để người lao động chịu tiền phạt vi phạm. Trường hợp thứ nhất là đơn vị bỏ chi phí đào tạo chuyên môn, cho bạn đi đào tạo chuyên môn kỹ thuật, thì có thể thoả thuận với bạn thời hạn phục vụ. Bạn vi phạm thời hạn phục vụ, đi sớm, thì trả tiền phạt theo thoả thuận. Tiền phạt không được vượt quá chi phí đào tạo đơn vị đã bỏ ra. Số đơn vị thực tế được đòi không được vượt quá phần chi phí đào tạo phân bổ cho phần thời hạn phục vụ chưa làm hết. Ví dụ chi phí đào tạo 30 nghìn nhân dân tệ, thời hạn phục vụ 3 năm, làm đủ 2 năm rồi đi, thì đòi tối đa 10 nghìn nhân dân tệ. Chi phí đào tạo phải có chứng từ, gồm học phí, chi phí đi lại trong thời gian đào tạo và các chi phí trực tiếp khác phát sinh vì đào tạo. Vì đơn vị có lỗi như không đóng bảo hiểm xã hội, nợ lương mà bạn chấm dứt hợp đồng theo luật rồi đi, thì không tính là vi phạm thời hạn phục vụ, đơn vị không được đòi tiền phạt. Trường hợp thứ hai là hạn chế cạnh tranh, quy định xem chương 11 mục 12 (thoả thuận hạn chế cạnh tranh). Ngoài ra, điều khoản hợp đồng mà đơn vị miễn trách nhiệm theo luật của mình, loại bỏ quyền của người lao động, thì vô hiệu (áp dụng toàn Trung Quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Không được đòi tiền phạt không có nghĩa là đi rồi thì không phải đền đồng nào. Bạn không báo trước 30 ngày bằng văn bản mà đi, hoặc vi phạm thoả thuận bảo mật, hạn chế cạnh tranh, gây thiệt hại cho đơn vị, thì phải bồi thường thiệt hại. Thiệt hại bao nhiêu, đơn vị phải đưa chứng cứ. Đơn vị cho bạn chế độ đặc biệt như hộ khẩu (Trung Quốc), có thoả thuận thời hạn phục vụ, mà bạn đi sớm, thì toà có thể buộc bạn bồi thường. Bồi thường bao nhiêu xem thiệt hại thực tế, lỗi của hai bên và bạn đã làm được bao lâu. Cách tính của Bắc Kinh là, đơn vị lo hộ khẩu rồi thoả thuận tiền phạt thì tiền phạt không được chấp nhận, nhưng bạn vi phạm sự trung thực gây thiệt hại cho đơn vị thì vẫn phải bồi thường. Bị đơn vị chấm dứt vì lý do như vi phạm kỷ luật nghiêm trọng, thiếu trách nhiệm nghiêm trọng, bị truy cứu trách nhiệm hình sự, thì tiền phạt thời hạn phục vụ vẫn phải trả. Hợp đồng hết hạn mà thời hạn phục vụ chưa đủ thì hợp đồng kéo dài tới hết thời hạn phục vụ, trừ khi hai bên có thoả thuận khác. Đòi lại tiền lương bị trừ thế nào, xem chương 7 mục 2 (bị nợ lương thì khiếu nại lên thanh tra lao động trước). Lợi ích xếp mức vừa là do nhận định: số tiền phạt do hợp đồng từng nơi tự ghi, không có con số thống nhất.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019 của Quốc hội, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 18/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026 (Điều 21 khoản 2, Điều 40, Điều 41, Điều 46, Điều 62, Điều 102, Điều 127 khoản 2, Điều 129 khoản 1), bản công bố kèm tệp đọc được: congbao.chinhphu.vn/van-ban/van-ban-hop-nhat-… ; Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 của Chính phủ (Điều 7 khoản 1, Điều 25 khoản 3 điểm c), Công báo số 470103: congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-283-… ; Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội (Điều 418), Công báo số 1243 + 1244 và 1245 + 1246 ngày 28/12/2015: congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-91-2015-q… . Tra ngày 3/11/2026.