Làm thêm giờ: ba mức 150%, 200%, 300% và ba cái trần quyết định số tiền

Làm thêm ngày thường ít nhất 150%, ngày nghỉ hằng tuần 200%, ngày lễ 300% chưa kể lương lễ. Trần 40 giờ một tháng, 200 giờ một năm. Không đồng ý thì được từ chối, trừ lệnh động viên, thiên tai, dịch bệnh; nếu việc đó nguy hiểm đến tính mạng, sức khoẻ thì vẫn được từ chối. Đòi bằng bảng kê lương.

Chi phí

Đòi tiền làm thêm không tốn đồng nào; cái mất nằm ở chính những giờ làm thêm: 40 giờ một tháng là 480 giờ một năm, gần ba tháng làm việc bình thường, lấy từ giấc ngủ và bữa cơm tối. Cái mất thêm của người lao động là chỗ làm: một văn bản đòi tiền gửi sai chỗ có thể thành lý do để không tái ký hợp đồng, nên thứ tự làm đúng quan trọng hơn việc nói to.

Lợi ích

Giữ và đối chiếu bảng kê lương giúp bạn biết tiền làm thêm ngày thường, ngày nghỉ, ngày lễ và ban đêm đã được trả đúng chưa. Nếu bị trả thiếu, bạn có căn cứ yêu cầu đối chiếu và thanh toán theo quy định.

Pháp luật Việt Nam

Khoản 1 Điều 98 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14, bản hợp nhất 18/VBHN-VPQH, tính tiền làm thêm theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm: ngày thường ít nhất 150%, ngày nghỉ hằng tuần ít nhất 200%, ngày nghỉ lễ, tết và ngày nghỉ có hưởng lương ít nhất 300%; điểm c nói rõ mức 300% đó chưa kể tiền lương của chính ngày lễ với người hưởng lương ngày, nên người ăn lương ngày đi làm ngày lễ nhận cả lương ngày lễ lẫn 300%. Khoản 2 cộng thêm ít nhất 30% cho giờ làm việc ban đêm; khoản 3 cộng thêm 20% cho giờ làm thêm vào ban đêm, tính trên tiền lương của công việc làm vào ban ngày của ngày làm việc bình thường hoặc của ngày nghỉ hằng tuần hoặc của ngày lễ. Ba tầng đó cộng dồn chứ không thay nhau: một giờ làm thêm vào ban đêm của ngày lễ chịu cả ba. Điều 107 đặt trần và đặt điều kiện. Khoản 2 điểm a buộc phải có sự đồng ý của người lao động; điểm b chặn ở 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày, và với nơi chọn thời giờ làm việc bình thường theo tuần thì tổng giờ làm việc cộng giờ làm thêm không quá 12 giờ một ngày, không quá 40 giờ một tháng; điểm c chặn ở 200 giờ một năm. Khoản 3 mở lên 300 giờ một năm cho năm nhóm: sản xuất, gia công xuất khẩu sản phẩm dệt, may, da, giày, điện, điện tử, chế biến nông, lâm, diêm nghiệp, thuỷ sản; sản xuất và cung cấp điện, viễn thông, lọc dầu, cấp thoát nước; công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn kỹ thuật cao mà thị trường lao động không cung ứng đầy đủ, kịp thời; việc cấp bách không trì hoãn được vì thời vụ, nguyên liệu, thời tiết, thiên tai, hoả hoạn, thiếu điện, sự cố dây chuyền; và nhóm do Chính phủ quy định. Lên tới nhóm 300 giờ thì khoản 4 buộc thông báo bằng văn bản cho cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh — trong bộ máy hiện nay là Sở Nội vụ, và Nghị định 283/2026/NĐ-CP gọi đúng tên Sở Nội vụ khi phạt hành vi không thông báo. Điều 108 là chỗ duy nhất buộc phải làm dù không muốn: lệnh động viên, huy động bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, và việc bảo vệ tính mạng người, tài sản trong phòng ngừa, khắc phục hậu quả thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, thảm hoạ — trừ khi chính công việc đó có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khoẻ theo pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động. Ngoài hai nhóm đó, từ chối làm thêm là quyền, và người sử dụng lao động không được lấy việc từ chối làm thêm làm căn cứ kỷ luật. Cách kiểm tiền nằm ở Điều 95 khoản 3: mỗi lần trả lương phải thông báo bảng kê ghi rõ tiền lương, tiền lương làm thêm giờ, tiền lương làm việc vào ban đêm, nội dung và số tiền bị khấu trừ. Không có bảng kê thì không có chỗ đối chiếu, và đó là lý do nhiều người làm thêm nhiều năm vẫn không biết mình bị trả thiếu. Điều 97 khoản 4 xử lý phía chậm lương: vì bất khả kháng thì không được chậm quá 30 ngày, và chậm từ 15 ngày trở lên phải đền bù ít nhất bằng lãi của số tiền chậm theo lãi suất huy động kỳ hạn 01 tháng của ngân hàng nơi doanh nghiệp mở tài khoản trả lương. Ở phía chế tài, Nghị định 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 giữ đúng ba nhóm hành vi. Điều 23 khoản 2 điểm a phạt 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng với việc không trả hoặc trả không đủ tiền lương làm thêm giờ khi vi phạm từ 1 đến 10 người lao động, và khoản 5 điểm a buộc trả đủ cộng khoản lãi tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt. Điều 24 khoản 3 điểm b phạt 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng với việc huy động làm thêm mà không có sự đồng ý của người lao động, trừ trường hợp Điều 108. Điều 24 khoản 4 phạt 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng với việc huy động vượt quá số giờ, và Điều 24 khoản 1 điểm b phạt 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng với việc không thông báo bằng văn bản cho Sở Nội vụ khi tổ chức làm thêm từ trên 200 giờ đến 300 giờ một năm. Điều 7 khoản 1 cho biết các mức đó là mức của cá nhân, còn doanh nghiệp trả gấp đôi, nên con số thật với một công ty là 10.000.000 đến 20.000.000 đồng.

Ghi chú

Vì sao mức B: ba tầng tỷ lệ, ba cái trần và điều kiện đồng ý đều đọc được nguyên văn trong Điều 98 và Điều 107, khung phạt là số trong một nghị định đang có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, nên phần tính tiền không phải suy đoán; chưa lên A vì không có thống kê Việt Nam nào đo được việc trả đúng tiền làm thêm làm giảm bao nhiêu giờ bị mất hoặc bao nhiêu người ở lại với công việc, và mức phạt 5 đến 10 triệu rõ ràng nhỏ hơn khoản tiết kiệm được khi trả thiếu, nên chính văn bản cũng không tự chứng minh là đủ sức răn. Ba cái bẫy người Việt hay sập. Một: nhận một cục gọi là lương tháng, trong đó đã gộp làm thêm mà không có dòng riêng, rồi vài năm sau không chứng minh được giờ nào là giờ làm thêm — Điều 95 khoản 3 buộc bảng kê tách riêng từng loại, nên việc cần làm là yêu cầu bảng kê mỗi kỳ và giữ lại, thay vì tin vào con số tổng. Hai: nghĩ 300% là tất cả khi đi làm ngày lễ, trong khi điểm c khoản 1 Điều 98 ghi rõ 300% chưa kể tiền lương ngày lễ với người hưởng lương ngày, nên người ăn lương ngày phải nhận thêm phần lương của chính ngày đó, còn người hưởng lương tháng thì khoản 300% đã bao gồm ngày lễ. Ba: nhận thưởng hoặc ký giấy xác nhận đã nhận đủ để thôi thắc mắc; thưởng theo Điều 104 là khoản riêng căn cứ kết quả kinh doanh và mức hoàn thành công việc, không thay nghĩa vụ trả lương làm thêm, và một giấy xác nhận sai sự thật do bị ép thì không xoá được quyền đòi nhưng làm việc đòi khó hơn nhiều. Bạn không cần đối đầu để lấy tiền: việc đúng thứ tự là gửi văn bản đề nghị đối chiếu bảng kê cho người sử dụng lao động, giữ bản đã gửi, và nếu không được giải quyết thì nộp đơn tới hoà giải viên lao động cấp huyện trong 6 tháng kể từ ngày phát hiện hành vi.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Ngày thường tiện tay lưu lại bản chấm công, bảng phân ca, phiếu duyệt làm thêm giờ, tin nhắn sếp giao việc trong nhóm chat công việc cũng chụp màn hình giữ lại. Khó là tháng nào cũng phải nhớ lưu.

Nói đơn giản

Làm thêm ngày thường thì trả gấp 1,5 lần lương. Làm thêm ngày nghỉ hằng tuần mà không được nghỉ bù thì gấp 2 lần. Đi làm vào ngày lễ theo luật như Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán, Quốc tế Lao động, Quốc khánh thì gấp 3 lần, và điều luật cũng không có lựa chọn lấy nghỉ bù thay cho khoản này. Công ty không trả thì khiếu nại lên thanh tra lao động. Đã bị buộc trả trong thời hạn mà vẫn không trả, đơn vị còn phải trả thêm từ một nửa đến bằng số tiền còn nợ.

Lợi ích

Luật quy định giờ làm việc bình thường mỗi ngày không quá 8 giờ, bình quân mỗi tuần không quá 44 giờ. Làm thêm giờ ngày thường thường không được quá 1 giờ mỗi ngày. Có lý do đặc biệt phải làm nhiều hơn thì mỗi ngày không quá 3 giờ, và cả tháng cộng lại không quá 36 giờ. Tiền làm thêm giờ chia ba mức. Ngày thường bắt bạn làm kéo dài giờ thì trả không thấp hơn 150% tiền lương. Ngày nghỉ hằng tuần bắt bạn đi làm mà không bố trí được nghỉ bù thì không thấp hơn 200%. Ngày nghỉ lễ theo luật bắt bạn đi làm thì không thấp hơn 300%. Riêng mức ngày nghỉ lễ, điều luật không có lựa chọn "lấy nghỉ bù thay vào". Đơn vị bắt làm thêm giờ mà không trả tiền làm thêm thì cơ quan hành chính lao động buộc đơn vị trả đủ trong thời hạn. Quá hạn vẫn không trả thì buộc đơn vị, ngoài số tiền còn nợ, trả thêm cho người lao động một khoản tiền bồi thường từ 50% đến 100% số tiền phải trả (áp dụng toàn Trung Quốc). Ngày nghỉ lễ theo luật là những ngày nào, xem Điều 2 Biện pháp nghỉ lễ của Quốc vụ viện (Trung Quốc): Tết Dương lịch 1 ngày, Tết Nguyên đán 4 ngày, Thanh minh 1 ngày, Quốc tế Lao động 2 ngày, Tết Đoan ngọ 1 ngày, Tết Trung thu 1 ngày, Quốc khánh 3 ngày. Điều 7 của Biện pháp này cho phép "nghỉ đổi ngày thống nhất", nối mấy ngày lễ này với cuối tuần thành kỳ nghỉ dài hơn

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Ngày nghỉ hằng tuần và ngày nghỉ lễ theo luật phải tính riêng. Ngày nghỉ lễ theo luật cả năm chỉ có mấy ngày luật định như Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán, Quốc tế Lao động, Quốc khánh. Trong kỳ nghỉ dài ghép từ việc đổi ngày, những ngày không rơi đúng vào ngày lễ được liệt kê trong Biện pháp nghỉ lễ thì tính theo mức ngày nghỉ hằng tuần: nghỉ bù được thì cho nghỉ bù, không nghỉ bù được thì trả 200%. Điều này suy ra từ Điều 2 Biện pháp nghỉ lễ và Điều 44 Luật Lao động Trung Quốc. "Công ty quy định làm thêm giờ phải được duyệt", "tôi tự nguyện ở lại": hai câu này không có nghĩa là công ty được phép không trả tiền, nhưng sẽ khiến bạn khó đưa ra chứng cứ hơn, nên phải giữ lại tin nhắn giao việc và phiếu duyệt. Công ty muốn áp dụng hai chế độ giờ làm đặc biệt là tính giờ làm tổng hợp và giờ làm không cố định thì phải được cơ quan hành chính lao động phê duyệt trước, không phải công ty tự nói là xong. Thời hiệu trọng tài tranh chấp xem chương 8 mục 19.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 18/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026 (Điều 95 khoản 3, Điều 97 khoản 4, Điều 104, Điều 107, Điều 108), bản ký PDF: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/02/… bản công bố kèm tệp đọc được: congbao.chinhphu.vn/van-ban/van-ban-hop-nhat-… ; Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (Điều 7 khoản 1, Điều 23 khoản 2 điểm a và khoản 5 điểm a, Điều 24 khoản 1 điểm b, khoản 3 điểm b và khoản 4): congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-283-… Tra ngày 3/11/2026.