Con bị bắt nạt: báo trường ngay trong ngày và đòi ghi nhận bằng văn bản; bị đánh, bị tống tiền, bị đe doạ thì báo công an, và gọi 111 khi cần người can thiệp

Trẻ bị bạn bắt nạt có ý nghĩ tự tử nhiều hơn rõ rệt (tỉ số chênh 2,23), từng thử tự tử cũng vậy (tỉ số chênh 2,55). Báo trường ngay trong ngày, đòi ghi nhận bằng văn bản; bị đánh, bị tống tiền, bị đe doạ thì báo công an. Cần người can thiệp thì gọi 111.

Chi phí

Không tốn tiền; cuộc gọi tới 111 là miễn phí, trực 24/24 theo trang của tổng đài. Cái phải bỏ ra là thời gian: một buổi lên trường, một lá đơn, vài lần hỏi lại cho tới khi có văn bản trả lời, và việc phải chịu tiếng "làm to chuyện" từ chính họ hàng.

Lợi ích

van Geel và cộng sự (2014) gộp 34 nghiên cứu với 284.375 trẻ và thanh thiếu niên về ý nghĩ tự tử, và 9 nghiên cứu với 70.102 người về việc đã thử tự tử. Bị bạn cùng lứa bắt nạt gắn với ý nghĩ tự tử ở mức OR 2,23 (95% CI 2,10 đến 2,37) và với lần thử tự tử ở mức OR 2,55 (95% CI 1,95 đến 3,34); kết quả không đổi theo giới, theo tuổi, cũng không đổi khi loại các nghiên cứu chất lượng kém, và tác giả đã kiểm để loại khả năng đó là do chỉ những bài có kết quả mạnh mới được đăng. Bắt nạt qua mạng gắn với ý nghĩ tự tử mạnh hơn bắt nạt trực tiếp.

Pháp luật Việt Nam

Phía Việt Nam, ba việc kia đều có câu chữ. Nghị định 80/2017/NĐ-CP, Điều 2 khoản 5, định nghĩa bạo lực học đường gồm hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khoẻ; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần — nghĩa là "cô lập, xua đuổi" và "bêu xấu trên mạng" không phải chuyện nhỏ hơn đánh, mà nằm cùng một định nghĩa. Điều 5 khoản 1 điểm c buộc cơ sở giáo dục thiết lập kênh tiếp nhận như hộp thư góp ý, đường dây nóng và các hình thức khác, và phải bảo mật cho người cung cấp thông tin. Điều 6 khoản 3 điểm c buộc khi xảy ra bạo lực học đường phải đánh giá mức tổn hại, trợ giúp và chăm sóc y tế, thông báo kịp thời cho gia đình, và nếu vụ việc vượt quá khả năng giải quyết của nhà trường thì thông báo cho cơ quan công an và Uỷ ban nhân dân xã, phường. Tức nhà trường không có quyền "xử lý nội bộ rồi thôi", và câu trả lời đúng khi bị đẩy về là xin một văn bản ghi việc đã tiếp nhận. Ngoài nhà trường, tổng đài 111 là số quốc gia bảo vệ trẻ em, nhận cả ca bạo lực và xâm hại; số 113 là công an, dùng khi có đe doạ, đánh hội đồng, tống tiền hoặc có hung khí.

Ghi chú

Vì sao mức B: 34 nghiên cứu và hơn 284.000 trẻ là con số lớn, các nghiên cứu không lệch nhau về chiều, và tác giả đã kiểm thiên lệch công bố; nhưng tất cả đều là nghiên cứu cắt ngang, không có thử nghiệm nào can thiệp vào việc bắt nạt rồi đo số ca tự tử, nên chỉ nói được "đi cùng nhau", không nói được ai gây ra ai. Nói thẳng giới hạn đó quan trọng hơn con số: một đứa trẻ đang trầm lặng cũng dễ bị bắt nạt hơn, và cũng dễ có ý nghĩ tự tử hơn. Ba cái bẫy. Một: nhà trường trả lời "để cô tìm hiểu", rồi không có gì; hãy đưa yêu cầu bằng văn bản, giữ ảnh chụp tin nhắn, ảnh vết thương có ngày, tên người chứng kiến, và hỏi lại bằng đúng một câu: trường đã ghi nhận vụ việc này vào sổ nào, ai là người xử lý. Hai: bố mẹ hai bên gặp nhau đối chất, hoặc đăng lên mạng xã hội để "cho mọi người biết"; cả hai đường đó thường làm đứa trẻ bị cô lập thêm và làm mất chứng cứ, trong khi Nghị định 80 đã có sẵn đường thông báo công an và Uỷ ban xã. Ba: dạy con "nó đánh thì đánh lại" hoặc chuyển con sang lớp khác ngay trong tuần mà không ghi nhận gì; cả hai đều không làm vụ việc dừng lại, và bản thân đứa trẻ bị đánh thường là đứa yếu hơn, đánh lại chỉ đổi người bị xử lý. Đừng hiểu ngược: mục này không nói mọi trận cãi nhau của trẻ là bắt nạt, và không nói phải báo công an mọi chuyện; nó nói khi có chênh lệch về tuổi, thể lực hoặc số người và có tổn hại, thì việc ghi nhận phải xảy ra trong ngày, trước khi ký ức của cả hai bên bị thay bằng lời kể của người lớn.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Gặp giáo viên chủ nhiệm, và gặp cả tổ chức xử lý bắt nạt học sinh của trường. Cần báo công an thì gọi 110. Khó ở chỗ phải đứng vững trước những lời khuyên kiểu "đừng làm to chuyện".

Nói đơn giản

Trẻ bị bạn bè bắt nạt có khả năng nảy ra ý nghĩ tự sát cao khoảng 2,2 lần trẻ không bị bắt nạt, từng có hành vi tự sát cao khoảng 2,6 lần. Trường nhận được báo cáo phải điều tra ngay, xác định là bắt nạt thì phải kỷ luật hoặc xử lý, vụ nghiêm trọng không được giấu, phải báo công an. Vì vậy báo ngay trong ngày, yêu cầu làm đúng thủ tục xác định, giữ lại hồ sơ bằng văn bản.

Lợi ích

Gộp 34 nghiên cứu, 284.375 trẻ em và thiếu niên. Bị bạn bè bắt nạt có liên quan với ý nghĩ tự sát, OR = 2,23 (khoảng tin cậy 95% từ 2,10 đến 2,37), cơ hội nảy ra ý nghĩ này khoảng gấp 2,2 lần trẻ không bị bắt nạt. Thêm 9 nghiên cứu, 70.102 người: bị bắt nạt có liên quan với cố tự sát, OR = 2,55 (từ 1,95 đến 3,34), khoảng 2,6 lần. Khác giới tính, khác tuổi, khác chất lượng nghiên cứu, kết quả đều như nhau. Bắt nạt trên mạng liên quan với ý nghĩ tự sát mạnh hơn bắt nạt ngoài đời. Điều 21 "Quy định bảo vệ trẻ vị thành niên trong trường học" (Trung Quốc) liệt kê năm nhóm hành vi: đánh, đá, tát, cào cắn, xô đẩy, lôi kéo; chửi bới, chế giễu, đặt biệt danh sỉ nhục; cướp giật, cưỡng đoạt hoặc cố ý huỷ hoại tài sản; cố tình cô lập, xa lánh; bịa đặt sự thật trên mạng để vu khống hoặc tung tin đồn. Điều này còn quy định bên chiếm ưu thế về tuổi, thể lực hoặc số đông mà cố ý hoặc ác ý làm những việc trên, gây tổn hại thân thể, thiệt hại tài sản hoặc tổn thương tinh thần, thì có thể xác định là bắt nạt. Điều 22 yêu cầu giáo viên, nhân viên thấy học sinh có cảm xúc bất thường, bị thương trên người, phải kịp thời tìm hiểu và báo cáo. Điều 23 yêu cầu trường nhận được báo cáo phải điều tra ngay, chuyển cho tổ chức xử lý bắt nạt xác định và xử lý, đồng thời báo cha mẹ cùng tham gia. Xác định là bắt nạt thì phải áp dụng biện pháp kỷ luật giáo dục hoặc xử lý kỷ luật. Hành vi bắt nạt nghiêm trọng vi phạm quản lý trị an hoặc có dấu hiệu tội phạm thì không được giấu, phải kịp thời báo cơ quan công an và cơ quan quản lý giáo dục (toàn quốc Trung Quốc, áp dụng từ 01/9/2021)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Tín hiệu mà Điều 22 nêu tên là cảm xúc bất thường rõ rệt và tổn thương trên cơ thể. Trên người con có vết thương không rõ từ đâu, hoặc tâm trạng đột nhiên khác lạ, thì hỏi trước. Phân tích gộp nhiều nghiên cứu này chỉ là theo dõi ghi nhận, không có nhóm đối chứng, nên không chứng minh được riêng việc bị bắt nạt gây ra tự sát. Nhưng hướng và độ lớn của nguy cơ là rõ ràng. "Phương án tăng cường xử lý tổng hợp bắt nạt học sinh" (Trung Quốc) còn yêu cầu phân biệt nghiêm ngặt bắt nạt với học sinh đùa nghịch nhau. Vì vậy nhà trường có nghĩa vụ đưa ra kết luận xác định, không thể gạt đi bằng một câu "trẻ con đùa nhau thôi".

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. van Geel M, Vedder P, Tanilon J (2014). Relationship between peer victimization, cyberbullying, and suicide in children and adolescents: a meta-analysis. JAMA Pediatrics 168(5):435–442: doi.org/10.1001/jamapediatrics.2013.4143 ; Nghị định số 80/2017/NĐ-CP ngày 17/7/2017 quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường (Điều 2 khoản 5, Điều 5 khoản 1 điểm c, Điều 6 khoản 3 điểm c), bản đang còn hiệu lực trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/nghi-dinh-so-80-2017… ; Tổng đài bảo vệ trẻ em 111, trang chính thức: tongdai111.vn . Tra ngày 3/11/2026.