Màn hình: dưới 1 tuổi không cho xem, 2 đến 4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày, và đây là khuyến cáo quốc tế chứ không phải quy định của Việt Nam

Dưới 1 tuổi không nên cho xem màn hình; 1 tuổi cũng vậy; 2 tuổi và 3 đến 4 tuổi thì không quá 1 giờ mỗi ngày, ít hơn thì tốt hơn. Đây là khuyến cáo của WHO, không phải quy định của Việt Nam, và bằng chứng nối màn hình với cận thị thì yếu.

Chi phí

Không tốn tiền, nhưng tốn của người lớn nhiều hơn của trẻ: phải có người chơi cùng, phải chịu tiếng khóc khi tắt máy, và phải tự bỏ điện thoại xuống trước mặt con. Khoản đắt thứ hai là thời gian của người trông, vì giờ màn hình thường chính là giờ người lớn tranh thủ làm việc khác.

Lợi ích

Hướng dẫn của WHO năm 2019 về vận động, thời gian ngồi và giấc ngủ cho trẻ dưới 5 tuổi ghi: trẻ dưới 1 tuổi không nên có thời gian trước màn hình; trẻ 1 tuổi cũng không nên có thời gian ngồi trước màn hình; trẻ 2 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày và ít hơn thì tốt hơn; trẻ 3 đến 4 tuổi cũng không quá 1 giờ mỗi ngày, ít hơn thì tốt hơn. Cùng văn bản đó khuyến khích thay giờ màn hình bằng đọc sách và kể chuyện với người lớn. Còn phần bằng chứng nối màn hình với cận thị thì yếu hơn nhiều so với con số người ta hay trích: một tổng quan hệ thống rà 33 nghiên cứu, đưa 11 nghiên cứu vào gộp, đối tượng từ 3 tháng đến 33 tuổi. Chỉ tính điện thoại và máy tính bảng, OR của cận thị là 1,26 (95% CI 1,00 đến 1,60; I²=77%); gộp thêm máy tính để bàn thì OR 1,77 (1,28 đến 2,45; I²=87%). Cận dưới của khoảng tin cậy ở nhóm đầu chạm đúng 1,00, và cả 33 nghiên cứu đều không có cách đo thời gian màn hình đáng tin — tác giả vì vậy chỉ viết "có thể có liên quan". Về ngôn ngữ, một phân tích gộp 42 nghiên cứu với 18.905 trẻ cho thấy thời gian màn hình dài hơn đi cùng điểm ngôn ngữ thấp hơn (r=-0,14; 95% CI -0,18 đến -0,10), trong khi xem nội dung giáo dục và xem cùng người lớn lại đi cùng điểm cao hơn (r=0,13 và r=0,16) — hai vế này quan trọng như nhau: không phải "màn hình" nói chung, mà là màn hình thay cho việc nói chuyện với trẻ.

Ghi chú

Vì sao mức B: phần mốc giờ là khuyến cáo của một cơ quan quốc tế có quy trình rà bằng chứng, đọc được nguyên văn, nhưng bản thân nó không phải một thử nghiệm đo kết cục; phần nối màn hình với cận thị là quan sát, hệ số nhỏ và không đồng nhất (I² từ 77% đến 87%). Đặt B là để nói: mốc giờ dùng được như một quy ước trong nhà, còn câu "xem màn hình gây cận thị" thì chưa đủ chắc để doạ trẻ. Một điểm phải nói rõ: Việt Nam chưa có văn bản đặt mốc giờ màn hình theo tuổi cho trẻ em nói chung, nên đừng trình bày các mốc trên như quy định của Bộ Y tế. Ba cái bẫy. Một: cấm con xem mà bố mẹ vẫn cầm điện thoại suốt bữa cơm; trẻ học theo cái nhìn thấy, và một quy định chỉ áp cho đứa nhỏ thì không sống được quá một tuần. Hai: đổi từ điện thoại sang máy tính bảng rồi coi là đã giảm, trong khi tổng giờ nhìn gần không khác đi, và điện thoại với máy tính bảng nằm cùng một nhóm trong tổng quan. Ba: lấy giờ màn hình làm phần thưởng và hình phạt, biến nó thành thứ có giá trị nhất trong nhà; cách rẻ hơn là đặt giờ cố định, tắt trước bữa ăn và trước giờ ngủ, và thay bằng một việc có người lớn tham gia. Đừng hiểu ngược: mục này không nói màn hình là nguyên nhân chính của cận thị, cũng không nói trẻ xem phim tài liệu với bố là có hại; nó nói giờ màn hình nên có trần, và trần đó thấp hơn nhiều so với thói quen phổ biến hiện nay.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Khó ở chỗ lấy màn hình khỏi tay con, và khó ở chỗ chính cha mẹ phải bớt nhìn điện thoại trước mặt con.

Nói đơn giản

Uỷ ban Y tế Quốc gia (Trung Quốc) yêu cầu 0 đến 3 tuổi không cho dùng màn hình, 3 đến 6 tuổi cố gắng đừng cho đụng tới. Học sinh tiểu học, trung học dùng không vì việc học thì mỗi lần không quá 15 phút, mỗi ngày không quá 1 tiếng. Lý do là nhìn gần lâu sẽ khiến cận thị tới sớm. Bằng chứng về màn hình và cận thị không chắc như vậy; cái đã được thử nghiệm chứng minh là ở ngoài trời 2 tiếng mỗi ngày.

Lợi ích

Nguyên văn điều thứ tư của "Mười điều kiến thức cốt lõi về phòng chống cận thị ở trẻ em, thiếu niên" (Trung Quốc) là "trẻ 0–3 tuổi không sử dụng điện thoại, máy tính bảng, máy tính và các thiết bị điện tử có màn hình; trẻ 3–6 tuổi cố gắng tránh tiếp xúc và sử dụng điện thoại, máy tính bảng, máy tính và các thiết bị điện tử có màn hình; học sinh tiểu học, trung học sử dụng màn hình điện tử không vì mục đích học tập thì mỗi lần không nên quá 15 phút, cộng dồn mỗi ngày không nên quá 1 tiếng". Cùng điều đó ghi rõ "sử dụng lâu các thiết bị điện tử có màn hình ở khoảng cách gần dễ làm cạn lượng viễn thị dự trữ của trẻ, là nguyên nhân quan trọng khiến cận thị ở trẻ em, thiếu niên xuất hiện sớm và phổ biến". Phương án thực hiện năm 2018 của Bộ Giáo dục và bảy bộ, ngành khác (Trung Quốc) đưa ra yêu cầu giống vậy với cha mẹ, thêm một câu "tuổi càng nhỏ, thời gian dùng thiết bị điện tử liên tục càng phải ngắn". Bằng chứng nghiên cứu yếu hơn nhiều: một tổng quan hệ thống thu 33 nghiên cứu, 11 nghiên cứu được đưa vào tính gộp, đối tượng từ 3 tháng tuổi đến 33 tuổi. Chỉ tính điện thoại và máy tính bảng, tỷ số chênh của cận thị là 1,26 (khoảng tin cậy 95% từ 1,00 đến 1,60, I² = 77%). Gộp thêm máy tính thì là 1,77 (từ 1,28 đến 2,45, I² = 87%). Kết luận của nhóm tác giả chỉ viết tới mức "có thể có liên quan", và ghi rõ trong 33 nghiên cứu không có nghiên cứu nào đo thời gian dùng màn hình một cách đáng tin cậy

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Xếp B vì cái chính thức đưa ra là quy định chia mốc, không phải con số đo bằng thử nghiệm. Cận dưới của tỷ số chênh trong nghiên cứu nằm đúng ở 1,00, nhóm tác giả chỉ dám nói "có thể có liên quan". Vì vậy cứ coi đây là một luật nhà dễ làm theo, đừng coi là "không xem màn hình thì sẽ không cận". Cái thật sự có thử nghiệm bốc thăm đỡ lưng là mục 4 (ngoài trời 2 tiếng). Trẻ chưa đi học cũng phải kiểm tra mắt. Cùng văn bản đó ghi rõ lúc 1–3 tuổi, 4–6 tuổi và từ 7 tuổi trở đi đều nên sàng lọc khúc xạ định kỳ, xem lượng viễn thị dự trữ còn bao nhiêu. Cách kiểm tra xem mục 12 (nhỏ thuốc giãn đồng tử để đo khúc xạ). Màn hình và khả năng ngôn ngữ của trẻ cũng đã có phân tích gộp, tổng hợp 42 nghiên cứu, 18.905 người. Thời gian dùng màn hình càng dài, khả năng ngôn ngữ càng yếu (r = −0,14, khoảng tin cậy 95% từ −0,18 đến −0,10). Nhưng cùng xem với con, xem chương trình có nội dung giáo dục thì ngược lại là tương quan thuận (r = 0,16 và 0,13). Đây là tương quan, không phải nhân quả, chỉ cho thấy lấy màn hình thay cho việc trò chuyện với con là không đáng.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. World Health Organization (2019). Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age, bản tin công bố ngày 24/4/2019: who.int/news/item/24-04-2019-to-grow-up-healt… ; Foreman J, Salim AT, Praveen A, và cộng sự (2021). Association between digital smart device use and myopia: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Digital Health 3(12):e806–e818: doi.org/10.1016/S2589-7500(21)00135-7 ; Madigan S, McArthur BA, Anhorn C, Eirich R, Christakis DA (2020). Associations between screen use and child language skills: a systematic review and meta-analysis. JAMA Pediatrics 174(7):665–675: doi.org/10.1001/jamapediatrics.2020.0327 . Tra ngày 3/11/2026.