Giấy khám ở trường ghi "thị lực kém" thì đưa con đi đo độ sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử, rồi tái khám đúng hẹn của bác sĩ

Muốn biết con có cận thật hay không, phải nhỏ thuốc cho mắt hết điều tiết rồi mới đo, và việc đó làm ở bệnh viện. Máy đo ở tiệm kính không nhỏ thuốc, mắt trẻ tự điều tiết nên dễ ra độ nặng hơn thật. Nhỏ thuốc xong con chói và nhìn gần mờ 1 đến 2 ngày; bác sĩ hẹn tái khám thì đi đúng hẹn đó.

Chi phí

Một buổi khám ở khoa mắt của bệnh viện, cộng tiền kính nếu phải cắt; giá khám và giá kính khác nhau giữa bệnh viện công, bệnh viện tư và tiệm kính, nên hỏi trước khi vào. Cái giá thật của buổi khám là thời gian: sau khi nhỏ thuốc, mắt con chói và nhìn gần mờ, thường hết trong 1 đến 2 ngày, nên đừng hẹn vào buổi sáng có bài kiểm tra hay buổi chiều phải tự đi xe đạp về.

Lợi ích

Cận thị chỉ được xác định bằng số đo sau khi liệt điều tiết. Nghiên cứu trên 3.414 trẻ 5 đến 18 tuổi định nghĩa cận thị là số đo tương đương cầu ≤ −0,5 điốp đo sau khi liệt điều tiết; số đo khi mắt còn điều tiết chỉ được dùng làm đầu vào để dự đoán số đo thật, không dùng để kết luận. Lý do nằm ở cơ chế: mắt trẻ điều tiết rất mạnh khi nhìn gần, nên nếu để mắt tự điều tiết thì con số trên máy là con số của mắt đang gồng, không phải của mắt lúc nghỉ — đo như vậy hay cho ra độ cận cao hơn thật, và cũng có thể che mất một viễn thị thật. Về chuyện "để con đeo kính non cho khỏi tăng độ": thử nghiệm chia ngẫu nhiên 94 trẻ cận thị 9 đến 14 tuổi thành hai nhóm, một nhóm đeo kính chỉnh thiếu khoảng +0,75 điốp, một nhóm chỉnh đủ; sau hai năm, nhóm chỉnh thiếu tiến triển cận nhanh hơn và trục nhãn cầu dài ra nhanh hơn (F(1,374) = 14,32; p < 0,01). Nghĩa là chỉnh thiếu không hãm được độ, nó đẩy độ đi nhanh hơn. Còn khoảng cách tái khám: mốc do bác sĩ đặt theo tuổi và tốc độ tăng độ của từng trẻ, và đó là lý do phải đi đúng hẹn thay vì tự giãn ra khi "thấy con vẫn nhìn được".

Ghi chú

Vì sao mức B: hai điểm chắc nhất của mục — cận thị phải đo sau khi liệt điều tiết, và chỉnh thiếu làm tăng độ nhanh hơn — đứng trên một nghiên cứu định nghĩa kết cục bằng số đo sau liệt điều tiết và một thử nghiệm có chia nhóm ngẫu nhiên, tức là có số đo chứ không phải lời khuyên; nhưng thử nghiệm kia chỉ 94 trẻ, chỉ một trung tâm, và không có nghiên cứu nào ở Việt Nam đo việc đi khám đúng hẹn cải thiện được bao nhiêu, nên không lên A. Bốn cái bẫy ở Việt Nam. Một: vào tiệm kính, đo bằng máy, cắt kính luôn trong buổi — không ai nhỏ thuốc, và không ai khám đáy mắt; việc này ổn cho người lớn đã ổn định độ, không ổn cho trẻ đang lớn. Hai: tờ kết quả khám sức khoẻ học sinh ghi "thị lực 5/10" hay "cận thị" chỉ là kết quả đo thị lực ở trường, không phải chẩn đoán, và cũng không phải đơn kính — đem tờ đó ra tiệm cắt kính là bỏ qua bước cần làm (mục 7). Ba: nghe "đeo kính là độ tăng" nên không cho con đeo, hoặc cho đeo kính rẻ mua sẵn theo độ của anh chị — cả hai đều là chỉnh sai độ, và nghiên cứu ở trên cho thấy chỉnh thiếu làm độ tăng nhanh hơn. Bốn: nhỏ thuốc xong cho con đi học, đi xe đạp, chạy nhảy ngoài nắng ngay trong buổi; mắt còn giãn thì chói và nhìn gần không rõ, nên cần mũ rộng vành hoặc kính râm, và một người lớn đưa về. Đừng hiểu ngược mục này thành "chữa được cận thị": khám đúng chỉ cho biết đúng độ và đúng lịch theo dõi, không làm mất độ; chuyện giữ cho độ đừng tăng nhanh nằm ở mục 4 (ra ngoài mỗi ngày) và mục 9 (đừng mua sản phẩm hứa giảm độ). Cận nặng để lại tổn thương mắt về sau, nên đừng chờ "lớn rồi mổ" — mục 6.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Vài chục tới vài trăm nhân dân tệ tiền khám và tiền cắt kính. Sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử, con sẽ sợ sáng, nhìn gần bị mờ, mất nửa ngày tới một hai ngày mới hết.

Nói đơn giản

Đo khúc xạ có nhỏ thuốc giãn đồng tử là nhỏ một loại thuốc trước, cho cơ điều tiết trong mắt giãn ra, rồi mới đo độ. Việc này làm ở bệnh viện, là cách chẩn đoán cận thị chính xác nhất. Uỷ ban Y tế (Trung Quốc) ghi rõ thuốc này không gây tổn hại cho mắt khoẻ, ngừng thuốc thì trở lại bình thường. Đừng lấy một lần đo máy ở tiệm kính làm chẩn đoán, cũng đừng vì "sợ tăng độ" mà không cắt kính cho con.

Lợi ích

"Mười điều kiến thức cốt lõi về phòng chống cận thị ở trẻ em, thiếu niên" (Trung Quốc) ghi rõ đo khúc xạ có nhỏ thuốc giãn đồng tử là gì. Trước hết dùng thuốc liệt cơ thể mi, rồi mới đo khúc xạ. Thuốc liệt cơ thể mi là thuốc nhỏ mắt làm giãn khối cơ phụ trách điều tiết trong mắt. Đo khúc xạ có nhỏ thuốc giãn đồng tử là đo khúc xạ y khoa làm ở bệnh viện, là "tiêu chuẩn vàng" (cách chính xác nhất) để chẩn đoán cận thị. Thuốc giãn đồng tử không gây tổn hại cho mắt khoẻ; sau khi dùng có thể tạm thời sợ sáng, nhìn gần không rõ, ngừng thuốc thì hồi phục bình thường. Đã chẩn đoán cận thị thì phải can thiệp kịp thời, đúng cách, chỉnh bằng cách đeo kính và các cách khác. Đeo kính phù hợp có thể chỉnh hiệu quả tình trạng nhìn mờ, làm chậm cận thị tiến triển. Người đeo kính thị lực bình thường: trẻ trước tuổi đi học và học sinh tiểu học 3 đến 6 tháng tái khám một lần, học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông 6 đến 12 tháng tái khám một lần, tuỳ tình hình mà quyết định có đổi kính hay không. Trẻ lúc 1 đến 3 tuổi, 4 đến 6 tuổi và từ 7 tuổi trở đi nên được sàng lọc khúc xạ định kỳ (đo độ), theo dõi lượng viễn thị dự trữ (toàn quốc Trung Quốc, ban hành tháng 7/2023)

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Xếp B vì đây là cách làm trong văn bản phổ biến kiến thức chính thức, không phải nghiên cứu gốc có con số cụ thể. Cận thị nặng sẽ kéo theo những bệnh như bong võng mạc, nên tái khám không chỉ để đổi kính. "Thị lực kém" khám ra ở đợt khám sức khoẻ học sinh chỉ là kết quả sàng lọc ban đầu, còn phải tới bệnh viện khám mắt đầy đủ một lần, xem mục 7.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Ying B, Chandra RS, Wang J, Cui H, Oatts JT (2024). Machine Learning Models for Predicting Cycloplegic Refractive Error and Myopia Status Based on Non-Cycloplegic Data in Chinese Students. Translational Vision Science & Technology, 13(8), 16 — doi.org/10.1167/tvst.13.8.16 ; Chung K, Mohidin N, O'Leary DJ (2002). Undercorrection of myopia enhances rather than inhibits myopia progression. Vision Research, 42(22), 2555–2559 — doi.org/10.1016/S0042-6989(02)00258-4 . Tra ngày 3/11/2026.