Thi đại học: được ưu tiên tuyển sinh và miễn một số môn, nhưng không có mức chung toàn quốc

Người khuyết tật được ưu tiên trong tuyển sinh, được miễn hoặc giảm môn học mà khả năng không đáp ứng, được hỗ trợ tài liệu và phương tiện học tập. Không có mức chung cho mọi trường: hỏi trường sớm và xin trả lời bằng văn bản.

Chi phí

Không mất tiền nộp đơn. Mất một lượt xin giấy xác nhận khuyết tật, một lượt nộp đề nghị cho trường hoặc cho sở giáo dục, và thời gian chờ trả lời; nộp sát ngày thi thì không kịp bố trí phòng thi riêng hay người hỗ trợ.

Lợi ích

Người khuyết tật có quyền tiếp cận học tập và những hỗ trợ phù hợp, nhưng việc ưu tiên tuyển sinh hoặc miễn giảm từng môn cần đối chiếu quy chế áp dụng cho đúng kỳ thi, trường và loại khuyết tật.

Pháp luật Việt Nam

Khoản 2 Điều 27 Luật Người khuyết tật 51/2010/QH12 viết: người khuyết tật được nhập học ở độ tuổi cao hơn độ tuổi quy định đối với giáo dục phổ thông; được ưu tiên trong tuyển sinh; được miễn, giảm một số môn học hoặc nội dung và hoạt động giáo dục mà khả năng của cá nhân không thể đáp ứng; được miễn, giảm học phí, chi phí đào tạo, các khoản đóng góp khác; được xét cấp học bổng, hỗ trợ phương tiện, đồ dùng học tập. Khoản 3 cùng điều buộc phải cung cấp phương tiện, tài liệu hỗ trợ học tập dành riêng trong trường hợp cần thiết, và ghi rõ người khuyết tật nghe, nói được học bằng ngôn ngữ ký hiệu, người khuyết tật nhìn được học bằng chữ nổi Braille theo chuẩn quốc gia. Khoản 2 Điều 15 Luật Giáo dục 43/2019/QH14 đặt giáo dục hoà nhập thành nguyên tắc, và định nghĩa hoà nhập là bảo đảm quyền học tập bình đẳng, phù hợp với nhu cầu, đặc điểm và khả năng của người học, không phân biệt đối xử. Chỗ luật dừng lại là chỗ người thi cần biết: luật cho quyền được ưu tiên và được miễn giảm, còn việc miễn môn nào, bố trí phòng thi riêng ra sao, có thêm thời gian làm bài hay không, nộp đề nghị ở đâu và trước ngày nào là do quy chế tuyển sinh, quy chế thi và đề án của từng trường quy định; lượt tra này chưa mở được bản quy chế đang áp dụng nên mục không nêu mốc thời gian và không nêu mức cộng thời gian.

Ghi chú

Vì sao mức C: quyền thì chắc, vì câu chữ nằm trong luật đang có hiệu lực và đọc được nguyên văn; nhưng cái quyết định người thi có được bố trí phòng riêng, được miễn môn, được thêm giờ hay không lại nằm ở văn bản dưới luật và ở đề án từng trường, mà lượt tra này chưa mở được, nên không có con số nào để hứa và cũng không đo được bao nhiêu thí sinh xin được. Mức C ở đây nghĩa là "quyền có, thủ tục thì tuỳ nơi", không phải "đừng xin". Ba cái bẫy. Một: để đến sát ngày thi mới hỏi, trong khi việc bố trí phòng thi riêng, người đọc đề, máy tính hay chữ nổi cần thời gian chuẩn bị, và trường đã chốt danh sách thì không nhận thêm. Hai: hiểu "ưu tiên trong tuyển sinh" thành "được cộng điểm", rồi không chuẩn bị gì thêm; chữ trong luật là ưu tiên, còn ưu tiên cụ thể ra sao do quy chế quy định, nên hỏi đúng câu "trường xét ưu tiên cho diện khuyết tật thế nào" thay vì hỏi "có được cộng điểm không". Ba: xin qua điện thoại rồi tin lời hứa miệng; phải có đề nghị bằng văn bản và câu trả lời bằng văn bản, vì khi bị từ chối mà không có giấy thì không có gì để đối chiếu hay khiếu nại. Đừng hiểu ngược: mục này không nói phải tự lo mọi thứ — luật đã đặt nghĩa vụ cung cấp tài liệu, phương tiện hỗ trợ lên phía cơ sở giáo dục, nên cái cần là đề nghị đúng chỗ và đúng lúc.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Phải nộp đơn bằng văn bản một lần trong thời hạn tỉnh quy định, và tới tận nơi để xác nhận.

Nói đơn giản

Thí sinh khuyết tật thi đại học (Trung Quốc) có thể xin đề chữ nổi, đề chữ to, miễn thi nghe ngoại ngữ, phòng thi riêng, mang máy trợ thính và xe lăn vào phòng thi, thời gian làm bài cũng được kéo dài. Những thứ này không tự có, phải nộp đơn bằng văn bản theo thời hạn tỉnh quy định, kèm giấy chứng nhận người khuyết tật thế hệ thứ hai trở lên. Không đồng ý với kết quả thì có thể đề nghị sở giáo dục tỉnh xem xét lại.

Lợi ích

Điều 5 Quy định quản lý việc người khuyết tật dự kỳ thi tuyển sinh đại học thống nhất toàn quốc (Trung Quốc) liệt kê mười hai hỗ trợ hợp lý. Gồm: cấp đề chữ nổi hiện hành, đề chữ to hoặc đề thường cho thí sinh khuyết tật nhìn; miễn thi nghe ngoại ngữ cho thí sinh khuyết tật nghe; cho thí sinh khuyết tật nhìn mang bút chữ nổi, bảng viết chữ nổi, máy đánh chữ nổi không có chức năng lưu trữ, thiết bị hỗ trợ nhìn điện tử không có chức năng lưu trữ, gậy dò đường, kính lúp quang học và các dụng cụ trợ giúp khác; cho thí sinh khuyết tật nghe mang máy trợ thính, ốc tai điện tử; cho thí sinh đi lại khó khăn dùng xe lăn, khung tập đi, ai có nhu cầu đặc biệt có thể tự mang bàn ghế riêng. Mức kéo dài thời gian ghi ở điểm 6 Điều 5: "thí sinh khuyết tật nhìn dùng đề chữ nổi được kéo dài thời gian thi thêm 50% so với tổng thời lượng quy định của môn đó; thí sinh khuyết tật nhìn dùng đề chữ to hoặc đề thường, thí sinh có chi trên không viết bình thường được do bại não hoặc bệnh khác, hoặc không có chi trên, và các thí sinh viết đặc biệt khó khăn khác, được kéo dài thời gian thi thêm 30% so với tổng thời lượng quy định của môn đó". Ngoài ra còn được ưu tiên vào điểm thi, phòng thi; có phòng thi tiêu chuẩn riêng; có người dẫn đường hỗ trợ và người phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu. Điều 7 quy định thủ tục xin: thí sinh nộp đơn chính thức bằng văn bản theo thời gian, địa điểm, cách thức do cơ quan khảo thí cấp tỉnh quy định, và nộp giấy chứng nhận người khuyết tật thế hệ thứ hai trở lên của mình; tổ chuyên gia xác nhận tại chỗ và đánh giá tổng hợp, cơ quan khảo thí cấp tỉnh ra "Thông báo". Điều 8 quy định, thí sinh không đồng ý với "Thông báo" có thể nộp đơn đề nghị xem xét lại bằng văn bản tới cơ quan quản lý giáo dục cấp tỉnh. Điều 9 quy định, người được miễn thi nghe ngoại ngữ thì điểm môn ngoại ngữ tính bằng "điểm phần viết × tổng điểm môn ngoại ngữ / tổng điểm phần viết". Điều 18 quy định, người khuyết tật dự các kỳ thi giáo dục quốc gia khác mà cần hỗ trợ hợp lý thì có thể áp dụng tương tự quy định này (toàn quốc, ban hành và có hiệu lực ngày 7/4/2017)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Thời gian nộp đơn do từng tỉnh quy định, ghi trong quy chế đăng ký thi đại học năm đó, lỡ là mất. Vì vậy ngay học kỳ một lớp 12 phải lên trang web chính thức của Viện Khảo thí Giáo dục tỉnh (Trung Quốc) xác nhận thời gian. Điều 18 còn quy định, các kỳ thi giáo dục quốc gia như thi cao học, thi đại học hệ người lớn cũng có thể xin theo cách tương tự. Mục trường không được từ chối nhận học sinh khuyết tật trong thời gian đi học: xem chương này mục 14 (trường không được từ chối). Người được lợi là chính bạn hoặc con bạn.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Người khuyết tật số 51/2010/QH12 ngày 17/6/2010 (Điều 27 khoản 2 và khoản 3), toàn văn: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-nguoi-khuyet-ta… ; Luật Giáo dục số 43/2019/QH14 ngày 14/6/2019 (Điều 15), bản hợp nhất: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-giao-duc-so-43-… . Phần quy chế tuyển sinh, quy chế thi: chưa mở được bản đang áp dụng trong lượt tra này, ghi ở mục "Còn treo" của sổ kiểm chứng. Tra ngày 3/11/2026.