Ngồi xe lăn lâu: đệm giảm áp và một phút soi da mỗi ngày, trước khi loét thành lỗ

Thử nghiệm ở 12 viện dưỡng lão: đệm giảm áp làm loét ngay dưới xương ngồi giảm từ 8 ca xuống 1 ca trên 232 người; gộp cả vùng xương cụt thì chưa thấy khác. Cả hai nhóm đều được xe lăn vừa người, nên đệm chỉ có ích khi xe vừa.

Chi phí

Một đệm giảm áp, mua ở cửa hàng thiết bị y tế hoặc đặt theo kích thước xe lăn. Giá trong nước chênh rất xa giữa đệm foam nhiều lớp, đệm gel và đệm hơi, nên phải hỏi giá và đo lại lòng ghế trước khi trả tiền; đệm sai cỡ thì không có tác dụng gì. Cộng thêm mỗi ngày một phút soi da — hai bên xương ngồi và vùng xương cụt — bằng gương cầm tay hoặc nhờ người nhà nhìn, và một lần đổi tư thế trong ngày.

Lợi ích

Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng ở 12 viện dưỡng lão, tuyển từ 2004 đến 2008, 232 người từ 65 tuổi trở lên, ngồi xe lăn từ 6 giờ mỗi ngày trở lên, điểm Braden từ 18 trở xuống. Tất cả được cấp xe lăn vừa người rồi chia ngẫu nhiên: 113 người dùng đệm bảo vệ da (khí, dung dịch nhớt phối foam, hoặc gel phối foam), 119 người dùng đệm foam cắt rãnh dày 7,6 cm. Theo dõi 6 tháng hoặc tới khi loét: loét ngay dưới xương ngồi là 8 ca (6,7%) ở nhóm foam và 1 ca (0,9%) ở nhóm đệm bảo vệ da, P=0,04; gộp thêm vùng cùng cụt thì 21 ca (17,6%) so với 12 ca (10,6%), P=0,14, không có khác biệt. Có 180 người đi hết tới điểm kết thúc, 42 người bỏ theo dõi và 10 người không nhận được can thiệp.

Ghi chú

Vì sao mức B: đây là thử nghiệm ngẫu nhiên, nhưng mẫu chỉ 232 người, kết cục chính có P đúng 0,04 — sát ngưỡng, và kết cục phụ gộp vùng cùng cụt thì không ra khác biệt; dân số là người từ 65 tuổi ở viện dưỡng lão, đem áp cho người ba mươi tuổi ngồi xe lăn vì tai nạn là ngoại suy. Bốn cái bẫy. Một: mua đệm quảng cáo là "chống loét" ngoài chợ, hoặc lót thêm gối bông, đệm cao su non — mấy thứ đó êm lúc đầu rồi lún, và lún là chỗ sinh loét. Hai: đổi đệm rồi thôi, không soi da. Người bị tổn thương tuỷ sống không đau ở vùng dưới, nên vết loét không có triệu chứng báo trước; đến lúc thấy mùi, thấy sốt, hoặc thấy chăn ga dính dịch thì đã qua giai đoạn dễ chữa. Ba: tưởng đệm mềm là tốt. Việc cần là giảm áp lực tại đúng hai điểm xương nhô, không phải làm cho êm. Bốn: nghĩ "đã có đệm tốt" nên ngồi liền nhiều giờ, có khi cả buổi đi xe — đệm không thay được việc đổi tư thế và kiểm da, đây là chỗ người nhà hay tin vào món đồ hơn tin vào việc làm hằng ngày. Một điểm dễ bỏ qua: vết đỏ ở vùng xương ngồi mà ấn vào không mất màu là dấu hiệu sớm nhất, phải đi khám ngay tuần đó, đừng chờ tới khi có vết trợt. Đừng hiểu ngược thành chỉ cần mua đệm đắt: thử nghiệm này cấp xe lăn vừa người cho tất cả các nhóm trước khi so đệm, nên thứ tự đúng là xe vừa — đệm đúng — soi da hằng ngày. Người nằm lâu chứ không ngồi, cách phòng loét khác, xem chương 17 mục 8.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Một chiếc đệm giảm áp từ vài trăm tới hơn một nghìn nhân dân tệ. Mỗi ngày xem một lần, mất một phút.

Nói đơn giản

Người cao tuổi ở viện dưỡng lão dùng đệm giảm áp bị loét tì đè ở vùng xương ngồi ít hơn rõ so với người dùng đệm mút chia ô thông thường, nhưng tính gộp cả xương cụt thì không thấy khác biệt. Trong thử nghiệm, mọi người đều được lắp xe lăn vừa người trước, nên chính chiếc xe lăn cũng phải chọn theo kích thước của người ngồi, đừng mua đại một chiếc loại phổ thông là xong.

Lợi ích

Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên này làm ở 12 viện dưỡng lão, từ năm 2004 đến 2008 tuyển 232 người ở viện trên 65 tuổi, ngồi xe lăn trên 6 giờ mỗi ngày, điểm Braden từ 18 trở xuống. Mọi người đều được lắp xe lăn vừa người trước, rồi mới chia ngẫu nhiên thành hai nhóm. Một nhóm dùng đệm bảo vệ da (đệm hơi, đệm chất lỏng nhớt kèm mút, hoặc đệm gel kèm mút), một nhóm dùng đệm mút chia ô dày 7,6 cm. Theo dõi 6 tháng hoặc tới khi bị loét tì đè. Loét ở vùng ụ ngồi: nhóm đệm mút chia ô 8 ca (6,7%), nhóm đệm bảo vệ da 1 ca (0,9%), P=0,04. Tính gộp loét ở vùng ụ ngồi và vùng cùng cụt: nhóm đệm mút chia ô 21 ca (17,6%), nhóm đệm bảo vệ da 12 ca (10,6%), P=0,14, không cho thấy khác biệt

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Xếp B vì hai lý do. Thứ nhất, mẫu chỉ có 232 người, giá trị P của tiêu chí chính là 0,04, vừa qua ngưỡng, tiêu chí phụ không cho thấy khác biệt. Thứ hai, đối tượng là người rất cao tuổi ở viện dưỡng lão, áp sang người trẻ dùng xe lăn là suy rộng ra. Trong thử nghiệm, mọi người đều được lắp xe lăn vừa người trước, nên "vừa người" và "đệm ngồi" cùng tác dụng, đừng chỉ đổi mỗi đệm. Phòng loét tì đè khi phải nằm lâu, đệm hơi và trở mình định giờ: xem chương 17 mục 8 (loét tì đè). Xin trợ cấp lắp dụng cụ trợ giúp loại cơ bản thế nào: xem chương này mục 7 (tới Hội Người khuyết tật cấp huyện hỏi cho đủ).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Brienza D, Kelsey S, Karg P, Allegretti A, Olson M, Schmeler M, Zanca J, Geyer MJ, Kusturiss M, Holm M (2010). A randomized clinical trial on preventing pressure ulcers with wheelchair seat cushions. Journal of the American Geriatrics Society, 58(12):2308-2314: doi.org/10.1111/j.1532-5415.2010.03168.x . Tra DOI trên Crossref ngày 3/11/2026, PMID 21070197.