Trường không được từ chối nhận học sinh khuyết tật, nhưng chữ luật có kèm điều kiện

Trường không được từ chối nhận học sinh khuyết tật trái với quy định pháp luật, và học hoà nhập là phương thức chủ yếu. Trường nói miệng thì xin bằng văn bản, rồi lên Phòng Giáo dục.

Chi phí

Không mất tiền. Mất một lượt xin câu trả lời bằng văn bản của trường, một lượt làm việc với Phòng Giáo dục và Đào tạo, và có khi thêm một lượt đi xin giấy xác nhận khuyết tật nếu chưa có.

Lợi ích

Nếu trường từ chối tiếp nhận học sinh khuyết tật, phụ huynh nên đề nghị nêu căn cứ và điều kiện hỗ trợ bằng văn bản. Giáo dục hòa nhập là hướng ưu tiên, nhưng cần xác định nhu cầu và khả năng hỗ trợ cụ thể của nhà trường.

Pháp luật Việt Nam

Khoản 1 Điều 30 Luật Người khuyết tật 51/2010/QH12: cơ sở giáo dục bảo đảm các điều kiện dạy và học phù hợp đối với người khuyết tật, và không được từ chối tiếp nhận người khuyết tật nhập học trái với quy định của pháp luật. Vế thứ hai của câu đó quan trọng: luật cấm việc từ chối trái quy định, chứ không phải cấm mọi lần từ chối, nên trường vẫn có thể viện một lý do mà pháp luật cho phép; vì vậy việc cần làm không phải tranh cãi to tiếng mà là buộc lý do đó phải nằm trên giấy. Điều 28 chia ba phương thức: giáo dục hoà nhập, bán hoà nhập và chuyên biệt, trong đó hoà nhập là phương thức chủ yếu, còn hai phương thức kia chỉ dùng khi chưa đủ điều kiện học hoà nhập; khoản 3 cùng điều cho chính người khuyết tật, cha mẹ hoặc người giám hộ quyền lựa chọn phương thức phù hợp với sự phát triển của người đó, nên nhà trường không phải bên quyết định thay. Điều 31 tạo ra chỗ dựa cho những trường hợp không đến trường được: trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập có nhiệm vụ can thiệp sớm tại cộng đồng và hỗ trợ người khuyết tật tại gia đình, tại cơ sở giáo dục và tại cộng đồng, do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh thành lập hoặc cho phép thành lập. Còn việc dạy tại nhà hay tại bệnh viện thì pháp luật không có một thủ tục chung: không có điều nào quy định hồ sơ, thời hạn hay mức kinh phí cho hình thức đó, nên phải hỏi Phòng Giáo dục và trung tâm hỗ trợ trên địa bàn.

Ghi chú

Vì sao mức B: câu cấm từ chối và ba phương thức giáo dục đọc được nguyên văn trong luật đang có hiệu lực, kèm đúng vế điều kiện của nó, nên đây là chỗ dựa chắc cho việc đòi một câu trả lời bằng văn bản; nhưng luật không đặt thời hạn trả lời, không đặt mức kinh phí cho việc dạy tại nhà, và không có số liệu nào cho biết bao nhiêu hồ sơ bị chặn ở cửa trường, nên không thể lên A. Ba cái bẫy. Một: nghe nói "chỉ trường chuyên biệt mới nhận" rồi tự rút hồ sơ; luật đặt hoà nhập là phương thức chủ yếu và cho gia đình quyền chọn, nên câu đó là câu để từ chối cho nhanh chứ không phải quy định. Hai: trường đòi "giấy chứng nhận không đủ sức học" — không có loại giấy đó trong luật, và cơ sở giáo dục không phải nơi kết luận về mức khuyết tật; mức khuyết tật do hội đồng cấp xã xác định theo pháp luật về người khuyết tật, còn giấy của trường thì xin bằng văn bản. Ba: chỉ trao đổi qua điện thoại với cô giáo hay văn phòng trường rồi về, không có giấy tờ gì; phải nộp một văn bản đề nghị tiếp nhận, giữ bản có dấu ngày nhận, và xin trả lời bằng văn bản — đó là thứ duy nhất dùng được khi lên Phòng Giáo dục. Không được từ chối không có nghĩa là trường buộc phải nhận trong mọi trường hợp: luật giữ vế "trái với quy định của pháp luật", nên cái cần đòi là lý do rõ ràng và bằng giấy, chứ không phải một lời hứa miệng.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Phải nộp đơn một lần, có thể phải qua một lần đánh giá. Khi trường thoái thác thì phải lên tới phòng giáo dục.

Nói đơn giản

Ở Trung Quốc, trường mầm non và các loại trường học không được từ chối trẻ khuyết tật đủ điều kiện xin nhập học, trường dạy nghề thông thường cũng vậy. Trẻ cần người chăm sóc riêng, không tới trường được, thì phòng giáo dục cấp huyện bố trí giáo viên dạy tại nhà hoặc học từ xa, vẫn có hồ sơ học sinh như thường. Nhập học và chuyển trường do hội đồng chuyên gia của phòng giáo dục đánh giá và đề xuất trước, không phải một câu của nhà trường là xong.

Lợi ích

Điều 7 Điều lệ Giáo dục người khuyết tật (Trung Quốc): "Cơ sở giáo dục mầm non, các loại trường ở các cấp và các cơ sở giáo dục khác phải thực hiện giáo dục người khuyết tật theo Điều lệ này và các luật, pháp quy liên quan của Nhà nước; đối với người khuyết tật đủ điều kiện theo luật, pháp quy xin nhập học thì không được từ chối tiếp nhận." Điều 29: "Trường dạy nghề thông thường không được từ chối nhận người khuyết tật đạt tiêu chuẩn tuyển sinh của Nhà nước vào học; cơ sở đào tạo nghề thông thường phải tích cực tuyển người khuyết tật vào học." Điều lệ còn quy định, trẻ em, thiếu niên khuyết tật trong độ tuổi đi học mà cần người chăm sóc riêng, không tới trường học được, thì do cơ quan quản lý giáo dục của chính quyền cấp huyện bố trí chung, thực hiện giáo dục bắt buộc bằng cách dạy tại nhà hoặc giáo dục từ xa, và đưa vào quản lý hồ sơ học sinh. Điều 20 quy định, cơ quan quản lý giáo dục của chính quyền cấp huyện phải cùng cơ quan y tế, cơ quan dân chính, Hội Người khuyết tật lập hội đồng chuyên gia giáo dục người khuyết tật gồm chuyên gia về giáo dục, tâm lý, phục hồi chức năng, công tác xã hội; hội đồng này đánh giá tình trạng thể chất, khả năng tiếp nhận giáo dục, khả năng thích nghi với học tập và sinh hoạt ở trường, rồi đưa ra đề xuất nhập học, chuyển trường; kết quả đánh giá là thông tin riêng tư của trẻ, đơn vị và nhân viên liên quan có nghĩa vụ giữ bí mật. Điều 23 quy định, học sinh khuyết tật học hoà nhập ở trường thông thường có thể áp dụng chương trình, chuẩn chương trình và sách giáo khoa của giáo dục bắt buộc thông thường, nhưng yêu cầu học tập với các em có thể linh hoạt vừa phải. Điều 52 quy định, người khuyết tật dự các kỳ thi giáo dục quốc gia mà cần điều kiện hỗ trợ cần thiết và hỗ trợ hợp lý thì có thể nộp đơn xin (toàn quốc, hiệu lực từ ngày 1/5/2017)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Trường nói miệng "chỗ chúng tôi không có điều kiện" thì không tính. Bắt trường trả lời bằng văn bản, rồi cầm văn bản đó tới phòng giáo dục cấp huyện. Việc đánh giá do phòng giáo dục giao hội đồng chuyên gia làm. Câu "yêu cầu học tập có thể linh hoạt vừa phải" ở Điều 23 rất có ích, khi trường lấy thành tích học tập làm lý do khuyên cho nghỉ học thì có thể dẫn ra. Con bị bắt nạt ở trường thì giữ chứng cứ thế nào, trường bắt buộc phải làm thủ tục gì: xem chương 30 mục 3 (bắt nạt học đường). Hỗ trợ hợp lý khi thi đại học: xem chương này mục 13 (hỗ trợ hợp lý). Người được lợi là con bạn.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Người khuyết tật số 51/2010/QH12 ngày 17/6/2010 (Điều 28, Điều 30 khoản 1, Điều 31), toàn văn: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-nguoi-khuyet-ta… ; Luật Giáo dục số 43/2019/QH14 ngày 14/6/2019 (Điều 15), bản hợp nhất: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-giao-duc-so-43-… . Tra ngày 3/11/2026.