Người cùng giới sống với nhau thì phải làm ba loại giấy khi cả hai còn tỉnh: văn bản chọn người đại diện, văn bản lựa chọn người giám hộ, di chúc

Luật không coi hai người cùng giới sống với nhau là người thân thích. Muốn quyết thay khi người kia mê man, phải làm trước văn bản chọn người đại diện; muốn để lại tài sản, phải có di chúc. Giám hộ chỉ tính khi toà đã tuyên người đó mất năng lực hành vi.

Chi phí

Mất phí công chứng, chứng thực theo biểu phí của phòng công chứng — hỏi trước rồi hãy đi. Thời gian là một hai buổi, cộng mấy tuần để hai người thống nhất từng câu. Khó nhất không phải thủ tục mà là phải ngồi nói với nhau về việc một người ốm nặng và việc một người chết.

Lợi ích

Nếu pháp luật chưa công nhận quan hệ hôn nhân, hai người càng cần chủ động lập giấy tờ về người đại diện khi chữa bệnh, giám hộ và tài sản thừa kế. Không thể dựa hoàn toàn vào việc sống chung lâu năm.

Pháp luật Việt Nam

Luật Hôn nhân và Gia đình, bản hợp nhất 121/VBHN-VPQH, Điều 3 khoản 19 định nghĩa người thân thích chỉ gồm người có quan hệ hôn nhân, nuôi dưỡng, cùng dòng máu trực hệ và họ trong phạm vi ba đời, và Điều 8 khoản 2 nói thẳng: Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính. Ở bệnh viện, Luật Khám bệnh, chữa bệnh (hợp nhất 26/VBHN-VPQH) Điều 8 khoản 2 điểm a cho người bệnh đã thành niên tự lựa chọn người đại diện của mình; điểm b cho thành viên gia đình lựa chọn khi người bệnh không tự chọn được và không có uỷ quyền trước; Điều 15 khoản 1 buộc cơ sở khám bệnh thực hiện theo nguyện vọng hợp pháp mà người bệnh đã ghi lại trước khi mất năng lực hoặc có khó khăn trong nhận thức, còn khoản 2 thì để người đại diện quyết khi không có văn bản nào. Về giám hộ, Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 Điều 48 khoản 2 cho phép người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ lựa chọn người giám hộ cho mình, và việc lựa chọn phải lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực; nhưng cơ chế này chỉ có hiệu lực khi người đó ở tình trạng cần được giám hộ, mà muốn có tình trạng đó thì phải có quyết định của toà tuyên mất năng lực hành vi dân sự (Điều 22) hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi (Điều 23) — không phải thứ bật trong một buổi chiều. Về tài sản, Điều 626 Bộ luật Dân sự cho người lập di chúc quyền chỉ định người thừa kế và phân định phần di sản; Điều 627 và Điều 630 quy định hình thức và điều kiện có hiệu lực của di chúc. Điều 651 khoản 1 xếp hàng thừa kế thứ nhất là vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi — không có bạn đời cùng giới; Điều 644 cũng không cứu được, vì điều đó chỉ dành cho vợ, chồng, cha mẹ và con.

Ghi chú

Vì sao mức B: đây là quyền viết rõ trong văn bản, không phải kết quả thử nghiệm, nên mức B là mức chắc của luật chứ không phải bằng chứng y khoa; cái không đo được là bao nhiêu phần trăm gia đình sẽ chấp nhận những giấy này khi có chuyện. Quan niệm sai đang sửa: "sống với nhau lâu, có tình cảm, thì bệnh viện và gia đình tự hiểu". Không ai tự hiểu: Điều 8 khoản 2 điểm b Luật Khám bệnh, chữa bệnh đưa quyền chọn người đại diện cho thành viên gia đình khi bạn không để lại uỷ quyền, mà bạn đời cùng giới không phải thành viên gia đình theo Điều 3 khoản 16 Luật Hôn nhân và Gia đình. Ba cái bẫy ở Việt Nam. Một: làm một tờ giấy uỷ quyền "toàn quyền quyết định mọi việc" mà không ghi phạm vi, thời hạn, và không công chứng — Điều 8 khoản 4 Luật Khám bệnh, chữa bệnh dẫn chiếu sang Bộ luật Dân sự về phạm vi và thời hạn đại diện, nên tờ giấy chung chung dễ bị từ chối đúng lúc cần nhất. Hai: để chính người bạn đời làm người làm chứng cho di chúc — người được hưởng di sản trong tờ di chúc đó không được làm người làm chứng, làm vậy là tự tước chỗ đứng của mình. Ba: nghĩ di chúc lo được hết; di chúc chỉ lo tài sản, còn quyết định mổ hay không mổ, ai được vào phòng bệnh, ai giữ tro cốt là ba việc khác, phải ghi riêng và nói trước với cơ sở y tế. Mục này không có nghĩa là hai người không có quyền gì với nhau: luật cho phép chọn người đại diện và lập di chúc, chỉ bắt làm bằng văn bản trước khi quá muộn. Phần tài sản mua chung nên có thêm một bản thoả thuận ghi rõ ai góp bao nhiêu.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Giám hộ tự chọn và di chúc làm ở phòng công chứng, phí công chứng mỗi nơi một khác, từ vài trăm nhân dân tệ trở lên. Tự viết tay di chúc thì không tốn tiền. Tổng cộng mất một hai buổi. Khó nhất là hai người phải ngồi xuống nói chuyện bệnh tật và cái chết.

Nói đơn giản

Nhóm người thân gần theo luật (Trung Quốc) là một danh sách hẹp: vợ chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em ruột…, người yêu thì không tính. Không làm giấy tờ từ trước, khi một người bệnh nặng, người kia không quyết định thay được. Khi một người mất, người kia không thừa kế được đồng nào. Ba loại giấy tờ mỗi loại lo một giai đoạn: còn minh mẫn thì dựa vào giấy uỷ quyền, mất khả năng nhận thức thì dựa vào giám hộ tự chọn, sau khi mất thì dựa vào di chúc.

Lợi ích

Nhóm người thân gần liệt kê ở Điều 1045 民法典 (Bộ luật Dân sự Trung Quốc) là vợ chồng, cha mẹ, con, anh chị em ruột, ông bà nội, ông bà ngoại, cháu nội, cháu ngoại. Người thừa kế theo pháp luật ở Điều 1127 trước hết là vợ chồng, con, cha mẹ, sau đó là anh chị em ruột, ông bà nội, ông bà ngoại. Người yêu không nằm ở chỗ nào. Điều 1219 nói về phẫu thuật, kiểm tra đặc biệt, điều trị đặc biệt. Trường hợp không thể hoặc không nên giải thích cho người bệnh, nhân viên y tế phải giải thích cho "người thân gần" của người bệnh và được họ đồng ý. Có ba con đường để bù vào. Một, Điều 33 cho phép người thành niên thoả thuận trước bằng văn bản với "cá nhân khác sẵn lòng làm người giám hộ" để chọn người giám hộ. Sau khi bản thân mất hoặc mất một phần năng lực hành vi dân sự, người này làm người giám hộ, người giám hộ chính là người đại diện theo pháp luật. Hai, Điều 165 quy định giấy uỷ quyền bằng văn bản phải ghi rõ họ tên người được uỷ quyền, việc được uỷ quyền, phạm vi quyền và thời hạn, do bản thân ký hoặc đóng dấu. Bản thân mất hoặc mất năng lực hành vi dân sự thì uỷ quyền chấm dứt. Ba, Điều 1133 cho phép lập di chúc tặng tài sản cá nhân cho người ngoài những người thừa kế theo pháp luật. Cục Tư pháp thành phố Nghi Xương (Trung Quốc) có một bài đăng trên trang của Sở Tư pháp tỉnh Hồ Bắc. Bài viết ghi rõ, cặp đôi đồng giới có thể công chứng thoả thuận giám hộ tự chọn, chỉ định người kia làm người giám hộ tương lai của mình (toàn Trung Quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Người yêu nhận di sản với tư cách "người được tặng theo di chúc", không phải người thừa kế. Biết có khoản tặng này rồi thì trong 60 ngày phải bày tỏ rõ là nhận, không bày tỏ thì coi như từ chối. Người yêu và những người có quyền lợi liên quan tới người yêu không được làm người làm chứng di chúc. Lập nhiều bản di chúc thì bản sau cùng có hiệu lực, xem chương 17 mục 2 (di chúc lập sau thay di chúc lập trước). Người giám hộ tự chọn có ký thẳng giấy đồng ý phẫu thuật được không thì mỗi bệnh viện làm một kiểu, hỏi trước bệnh viện hay đi khám. Gia đình không công nhận các giấy tờ này thì phải kiện: sơ thẩm theo thủ tục thông thường theo quy định xử trong 6 tháng, có thể gia hạn, phí luật sư tự trả. Nên giấy tờ cố gắng làm ở phòng công chứng. Nhà cùng mua, tiền cùng gửi thì ghi thoả thuận bằng văn bản riêng theo phần góp thật. Giám hộ tự chọn làm thế nào xem chương 17 mục 1 (chỉ định bằng văn bản người giám hộ tương lai). Người hưởng lợi là chính bạn và người yêu.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Hôn nhân và Gia đình, bản hợp nhất 121/VBHN-VPQH ngày 11-9-2025 (Điều 3 khoản 19, Điều 8 khoản 2) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… ; Luật Khám bệnh, chữa bệnh, bản hợp nhất 26/VBHN-VPQH (Điều 8 khoản 2, Điều 15) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/3/2… ; Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13, bản ký (Điều 22, 23, 48 khoản 2, 626, 627, 630, 644, 651) — vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=183188 . Tra ngày 3/11/2026.