Tiền trong hôn nhân: đọc luật mặc định trước, rồi mới quyết có lập văn bản thoả thuận

Không thoả thuận gì thì luật chia theo mặc định: thu nhập có trong thời kỳ hôn nhân, kể cả hoa lợi từ tài sản riêng, là tài sản chung; tài sản có trước khi cưới và tài sản được tặng cho riêng là tài sản riêng. Muốn khác đi thì lập văn bản trước khi đăng ký, có công chứng hoặc chứng thực.

Chi phí

Không mất tiền nếu chỉ đọc luật. Lập thoả thuận chế độ tài sản thì phải làm trước khi đăng ký kết hôn, thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực: một buổi ra phòng công chứng, phí theo biểu giá của tổ chức hành nghề công chứng. Khó ở chỗ phải nói chuyện tiền với người sắp cưới và với bố mẹ hai bên, mà phải nói trước khi cưới.

Lợi ích

Tìm hiểu chế độ tài sản chung và riêng trước khi đăng ký kết hôn giúp hai người tránh hiểu lầm về tiền, nhà và khoản nợ. Nếu muốn khác chế độ mặc định, nên lập văn bản đúng hình thức.

Pháp luật Việt Nam

Điều 33 khoản 1 Luật Hôn nhân và Gia đình liệt kê tài sản chung: tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được thừa kế chung hoặc tặng cho chung; quyền sử dụng đất có được sau khi kết hôn, trừ trường hợp được thừa kế riêng, tặng cho riêng hoặc có được qua giao dịch bằng tài sản riêng. Điều 33 khoản 3 đặt một giả định bất lợi cho người không giữ giấy tờ: không có căn cứ chứng minh tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng thì tài sản đó được coi là tài sản chung. Điều 43 khoản 1 xác định tài sản riêng gồm tài sản có trước khi kết hôn, tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân, tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng. Muốn đổi cách chia thì Điều 47 cho phép lựa chọn chế độ tài sản theo thoả thuận, nhưng đặt ba điều kiện: lập trước khi kết hôn, bằng hình thức văn bản có công chứng hoặc chứng thực, và chế độ đó chỉ xác lập kể từ ngày đăng ký kết hôn. Điều 48 khoản 1 buộc văn bản phải nói rõ tài sản nào chung, tài sản nào riêng, quyền nghĩa vụ của mỗi bên, và điều kiện, thủ tục, nguyên tắc phân chia khi chấm dứt chế độ. Thoả thuận vi phạm Điều 29 đến Điều 32 hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền cấp dưỡng, quyền thừa kế của cha mẹ, con thì bị Toà tuyên vô hiệu (Điều 50 khoản 1). Còn khi ly hôn, theo Điều 59 khoản 2, nguyên tắc là chia đôi nhưng có tính công sức đóng góp, hoàn cảnh mỗi bên và lỗi của mỗi bên.

Ghi chú

Quan niệm sai đang sửa: "sổ đỏ ghi tên ai thì tài sản là của người đó". Điều 34 khoản 1 nói tài sản chung phải đăng ký thì giấy chứng nhận ghi tên cả hai vợ chồng, trừ khi vợ chồng có thoả thuận khác; và nếu giấy chỉ ghi một tên mà có tranh chấp thì vẫn rơi vào Điều 33 khoản 3. Ba cái bẫy ở Việt Nam. Một: hai người viết tay một tờ thoả thuận sau khi đã cưới, không công chứng, rồi tưởng đã đổi được chế độ tài sản — Điều 47 đòi lập trước khi kết hôn và có công chứng hoặc chứng thực, nên tờ giấy đó không phải thoả thuận chế độ tài sản; muốn chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân thì phải theo Điều 38 khoản 2, cũng bằng văn bản. Hai: coi công chứng là thủ tục tốn kém không cần thiết nên chỉ "nói miệng cho hiểu nhau", đến lúc có việc thì không có gì để xuất trình. Ba: tiền bố mẹ hai bên góp vào nhà, vào xe mà không ghi gì, nên món đó lẫn vào khối tài sản chung và mất dấu nguồn gốc. Mục này không có nghĩa là ai cũng phải lập thoả thuận chế độ tài sản, hay thoả thuận là dấu hiệu hai người không tin nhau: nó chỉ nói rằng luật đã có một cách chia mặc định, và nếu muốn cách khác thì phải làm đúng hình thức, đúng thời điểm.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Đọc một lượt mấy điều về tài sản trong phần Hôn nhân gia đình của 民法典 (Bộ luật Dân sự Trung Quốc). Cần thì hai người ký một bản thoả thuận tài sản bằng văn bản; luật chỉ đòi viết thành văn bản, không bắt phải công chứng. Khó nhất là nói thẳng chuyện tiền từ trước.

Nói đơn giản

Không ký thoả thuận bằng văn bản thì luật mặc định lương thưởng kiếm được sau khi cưới, thu nhập từ kinh doanh và đầu tư, tài sản được thừa kế hay được tặng đều là của chung hai người. Tài sản có trước khi cưới, tài sản mà di chúc hoặc hợp đồng tặng cho ghi rõ chỉ cho một người, là tài sản riêng. Hai người có thể thoả thuận bằng văn bản là của ai người nấy giữ, ký rồi thì có hiệu lực ràng buộc. Người gánh nhiều hơn vì nuôi con, chăm người già, khi ly hôn có quyền đòi bù đắp.

Lợi ích

Quy tắc mặc định khi không có thoả thuận riêng: lương thưởng, thù lao lao động, thu nhập từ sản xuất kinh doanh và đầu tư, thu nhập từ sở hữu trí tuệ, tài sản được thừa kế hoặc được tặng cho có được sau khi cưới, thuộc sở hữu chung của vợ chồng (Điều 1062). Tài sản có trước khi cưới, tiền bồi thường thiệt hại về thân thể, tài sản mà di chúc hoặc hợp đồng tặng cho ghi rõ chỉ thuộc về một bên, đồ dùng sinh hoạt riêng của một bên, là tài sản riêng (Điều 1063). Hai bên có thể thoả thuận bằng văn bản cho tài sản trước và sau khi cưới thuộc về từng người, thuộc chung, hoặc một phần riêng một phần chung. Thoả thuận này có hiệu lực ràng buộc về mặt pháp luật với cả hai (Điều 1065). Bên gánh nhiều nghĩa vụ hơn vì nuôi dạy con, chăm sóc người già, hỗ trợ công việc của bên kia, khi ly hôn có quyền đòi bù đắp (Điều 1088)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Sính lễ, đám cưới, nhà cưới không có thống kê chính thức, mục này không ghi số. Khoản bù đắp theo Điều 1088 là bao nhiêu thì trước hết hai người tự bàn, bàn không xong thì toà quyết, không có công thức cố định. Thoả thuận tài sản bằng văn bản có ích cho cả hai bên: bên thu nhập cao dùng được, bên làm nhiều việc không lương như việc nhà, chăm sóc người nhà cũng dùng được

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Hôn nhân và Gia đình, văn bản hợp nhất 121/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025 (Điều 29, 33, 38 khoản 2, 43, 47, 48, 50, 59) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… ; trang văn bản trên Cổng thông tin Chính phủ — vanban.chinhphu.vn/?docid=215244&pageid=27160 . Tra ngày 3/11/2026.