Uỷ quyền: làm giấy khi ông bà còn ký được, ghi rõ việc được làm và ghi rõ thời hạn

Giấy uỷ quyền phải ghi rõ được làm việc gì, với số tiền bao nhiêu, trong thời hạn nào. Không ghi thời hạn thì giấy chỉ có giá trị 01 năm. Muốn uỷ quyền lại cho người khác phải được ông bà đồng ý, trừ sự kiện bất khả kháng, và giấy phải cùng hình thức với giấy ban đầu.

Chi phí

Phí công chứng một hợp đồng uỷ quyền thường nhỏ, cộng một buổi đi lại và vài bản sao để gửi ngân hàng, văn phòng đăng ký đất đai hay cơ quan giải quyết thủ tục. Khoản đắt nằm ở chỗ làm sai: giấy ghi quá rộng, không ghi thời hạn, hoặc để một người đứng tên làm mọi việc thay ông bà. Làm lại thì phải có mặt ông bà để ký, mà đúng lúc cần làm lại thường là lúc ông bà đã mệt hoặc không còn ký được nữa. Một giấy uỷ quyền hết hạn giữa chừng cũng đắt theo cách khác: hợp đồng đang dở phải dừng, bên kia không chịu ký tiếp, và tiền đã giao thì khó lấy lại.

Lợi ích

Làm giấy ủy quyền khi người cao tuổi còn tự quyết được giúp gia đình xử lý tài khoản, thủ tục và tài sản đúng phạm vi đã đồng ý. Ghi rõ việc được làm và ngày kết thúc.

Pháp luật Việt Nam

Điều 562 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 định nghĩa hợp đồng uỷ quyền là sự thoả thuận để bên được uỷ quyền thực hiện công việc nhân danh bên uỷ quyền, và bên uỷ quyền chỉ phải trả thù lao nếu có thoả thuận hoặc pháp luật quy định; nghĩa là tờ giấy này không làm ông bà mất quyền, nó chỉ cho người khác làm thay trong đúng phạm vi đã ghi. Điều 563 đặt mốc mặc định mà phần lớn người Việt không biết: thời hạn uỷ quyền do các bên thoả thuận hoặc do pháp luật quy định, nếu không có thoả thuận và pháp luật không quy định thì hợp đồng uỷ quyền có hiệu lực 01 năm kể từ ngày xác lập việc uỷ quyền. Điều 564 chặn việc chuyền tay: bên được uỷ quyền chỉ được uỷ quyền lại khi có sự đồng ý của bên uỷ quyền hoặc khi có sự kiện bất khả kháng mà không uỷ quyền lại thì mục đích xác lập giao dịch vì lợi ích của người uỷ quyền không thể thực hiện được; việc uỷ quyền lại không được vượt quá phạm vi ban đầu, và khoản 3 buộc hình thức của hợp đồng uỷ quyền lại phải phù hợp với hình thức uỷ quyền ban đầu — giấy ban đầu đã công chứng thì giấy uỷ quyền lại cũng phải công chứng, không thay bằng giấy viết tay có chứng thực chữ ký. Điều 141 khoản 1 điểm c xác định phạm vi đại diện theo nội dung uỷ quyền, khoản 3 cấm người đại diện nhân danh người được đại diện để xác lập giao dịch với chính mình hoặc với bên thứ ba mà mình cũng là người đại diện của người đó, khoản 4 buộc người đại diện thông báo phạm vi đại diện cho bên giao dịch. Điều 143 khoản 1 nói rõ hậu quả của việc làm quá phạm vi: phần vượt quá không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của người được đại diện, trừ khi người đó đồng ý, biết mà không phản đối trong một thời hạn hợp lý, hoặc có lỗi. Điều 569 cho cả hai phía đường thoát: bên uỷ quyền đơn phương chấm dứt được bất cứ lúc nào, nhưng phải báo bằng văn bản cho người thứ ba, nếu không báo thì hợp đồng với người thứ ba vẫn có hiệu lực. Về hình thức, Bộ luật Dân sự không có điều nào buộc mọi hợp đồng uỷ quyền phải công chứng; cái buộc nằm ở luật khác và ở chính nơi bạn mang giấy tới. Luật Công chứng 46/2024/QH15 Điều 3 khoản 1 định nghĩa giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi mức độ an toàn pháp lý cao và được luật quy định hoặc luật giao Chính phủ quy định phải công chứng, khoản 2 giao Bộ Tư pháp rà soát, cập nhật và đăng tải danh mục đó, nên câu hỏi đúng không phải là uỷ quyền nói chung có phải công chứng hay không, mà là việc mình nhờ làm có nằm trong danh mục phải công chứng hay không. Điều 44 cùng luật xếp văn bản uỷ quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền đối với bất động sản vào nhóm được công chứng ngoài phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, tức luật coi đó là văn bản công chứng; và Điều 57 xử lý đúng cảnh hay gặp khi ông bà không đi lại được: hai bên không cùng đến được một tổ chức hành nghề công chứng thì mỗi bên yêu cầu công chứng viên nơi mình chọn chứng nhận việc đề nghị uỷ quyền, và văn bản công chứng có hiệu lực khi công chứng viên của tổ chức mà hai bên yêu cầu ký và đóng dấu.

Ghi chú

Vì sao mức B: mọi mốc trong mục này đọc được nguyên văn trong luật đang có hiệu lực — 01 năm là câu chữ của Điều 563, phạm vi đại diện và hậu quả vượt phạm vi là Điều 141 và Điều 143, hình thức uỷ quyền lại là Điều 564 khoản 3 — nên phần thủ tục không phải suy đoán; nhưng đây là quy định về hình thức giấy tờ, không phải một can thiệp đã được đo kết cục, và không có thống kê Việt Nam nào nói bao nhiêu gia đình mất tiền vì giấy uỷ quyền sai phạm vi, nên mục dừng ở B. Ba cái bẫy người Việt hay sập. Một: viết giấy uỷ quyền không ghi thời hạn, vì nghĩ thế là uỷ quyền vĩnh viễn, rồi ba bốn năm sau mang giấy đi làm thủ tục và bị trả về — Điều 563 cho mặc định đúng 01 năm kể từ ngày xác lập, nên thiếu dòng thời hạn là mất quyền sau một năm. Hai: ghi phạm vi thật rộng cho tiện, kiểu được toàn quyền định đoạt, quản lý, sử dụng mọi tài sản, rồi để người được uỷ quyền tự mua lại chính căn nhà đó; Điều 141 khoản 3 cấm người đại diện nhân danh người được đại diện giao dịch với chính mình, và giao dịch kiểu đó bị cấm, còn phần vượt phạm vi thì Điều 143 khoản 1 chỉ ràng buộc ông bà nếu ông bà đồng ý, biết mà không phản đối, hoặc có lỗi. Ba: tưởng giấy uỷ quyền thay được di chúc, nên không làm di chúc mà chỉ uỷ quyền cho con bán nhà; khi ông bà mất, hợp đồng chấm dứt theo Điều 422 khoản 3 vì nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh người uỷ quyền gắn với chính người đó, và phần tài sản còn lại đi theo thừa kế, không đi theo tờ giấy uỷ quyền — đây cũng là chỗ các bên hay tranh nhau nhất, vì luật không có điều riêng liệt kê việc chấm dứt uỷ quyền do chết mà phải đọc qua Điều 422. Có giấy uỷ quyền phải công chứng, có giấy thì không: việc cần làm là hỏi nơi nhận giấy xem họ đòi công chứng hay chứng thực, ghi phạm vi hẹp bằng đúng việc cần làm, ghi một mốc thời hạn, và giữ một bản để đối chiếu khi có người cầm giấy cũ đến đòi quyền.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Làm một bản ở phòng công chứng, vài trăm nhân dân tệ. Nói chuyện với người già một lần là chốt được. Khó nhất là mở lời: phải nói thẳng tới cái ngày họ không tự lo cho mình được nữa.

Nói đơn giản

Nhân lúc người già đầu óc còn minh mẫn, bỏ vài trăm nhân dân tệ ra phòng công chứng làm một văn bản, ghi rõ sau này ai làm người giám hộ của họ. Không có văn bản này, tới khi người già không tự quyết định được nữa thì làm theo thứ tự luật định: trước là vợ hoặc chồng, rồi tới cha mẹ và con, rồi tới người thân thích khác. Người nhà tranh nhau chuyện này thì uỷ ban khu dân cư, uỷ ban thôn, cơ quan dân chính hoặc toà án chỉ định.

Lợi ích

民法典 (Bộ luật Dân sự Trung Quốc) quy định người thành niên đầu óc minh mẫn, tự quyết định được (luật gọi là "người thành niên có đủ năng lực hành vi dân sự") có thể bàn trước với người khác để chọn ai làm người giám hộ của mình sau này. Người được bàn có thể là người thân thích, cũng có thể là cá nhân hoặc tổ chức khác sẵn lòng làm người giám hộ. Bàn xong thì phải "xác định người giám hộ của mình bằng văn bản". Sau này khi người đó không tự quyết định được, hoặc chỉ quyết định được một phần (luật gọi là "mất hoặc mất một phần năng lực hành vi dân sự"), người ghi trong văn bản sẽ lo. Không có văn bản này thì làm người giám hộ theo thứ tự ở Điều 28 Bộ luật Dân sự Trung Quốc: vợ hoặc chồng; cha mẹ, con; người thân thích khác; rồi tới cá nhân hoặc tổ chức khác sẵn lòng, được uỷ ban khu dân cư, uỷ ban thôn hoặc cơ quan dân chính đồng ý. Điều 31 quy định, tranh chấp về việc ai làm người giám hộ thì uỷ ban khu dân cư, uỷ ban thôn hoặc cơ quan dân chính chỉ định; không đồng ý thì có thể đề nghị toà án chỉ định, cũng có thể đề nghị thẳng với toà án

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Văn bản này gọi là giám hộ tự chọn, nghĩa là người do chính mình chỉ định từ trước. Người này đứng trước thứ tự giám hộ mặc định của luật. Người già sống một mình, con cái ở xa, quan hệ trong nhà phức tạp thì càng cần làm sớm. Nên ra phòng công chứng làm công chứng.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 của Quốc hội (Điều 141 khoản 1 điểm c, khoản 3 và khoản 4; Điều 143 khoản 1; Điều 422 khoản 3; Điều 562; Điều 563; Điều 564; Điều 569), toàn văn trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/bo-luat-dan-su-so-91… , bản ký: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2016/01/… ; Luật Công chứng số 46/2024/QH15 ngày 26/11/2024 của Quốc hội (Điều 3 khoản 1 và khoản 2, Điều 44, Điều 57): vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-cong-chung-so-4… . Tra ngày 3/11/2026.