Đừng lấy vợ, lấy chồng khác giới để che giấu, cũng đừng coi hôn nhân hình thức là đường tắt: đã đăng ký là hôn nhân thật, muốn ra chỉ còn ly hôn

Đăng ký kết hôn để che giấu thì hôn nhân vẫn có hiệu lực: tiền kiếm được thành tài sản chung, con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân là con chung, muốn ra chỉ còn cách ly hôn. Luật còn có thể gọi đây là kết hôn giả tạo, nhưng không có thủ tục huỷ vì lý do đó.

Chi phí

Không mất tiền, nhưng phải chịu được sức ép của gia đình trong nhiều năm, và phải nói với người sẽ kết hôn với mình một điều mà nói ra thì mất luôn cuộc hôn nhân đó.

Lợi ích

Một cuộc hôn nhân đăng ký trên giấy phát sinh trách nhiệm thật về tài sản, con cái và thủ tục chấm dứt. Đừng coi kết hôn hình thức là một thỏa thuận có thể tự hủy bằng lời nói.

Pháp luật Việt Nam

Luật Hôn nhân và Gia đình, bản hợp nhất 121/VBHN-VPQH, Điều 8 khoản 1 điểm b đòi việc kết hôn phải do hai người tự nguyện quyết định, và khoản 2 nói Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính — nên con đường hợp pháp duy nhất cho một cặp cùng giới là không đăng ký, và mọi giấy tờ bảo vệ nhau phải làm theo kiểu khác, xem mục 18. Điều 3 khoản 11 định nghĩa kết hôn giả tạo là việc lợi dụng kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch, hưởng chế độ ưu đãi, hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình; Điều 5 khoản 2 điểm a cấm hành vi này. Nhưng Điều 10 khoản 1 chỉ cho người bị cưỡng ép hoặc bị lừa dối kết hôn yêu cầu huỷ khi việc kết hôn vi phạm điều kiện tự nguyện, và Điều 11 khoản 2 buộc toà công nhận quan hệ hôn nhân nếu tại thời điểm xét hai bên đã đủ điều kiện và cùng yêu cầu công nhận. Đã đăng ký thì hệ quả dân sự chạy như mọi cuộc hôn nhân: Điều 33 khoản 1 coi thu nhập trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung; Điều 88 khoản 1 coi con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ đó là con chung của vợ chồng, muốn phủ nhận thì phải có chứng cứ và do toà xác định (Điều 88 khoản 2, Điều 89); muốn chấm dứt thì đi theo Điều 51, 55 hoặc 56, tức ly hôn.

Ghi chú

Vì sao mức B: các điều khoản đọc được nguyên văn, nhưng câu "che giấu xu hướng tính dục có phải là lừa dối kết hôn hay không" không có văn bản nào trả lời, và tôi không tìm được bản án công bố nào về chuyện này, nên phần hệ quả thì chắc còn phần cửa thoát thì không. Quan niệm sai đang sửa: "kết hôn hình thức thì khi cần chỉ việc huỷ, hoặc coi như hợp đồng dân sự rồi thanh lý". Không có hợp đồng nào ở đây: đăng ký là hôn nhân, và đường ra chắc chắn chỉ có ly hôn; huỷ kết hôn thì phụ thuộc từng vụ. Ba cái bẫy ở Việt Nam. Một: tin rằng nói thật trước khi cưới là đủ để sau này toà tuyên vô hiệu — Điều 10 chỉ mở cửa cho người bị cưỡng ép hoặc bị lừa dối, mà "lừa dối kết hôn" chưa được định nghĩa trong luật lẫn trong Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, nên kết cục phụ thuộc từng vụ. Hai: quên chuyện con — Điều 88 khoản 1 gán quan hệ cha con cho người chồng trên giấy tờ, và một đứa trẻ sinh ra trong cuộc hôn nhân hình thức sẽ có cha pháp lý không phải người nuôi nó; muốn sửa phải ra toà với chứng cứ. Ba: tài sản đứng tên một người nhưng tạo ra trong thời kỳ hôn nhân vẫn có thể bị chia, nên "chỉ ký cho có" không giữ được tiền. Mục này không có nghĩa là cứ sống thật với gia đình thì mọi chuyện sẽ dễ, cũng không có nghĩa là người chọn kết hôn khác giới vì sức ép là người xấu: nó chỉ nói rằng cái giá pháp lý của lựa chọn đó nặng hơn vẻ ngoài, và cái giá đó rơi vào cả người bị che giấu lẫn đứa trẻ.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Khó là chịu được sức ép giục cưới của gia đình, có thể phải gồng nhiều năm.

Nói đơn giản

Giấu xu hướng tính dục để kết hôn, trước luật (Trung Quốc) không bị coi là vô hiệu, cũng không huỷ được, muốn ra chỉ có ly hôn. Hôn nhân hình thức cũng là hôn nhân thật, tiền kiếm được sau khi cưới tính là tài sản chung của vợ chồng, nợ hai người cùng ký, nợ vay cho chi tiêu hằng ngày của gia đình cũng tính là của cả hai. Bên bị giấu khi ly hôn có thể đòi chia nhiều tài sản hơn, đòi bồi thường tổn thất tinh thần, nhưng toà có chấp nhận không thì chưa ngã ngũ.

Lợi ích

Điều 1051 民法典 (Bộ luật Dân sự Trung Quốc) quy định hôn nhân vô hiệu chỉ có ba trường hợp: kết hôn khi đang có vợ chồng, có quan hệ họ hàng bị cấm kết hôn, chưa đủ tuổi kết hôn. Điều 1052, 1053 quy định huỷ được chỉ có hai trường hợp: bị ép buộc kết hôn, giấu bệnh nặng trước khi cưới. Điều 17 Giải thích (1) về phần Hôn nhân gia đình (Trung Quốc) quy định: lấy lý do ngoài ba trường hợp này để yêu cầu xác nhận hôn nhân vô hiệu thì toà xử bác. Nên muốn ra chỉ có ly hôn. Hôn nhân hình thức đã đăng ký cũng là hôn nhân hợp pháp. Điều 1062 quy định lương, thưởng, thù lao lao động… sau khi cưới là tài sản chung của vợ chồng. Điều 1064 quy định nợ hai người cùng ký vay, nợ một bên vay cho sinh hoạt hằng ngày của gia đình, là nợ chung của vợ chồng. Bồi thường thiệt hại khi ly hôn xem Điều 1091. Các trường hợp được đòi bồi thường giới hạn ở kết hôn trái phép khi đang có vợ chồng, sống chung với người khác, bạo lực gia đình, ngược đãi bỏ rơi người trong nhà, và "có lỗi lớn khác". Điều 2 Giải thích (1) giới hạn "sống chung với người khác" là sống chung với "người khác giới ngoài hôn nhân". Nên quan hệ đồng giới chỉ có thể tranh luận theo hướng "lỗi lớn khác". Khoản bồi thường gồm bồi thường tổn thất tinh thần, bên bị giấu khi khởi kiện ly hôn phải yêu cầu cùng lúc, toà xử không cho ly hôn thì không được chấp nhận. Từ khi Bộ luật Dân sự (Trung Quốc) có hiệu lực, chưa tra được bản án công khai nào của toà về loại việc này. Thời luật cũ, trang web của Toà án Nhân dân Cấp cao tỉnh Giang Tô (Trung Quốc) năm 2013 đăng một bài, bàn về vụ người vợ kiện ly hôn vì chồng giấu chuyện đồng tính. Bài viết nêu hai quan điểm. Một quan điểm cho rằng đồng tính không nằm trong các lỗi luật quy định lúc đó, nên không chấp nhận chia nhiều tài sản lẫn bồi thường tinh thần. Tác giả bài viết đồng ý với quan điểm kia: coi bên bị giấu là "bên không có lỗi", chia tài sản thì chiếu cố cô ấy, và còn phải bồi thường tiền an ủi tinh thần (toàn Trung Quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Chuyện chia nhiều tài sản và bồi thường tinh thần chỉ có một bài phân tích, không ghi vụ đó cuối cùng xử thế nào, nên có được hay không tuỳ toà cụ thể. Bộ luật Dân sự (Trung Quốc) có thêm mục "lỗi lớn khác" so với luật cũ, cho bên bị giấu một khe hở để tranh luận. Bản thân điều luật là mức A. Hai bên hôn nhân hình thức mỗi người có người yêu đồng giới riêng, thì quan hệ giữa những người yêu đó không được luật hôn nhân bảo vệ, tài sản phải ghi rõ riêng, xem chương này mục 18 (cặp đôi đồng giới làm giám hộ tự chọn và di chúc). Ly hôn khi hôn nhân hình thức cũng phải qua 30 ngày cân nhắc hoặc ra toà, xem chương này mục 15 (ly hôn thuận tình có 30 ngày cân nhắc). Khi ly hôn thuận tình mà ghi rõ từ bỏ bồi thường thì sau này kiện lại sẽ không được chấp nhận. Người hưởng lợi trước hết là người vợ hoặc chồng sẽ bị giấu, sau đó là chính bạn: chuyện giấu giếm lộ ra thì ly hôn, chia tài sản, nuôi con sẽ cùng ập tới.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Hôn nhân và Gia đình, bản hợp nhất 121/VBHN-VPQH ngày 11-9-2025 (Điều 3 khoản 11, Điều 5 khoản 2 điểm a, Điều 8, Điều 10, Điều 11, Điều 33, Điều 51, Điều 55, Điều 56, Điều 88, Điều 89) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… ; Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, Công báo 697+698 (Điều 4, Điều 6) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-quyet-so-01-… . Tra ngày 3/11/2026.