Khám sức khoẻ trước khi cưới là tự nguyện; riêng HIV thì phải nói trước khi đăng ký

Hồ sơ đăng ký kết hôn không có giấy khám sức khoẻ, nên khám là tự nguyện. Nhưng người nhiễm HIV có nghĩa vụ thông báo kết quả dương tính cho người mình sắp kết hôn. Giấu bệnh có thể bị coi là lừa dối kết hôn, và bên bị lừa có quyền yêu cầu Toà huỷ việc kết hôn.

Chi phí

Không có khoản bắt buộc. Đi khám thì mất nửa ngày và tiền khám theo giá cơ sở y tế; một số nơi miễn hoặc giảm cho người trong độ tuổi sinh đẻ, nhưng đó là chính sách từng địa phương, không phải quy định chung. Việc phải làm: hỏi nhau về bệnh đang điều trị, thuốc đang dùng, bệnh di truyền trong gia đình, và nói rõ trước khi đăng ký.

Lợi ích

Khám sức khỏe trước hôn nhân là cơ hội trao đổi về sức khỏe sinh sản và bệnh cần điều trị, nhưng không phải điều kiện bắt buộc cho mọi cặp. Có những nghĩa vụ thông báo riêng theo luật.

Pháp luật Việt Nam

Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) 64/2006/QH11, Điều 4 khoản 2 điểm b, buộc người nhiễm HIV "thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính của mình cho vợ, chồng hoặc cho người chuẩn bị kết hôn với mình biết"; Điều 8 khoản 1 cấm "cố ý lây truyền hoặc truyền HIV cho người khác"; Điều 13 khoản 2 khuyến khích tự nguyện xét nghiệm HIV với người trước khi kết hôn, dự định có con, phụ nữ mang thai — chữ "khuyến khích" cho thấy đây không phải nghĩa vụ. Phía hôn nhân, Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình chỉ đặt bốn điều kiện (tuổi, tự nguyện, không mất năng lực hành vi dân sự, không thuộc trường hợp cấm), không có điều kiện sức khoẻ; Điều 5 khoản 2 điểm b cấm "lừa dối kết hôn"; Điều 10 khoản 1 cho người bị cưỡng ép, bị lừa dối kết hôn quyền yêu cầu Toà án huỷ việc kết hôn trái pháp luật. Thành phần hồ sơ đăng ký kết hôn trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia cũng không có giấy khám sức khoẻ, chỉ có giấy tờ tuỳ thân và giấy tờ về cư trú khi cần.

Ghi chú

Quan niệm sai đang sửa: "muốn đăng ký kết hôn phải có giấy khám sức khoẻ". Không có điều luật nào đặt khám sức khoẻ làm điều kiện kết hôn, và danh sách giấy tờ đăng ký không có giấy này. Ba cái bẫy ở Việt Nam. Một: tin lời môi giới "không khám là không đăng ký được" rồi trả tiền cho một gói khám không cần thiết; việc nên làm là tự đi khám vì mình muốn biết, không phải vì hồ sơ đòi. Hai: nghĩ rằng giấu bệnh thì hôn nhân đương nhiên vô hiệu — không có chuyện tự động; phải có người yêu cầu và Toà xét, mà "lừa dối" là khái niệm được đánh giá theo từng vụ, không có danh mục bệnh kèm theo. Ba: thấy luật chỉ đặt nghĩa vụ khai với HIV rồi yên tâm giấu các bệnh khác; nếu cố ý lây bệnh cho người khác thì không chỉ là chuyện hôn nhân. Mục này không có nghĩa là khuyên bỏ khám, hay khuyên giấu bệnh: nó nói rằng khám là quyền tự quyết, còn nghĩa vụ nói ra thì luật chỉ đặt rõ với HIV, và việc giấu một bệnh nặng vẫn có thể bị kéo vào chuyện lừa dối kết hôn.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Phần lớn địa phương (Trung Quốc) miễn hoặc giảm phí cho người trong độ tuổi. Tự trả cũng chỉ vài trăm nhân dân tệ. Mất nửa ngày.

Nói đơn giản

Có bệnh nặng mà không nói thật với người kia trước khi đăng ký, thì người kia có thể ra toà yêu cầu huỷ cuộc hôn nhân này. Phải yêu cầu trong vòng một năm kể từ ngày biết. Bản thân việc khám sức khoẻ trước hôn nhân từ năm 2003 đã không còn là điều kiện bắt buộc trước khi đăng ký, đi hay không là tự nguyện. Chi phí tuỳ chính sách địa phương, mất nửa ngày.

Lợi ích

Hậu quả pháp lý của việc giấu bệnh thì rõ ràng. Điều lệ Đăng ký hôn nhân mới (Trung Quốc) quy định "một bên đương sự mắc bệnh nặng thì phải nói thật với bên kia trước khi đăng ký kết hôn; không nói thật thì bên kia có thể căn cứ Điều 1053 民法典 (Bộ luật Dân sự Trung Quốc) yêu cầu toà án nhân dân huỷ hôn nhân". Nhà nước (Trung Quốc) coi khám sức khoẻ trước hôn nhân là cửa đầu tiên để phòng dị tật bẩm sinh. Mục tiêu hiện hành là "tỷ lệ khám sức khoẻ trước hôn nhân, tỷ lệ bao phủ khám sức khoẻ trước mang thai trong nhóm đối tượng lần lượt giữ ở mức 70% và 80% trở lên". Văn bản còn yêu cầu "đặt cơ sở khám sức khoẻ trước hôn nhân gần nơi đăng ký kết hôn cho dân tiện". Văn bản cũng đẩy mạnh dịch vụ "một cửa" gồm "đăng ký kết hôn, khám sức khoẻ trước hôn nhân, tư vấn sinh đẻ". Bộ luật Dân sự Trung Quốc quy định, một bên mắc bệnh nặng thì phải nói thật trước khi đăng ký kết hôn; không nói thật thì bên kia có thể yêu cầu toà án nhân dân huỷ hôn nhân. Yêu cầu huỷ hôn nhân phải đưa ra trong vòng một năm kể từ ngày biết hoặc lẽ ra phải biết lý do huỷ. Khám sức khoẻ trước hôn nhân không phải điều kiện bắt buộc trước khi đăng ký. Uỷ ban Y tế thành phố Thái An (Trung Quốc) năm 2022, khi trả lời một kiến nghị của Chính hiệp, đã ghi rõ: "Điều lệ Đăng ký hôn nhân năm 2003, cùng với việc bỏ 'khám sức khoẻ trước hôn nhân bắt buộc', đã yêu cầu rõ cơ quan đăng ký hôn nhân khi làm thủ tục không được kèm thêm nghĩa vụ nào khác". Danh sách giấy tờ đăng ký kết hôn ở Điều 8 điều lệ hiện hành cũng không có giấy khám sức khoẻ trước hôn nhân

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Từ năm 2003, khám sức khoẻ trước hôn nhân đã không còn là bước bắt buộc trước khi đăng ký, đi hay không là tự nguyện. Nhưng điều "có bệnh nặng mà không nói thật" thì đúng là trao cho người kia quyền ra toà huỷ cuộc hôn nhân này, phải yêu cầu trong vòng một năm kể từ ngày biết. Toàn Trung Quốc không có quy định thống nhất khám sức khoẻ trước hôn nhân miễn phí. Thông báo năm 2020 của Uỷ ban Y tế Quốc gia (Trung Quốc) và bốn bộ ngành chỉ ghi "tích cực khuyến khích các địa phương tuỳ tình hình thực tế thực hiện khám sức khoẻ trước hôn nhân miễn phí". Nên có miễn phí không, khám những mục gì là do từng địa phương tự quyết, hãy hỏi cơ sở chăm sóc sức khoẻ bà mẹ trẻ em ở địa phương hoặc quầy một cửa ở nơi đăng ký kết hôn.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Phòng, chống HIV/AIDS 64/2006/QH11, toàn văn trên trang văn bản Chính phủ (Điều 4 khoản 2 điểm b, Điều 8 khoản 1, Điều 13 khoản 2) — vanban.chinhphu.vn/default.aspx?pageid=27160&… ; Luật Hôn nhân và Gia đình, văn bản hợp nhất 121/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025 (Điều 5 khoản 2 điểm b, Điều 8, Điều 10 khoản 1) — datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2025/9/1… ; Cổng Dịch vụ công Quốc gia, thành phần hồ sơ đăng ký kết hôn — vpcp.dichvucong.gov.vn/p/home/dvc-tthc-thu-tu… . Tra ngày 3/11/2026.