Mang thai mà vào mùa cúm thì đi tiêm vaccine cúm; ở Việt Nam đây là mũi dịch vụ, không nằm trong danh mục bắt buộc

Cúm mùa ở người mang thai dễ nặng hơn người thường. Tiêm vaccine cúm bất hoạt giúp mẹ ít phải nhập viện vì cúm hơn, và con trong sáu tháng đầu ít mắc cúm hơn. Hỏi điểm tiêm loại nào ghi rõ dùng được cho người mang thai.

Chi phí

Một mũi dịch vụ, giá tuỳ loại vaccine và tuỳ cơ sở, cộng một buổi ra điểm tiêm và thời gian ngồi lại theo dõi sau tiêm. Không nằm trong danh mục tiêm chủng bắt buộc nên phải trả tiền, và không phải điểm tiêm nào cũng còn loại dùng được cho người mang thai — gọi hỏi trước cho khỏi đi hai lần.

Lợi ích

Nghiên cứu bệnh chứng gộp bốn quốc gia, các mùa cúm 2010 đến 2016, trên 19450 ca nhập viện vì bệnh hô hấp cấp, cho hiệu quả vaccine 40% (95% CI 12 đến 59) chống lại việc phải nhập viện vì cúm trong thời gian mang thai. Thử nghiệm ngẫu nhiên ở Bangladesh trên phụ nữ mang thai, so vaccine cúm bất hoạt với vaccine phế cầu làm đối chứng, cho thấy nhóm tiêm có 6 ca cúm được xác nhận ở trẻ so với 16 ca ở nhóm đối chứng, hiệu quả 63% (95% CI 5 đến 85); ở người mẹ, số ca sốt kèm bệnh hô hấp giảm 36% (95% CI 4 đến 57). Hai thử nghiệm có placebo ở Nam Phi cho kết quả cùng chiều: ở nhóm không nhiễm HIV, tỷ lệ cúm được xác nhận giảm từ 3,6% xuống 1,8% ở người mẹ (hiệu quả 50,4%, 95% CI 14,5 đến 71,2) và từ 3,6% xuống 1,9% ở trẻ (hiệu quả 48,8%, 95% CI 11,6 đến 70,4).

Pháp luật Việt Nam

Ở Việt Nam, Thông tư 13/2026/TT-BYT ngày 16/5/2026, hiệu lực 01/7/2026, xếp bệnh cúm vào danh mục tiêm chủng chống dịch chứ không đưa vào danh mục bắt buộc thường xuyên, nên đây là mũi tự nguyện, tự trả; khoản 2 Điều 10 buộc cơ sở tiêm chủng cấp và ghi sổ theo dõi tiêm chủng cá nhân, điểm c khoản 2 Điều 12 buộc theo dõi tại điểm tiêm ít nhất 30 phút và hướng dẫn theo dõi tiếp tại nhà ít nhất 24 giờ.

Ghi chú

Vì sao mức A: có hai thử nghiệm ngẫu nhiên có nhóm đối chứng, một ở Bangladesh và hai thử nghiệm dùng placebo ở Nam Phi, cùng đo kết cục cúm được xác nhận bằng xét nghiệm ở cả mẹ và con, và một nghiên cứu bệnh chứng đa quốc gia đo kết cục nhập viện; các kết quả cùng chiều nên hướng lời khuyên không phải suy đoán. Ba cái bẫy. Một: tự quyết định tiêm khi tờ hướng dẫn của lô vaccine đang có ghi phụ nữ có thai ở mục chống chỉ định, còn hướng dẫn tiêm chủng của các cơ quan y tế lại xếp người mang thai vào nhóm nên tiêm. Khi gặp tình huống này, hãy nói rõ mình đang mang thai ở tuần bao nhiêu và hỏi điểm tiêm có loại nào ghi rõ dùng được. Hai: nhầm vaccine xịt mũi với vaccine tiêm; loại xịt mũi là vaccine sống giảm độc lực, không dùng cho người mang thai. Ba: chờ đúng tháng 9 hay tháng 10 theo lịch các nước ôn đới, trong khi ở miền Nam mùa cúm không gọn trong mấy tháng đó, nên cách tính đúng là tiêm trước mùa cúm của nơi mình ở, và nếu lỡ mùa thì vẫn tiêm được trong mùa. Đừng hiểu ngược: mục này không nói vaccine cúm thay được các mũi khác như uốn ván hay ho gà, cũng không nói tiêm rồi thì khỏi phải đi khám khi sốt cao, khó thở. Bạn cần hỏi cơ sở tiêm chủng về thời điểm tiêm và xem tờ hướng dẫn của lô vaccine, vì không thể dùng một mốc tuần chung cho mọi loại.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Tự trả, một mũi vài chục tới hơn một trăm nhân dân tệ. Đi một lần tới phòng tiêm chủng cộng đồng. Khó ở chỗ phải chọn loại mà tờ hướng dẫn sử dụng không ghi thai phụ là chống chỉ định.

Nói đơn giản

Thai phụ bị cúm dễ phải nằm viện hơn người không mang thai. Tiêm một mũi vắc-xin cúm khi mang thai thì bản thân phải nằm viện vì cúm giảm khoảng bốn phần mười. Con trong 6 tháng đầu sau sinh bị cúm xác định giảm khoảng một nửa, nằm viện vì cúm giảm khoảng bảy phần mười. Không thấy tiêm làm tăng sảy thai, thai chết lưu, dị tật.

Lợi ích

Văn kiện lập trường năm 2022 của Tổ chức Y tế Thế giới tổng hợp các nghiên cứu đã có. Thai phụ bị cúm có nguy cơ nằm viện khoảng gấp 7 lần người không mang thai (OR 6,8, khoảng tin cậy 95% từ 6 đến 7,7). Một thử nghiệm ở Bangladesh chia ngẫu nhiên 340 thai phụ thành hai nhóm. Một nhóm tiêm vắc-xin cúm bất hoạt, một nhóm tiêm vắc-xin phế cầu làm đối chứng, theo dõi tới 24 tuần sau khi con sinh. Nhóm tiêm vắc-xin cúm có 6 trẻ bị cúm xác định, nhóm đối chứng 16 trẻ, hiệu lực vắc-xin 63% (khoảng tin cậy 95% từ 5 đến 85). Bản thân người mẹ bị sốt kèm bệnh đường hô hấp giảm 36% (khoảng tin cậy 95% từ 4 đến 57). Hai thử nghiệm ở Nam Phi dùng giả dược, cả bác sĩ lẫn thai phụ đều không biết tiêm mũi nào. Trong nhóm thai phụ không nhiễm HIV, cúm xác định giảm từ 3,6% xuống 1,8%, hiệu lực 50,4% (khoảng tin cậy 95% từ 14,5 đến 71,2). Con của họ giảm từ 3,6% xuống 1,9%, hiệu lực 48,8% (khoảng tin cậy 95% từ 11,6 đến 70,4). Gộp 4 thử nghiệm và 3 nghiên cứu quan sát lại tính, trẻ bị cúm xác định trong 6 tháng đầu giảm khoảng 48% (khoảng tin cậy 95% từ 33 đến 59). 4 nghiên cứu quan sát xét trẻ nằm viện vì cúm xác định, giảm khoảng 72% (khoảng tin cậy 95% từ 39 đến 87). Một bài tổng hợp khác chỉ gộp hai thử nghiệm, cúm xác định giảm 34% (khoảng tin cậy 95% từ 15 đến 50). Nhưng "bệnh giống cúm" của trẻ thì không khác nhau; bệnh giống cúm là không xét nghiệm, chỉ thấy triệu chứng giống cúm. Việc nằm viện của chính thai phụ thì xem hồ sơ bệnh án ở bốn nước năm 2010 đến 2016. Nằm viện vì cúm xác định, người đã tiêm thấp hơn khoảng 40% (khoảng tin cậy 95% từ 12 đến 59). Về an toàn, một bài tổng hợp gồm 40 nghiên cứu. Ở người đã tiêm, thai chết lưu aOR 0,84 (0,65–1,08), dị tật bẩm sinh 1,03 (0,99–1,07). Hai khác biệt này đều nằm trong phạm vi sai số. Sinh non 0,87 (0,78–0,96), thấp hơn khoảng 13%. Mỹ xét ba mùa cúm từ 2012 đến 2015. Đã tiêm vắc-xin trong 28 ngày trước khi sảy thai aOR 0,9 (0,6–1,5), không có liên quan. Hướng dẫn năm 2026–2027 của CDC Trung Quốc xếp thai phụ vào nhóm ưu tiên tiêm. Hướng dẫn nói tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ cũng bảo vệ được trẻ dưới 6 tháng tuổi, tiêm ở 3 tháng cuối hiệu quả tốt hơn. Thai phụ cấm tiêm vắc-xin sống giảm độc lực.

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Còn tranh cãi. Một nghiên cứu ở Mỹ năm 2017 thấy người đã tiêm vắc-xin cúm trong 28 ngày trước khi sảy thai bị sảy thai nhiều hơn (aOR 2,0, 1,1–3,6). Mức tăng chỉ xuất hiện ở người mùa trước cũng đã tiêm vắc-xin có thành phần cúm A H1N1. Chính tác giả nói điều này không chứng minh được quan hệ nhân quả. Cùng nhóm này sau đó xét tiếp ba mùa cúm, không thấy lại mối liên quan đó, nên các nước vẫn nói giai đoạn nào của thai kỳ cũng tiêm được. Trong nước (Trung Quốc), có tờ hướng dẫn sử dụng vắc-xin cúm vẫn ghi thai phụ là chống chỉ định. Hướng dẫn khuyên chọn loại mà tờ hướng dẫn sử dụng không ghi thai phụ là chống chỉ định, trước khi tiêm báo bác sĩ tiêm chủng là bạn đang mang thai. Chỉ tiêm vắc-xin bất hoạt dạng tiêm. Loại xịt vào mũi là vắc-xin sống giảm độc lực, trong nước (Trung Quốc) chỉ dùng cho người 3 đến 17 tuổi, thai phụ cấm dùng. Tốt nhất tiêm xong trước khi mùa cúm ở địa phương bắt đầu, thường là tháng 9 đến tháng 10. Lỡ rồi thì trong suốt mùa cúm vẫn tiêm bù được. Trẻ chưa đủ 6 tháng không tiêm được vắc-xin cúm, nên mũi tiêm khi mang thai là lớp bảo vệ chính cho con trong mấy tháng đầu sau sinh. Người nhà sống cùng và người trông trẻ cũng thuộc nhóm ưu tiên tiêm; bài toán người lớn tự tiêm vắc-xin cúm xem chương 1 mục 20 (tiêm vắc-xin cúm). Ô Lợi ích không có con số về tỷ lệ tử vong, mức lợi ích được xếp theo cúm xác định và nằm viện, lý do nằm trong ghi chép kiểm chứng. Lợi ích rơi vào chính bạn và con.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Thông tư số 13/2026/TT-BYT ngày 16/5/2026 của Bộ Y tế quy định về hoạt động tiêm chủng (Điều 3, Điều 4, Điều 10 khoản 2, Điều 12 khoản 2 điểm c): vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/thong-tu-13-2026-tt-… ; Thompson MG, Kwong JC, Regan AK, và cộng sự (2019). Influenza Vaccine Effectiveness in Preventing Influenza-associated Hospitalizations During Pregnancy. Clinical Infectious Diseases, 68(9), 1444-1453. doi.org/10.1093/cid/ciy737 ; Zaman K, Roy E, Arifeen SE, và cộng sự (2008). Effectiveness of maternal influenza immunization in mothers and infants. New England Journal of Medicine, 359(15), 1555-1564. doi.org/10.1056/NEJMoa0708630 ; Madhi SA, Cutland CL, Kuwanda L, và cộng sự (2014). Influenza vaccination of pregnant women and protection of their infants. New England Journal of Medicine, 371(10), 918-931. doi.org/10.1056/NEJMoa1401480 . Tra ngày 3/11/2026.