Lịch tiêm chủng mở rộng và tiêm bù: lịch đã đổi, trễ thì tiêm bù chứ không tiêm lại từ đầu

Chương trình tiêm chủng mở rộng phòng 14 bệnh, miễn phí. Trạm y tế tiêm hằng tháng; trẻ thiếu mũi thì tiêm bù, không tiêm lại từ đầu. Ngồi lại ít nhất 30 phút sau tiêm, theo dõi ít nhất 24 giờ ở nhà, thấy bất thường thì quay lại cơ sở y tế; mang sổ tiêm và tra trên hệ thống tiêm chủng quốc gia.

Chi phí

Tiền vắc-xin trong chương trình là không đồng, nhưng thời gian thì có: mỗi tháng một buổi ra trạm y tế, mỗi buổi ngồi lại theo dõi sau tiêm, và một cuốn sổ tiêm phải giữ suốt những năm đầu. Nếu bỏ mũi thì chi phí đổi thành nhiều buổi hơn, vì tiêm bù vẫn phải rà lại tiền sử rồi hẹn từng đợt. Cái đắt nhất là quãng trẻ chưa được bảo vệ: sởi, ho gà, bạch hầu lây trong nhà và trong lớp học, và trẻ nhỏ mắc ho gà có thể phải nằm viện nhiều ngày.

Lợi ích

Vì lịch đổi, việc cần làm không phải học thuộc bảng mà là mang sổ tiêm tới buổi tiêm và để nhân viên đối chiếu trên hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia.

Pháp luật Việt Nam

Điều 3 Thông tư 13/2026/TT-BYT liệt kê 14 bệnh phải sử dụng vắc-xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc qua chương trình tiêm chủng mở rộng: viêm gan vi rút B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh do Haemophilus influenzae týp b, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản, tiêu chảy do vi rút Rota, bệnh do phế cầu, bệnh do vi rút HPV, và bệnh khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế — con số 14 là con số của văn bản, không phải con số của một tờ hướng dẫn. Điều 5 khoản 2 cùng thông tư đặt cách tổ chức: tiêm hằng tháng hoặc theo đợt cho các đối tượng theo lịch tiêm chủng trong chương trình. Điều 6 dành riêng cho việc trễ lịch: đối tượng là người chưa được tiêm chủng hoặc tiêm chưa đủ liều theo lịch trong tiêm chủng thường xuyên, cách làm là tổ chức sau khi rà soát tiền sử tiêm chủng — tức không có chuyện phải khởi động lại từ mũi đầu. Điều 12 khoản 2 điểm c đặt hai mốc theo dõi: theo dõi tại điểm tiêm chủng ít nhất 30 phút, rồi hướng dẫn gia đình tiếp tục theo dõi tại nhà ít nhất 24 giờ. Về lịch cụ thể, từ 01/7/2026 lịch tiêm và cách dùng vắc-xin trong chương trình được hướng dẫn bằng Quyết định 94/QĐ-PB ngày 30/6/2026 của Cục Phòng bệnh, và cách tổ chức buổi tiêm bằng Quyết định 95/QĐ-PB cùng ngày; các kế hoạch triển khai của trung tâm y tế trong năm 2026 dẫn lại lịch này với những mốc khác bảng cũ nhiều nơi còn treo: bại liệt tiêm vắc-xin IPV mũi 1 lúc trẻ 5 tháng và mũi 2 lúc 9 tháng, sởi-rubella cùng bạch hầu-ho gà-uốn ván mũi 4 lúc 18 đến 24 tháng, và vắc-xin Td cho trẻ 7 tuổi.

Ghi chú

Vì sao mức B: danh mục 14 bệnh, cách tổ chức tiêm hằng tháng, nguyên tắc tiêm bù theo tiền sử và hai mốc theo dõi 30 phút cùng 24 giờ đều là câu chữ trong một thông tư đang có hiệu lực, nên phần cơ chế không phải suy đoán; chưa lên A vì đây là quy định tổ chức, không phải kết cục được đo, và không có số liệu Việt Nam nào nói tiêm bù đúng cách làm giảm bao nhiêu ca mắc. Ba cái bẫy người Việt hay sập. Một: dùng bảng lịch cũ in trên tờ rơi hoặc treo ở phòng khám — bảng đó có từ trước 01/7/2026 và thiếu những mũi mới như IPV ở mốc 5 tháng và 9 tháng hay Td ở tuổi 7, nên đi đúng bảng cũ là đi chậm so với lịch đang áp dụng. Hai: nghĩ trễ lịch thì phải tiêm lại từ đầu, rồi hoặc bỏ luôn, hoặc đòi tiêm lại cả loạt; Điều 6 nói ngược lại, việc phải làm là rà tiền sử rồi tiêm bù phần còn thiếu. Ba: tiêm xong về ngay, không ngồi đủ 30 phút và không theo dõi 24 giờ ở nhà, trong khi phản ứng nặng thường xảy ra trong khoảng thời gian ngay sau tiêm và cơ sở tiêm có sẵn thuốc xử trí; về nhà thì phải biết dấu hiệu nào là bất thường để quay lại. Bạn không cần nhớ hết bảng lịch hay tự tính mũi nào còn thiếu: việc của gia đình là giữ sổ tiêm, đưa trẻ đi đúng buổi hằng tháng, và hỏi nhân viên y tế khi thấy sổ ghi khác tờ rơi.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Luật (Trung Quốc) ghi rõ "đơn vị tiêm chủng tiêm vắc-xin chương trình tiêm chủng quốc gia không được thu bất kỳ khoản phí nào". Bạn phải đưa con tới phòng tiêm chủng vài lần theo tháng tuổi. Giữ kỹ sổ tiêm chủng, đừng để mất

Nói đơn giản

Vắc-xin trong chương trình tiêm chủng quốc gia (Trung Quốc) hoàn toàn miễn phí, đơn vị tiêm không được thu tiền. Con đi nhà trẻ, đi học đều bị kiểm tra sổ tiêm chủng, mũi nào bị sót thường sẽ được phát hiện và tiêm bù. Lỡ lịch thì chỉ tiêm bù mấy mũi còn thiếu, không phải tiêm lại từ đầu; đổi nhà sản xuất vẫn tiêm tiếp được.

Lợi ích

Khi con vào nhà trẻ, vào trường, nhà trẻ và trường học phải kiểm tra sổ tiêm chủng. Phát hiện trẻ chưa tiêm vắc-xin chương trình theo quy định thì phải báo cho đơn vị tiêm chủng, và phối hợp đôn đốc người giám hộ cho trẻ tiêm bù. Vì vậy mũi bị sót thường sẽ được phát hiện khi kiểm tra sổ lúc vào nhà trẻ, vào trường. Hiện đang áp dụng lịch tiêm bản năm 2026. Vắc-xin HPV (vi-rút gây u nhú ở người) đã được đưa vào chương trình tiêm chủng quốc gia. Tuổi bắt đầu tiêm vắc-xin bạch hầu – ho gà – uốn ván đổi từ 3 tháng thành 2 tháng tuổi. Tổng cộng 5 mũi, tiêm lúc 2 tháng, 4 tháng, 6 tháng, 18 tháng và 6 tuổi, mỗi lần 1 mũi. Trẻ trong độ tuổi tiêm ở Tây Tạng, Thanh Hải, Tân Cương và Binh đoàn Sản xuất Xây dựng Tân Cương, từ tháng 3/2026 cũng tiêm thường quy vắc-xin viêm não Nhật Bản. Nhiều loại vắc-xin có thể tiêm cùng ngày: hiện nay mọi vắc-xin chương trình quốc gia đều có thể tiêm đồng thời theo lịch hoặc theo nguyên tắc tiêm bù. Từ hai loại vắc-xin dạng tiêm trở lên thì phải tiêm ở các vị trí khác nhau, "nghiêm cấm trộn hai hay nhiều loại vắc-xin rồi hút vào cùng một bơm tiêm để tiêm". Không tiêm cùng ngày thì giữa các vắc-xin sống giảm độc lực dạng tiêm phải cách nhau ít nhất 28 ngày. Giữa vắc-xin bất hoạt, vắc-xin sống giảm độc lực dạng uống và các vắc-xin khác thì không giới hạn khoảng cách. Với trẻ dưới 18 tuổi, nguyên tắc tiêm bù là tiêm bù càng sớm càng tốt, "chỉ cần tiêm bù những mũi chưa hoàn thành, không cần bắt đầu lại toàn bộ liệu trình", cùng một loại vắc-xin đổi nhà sản xuất vẫn tiêm tiếp được (toàn quốc, lịch tiêm bản năm 2026)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Hiểu lầm hay gặp nhất là "con yếu, tạm đừng tiêm". Cách nói chính thức là: cái gọi là "cơ địa dị ứng", người nhà có bệnh dị ứng, con từng dị ứng thức ăn hoặc thuốc, đều không phải lý do để không tiêm. Viêm da cơ địa (chàm), mày đay, viêm mũi dị ứng, hen phế quản, chỉ cần bệnh ổn định là tiêm bình thường. Đang uống thuốc chống dị ứng, hay đang dùng corticoid dạng hít, cũng tiêm được. Vàng da sinh lý và vàng da do sữa mẹ ở trẻ sơ sinh cũng tiêm bình thường. Thật sự không được tiêm chỉ có hai trường hợp: từng bị phản ứng dị ứng nặng cấp tính khi tiêm cùng loại vắc-xin, hoặc dị ứng nặng với một thành phần đã biết trong vắc-xin. Trẻ bị suy giảm miễn dịch, trẻ đang hoá trị, xạ trị, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch thì phải đánh giá riêng từng trường hợp, tới phòng tiêm chủng trình bày rồi mới quyết. Mũi viêm gan B đầu tiên xem mục 2. Vắc-xin ngoài chương trình, tự trả tiền, thì phải trả thêm tiền vắc-xin và phí dịch vụ tiêm, không liên quan tới chuyện miễn phí ở mục này.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Thông tư số 13/2026/TT-BYT ngày 16/5/2026 của Bộ Y tế quy định về hoạt động tiêm chủng (Điều 3, Điều 5 khoản 2, Điều 6, Điều 12 khoản 2 điểm c, Điều 26), bản trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/thong-tu-13-2026-tt-… , bản ký PDF của Cổng Thông tin điện tử Chính phủ: bcp.cdnchinhphu.vn/334894974524682240/2026/5/… ; Quyết định số 94/QĐ-PB ngày 30/6/2026 của Cục Phòng bệnh ban hành hướng dẫn lịch tiêm chủng và cách dùng vắc-xin, sinh phẩm trong chương trình tiêm chủng mở rộng, được dẫn lại kèm số hiệu và ngày tại công văn của Sở Y tế Lạng Sơn: soyt.langson.gov.vn/upload/105380/20260718/Vv… ; các mốc tháng tuổi đọc trong kế hoạch triển khai tiêm chủng tháng 8/2026 của Trung tâm Y tế khu vực Bình Xuyên (Phú Thọ): binhnguyen.phutho.gov.vn/images/KH_206.pdf . Tra ngày 3/11/2026.