Vỡ ối: nằm xuống, kê cao mông, gọi 115 — đừng đi lại, đừng tắm, đừng đợi cơn đau

Nước ối chảy ra khi chưa đau đẻ gọi là vỡ ối non. Việc phải làm ngay: nằm xuống, kê cao mông, gọi 115 hoặc nhờ người nhà đưa tới cơ sở sản khoa. Không đi lại, không tắm, không đặt gì vào âm đạo, không đợi có cơn đau mới đi.

Chi phí

Không tốn tiền để làm đúng. Phần phải trả là chuyến xe tới cơ sở sản khoa, tiền khám, và có thể một đợt nằm viện theo dõi hoặc dùng kháng sinh dự phòng nếu ối đã vỡ lâu. Nếu gọi 115 thì cước cứu thương tính theo quãng đường. Khoản đắt nằm ở chỗ làm sai: đi lại, tắm rửa, chờ cơn đau rồi mới đi — trong khoảng thời gian từ lúc vỡ ối tới lúc vào viện, nhiễm khuẩn ối có thể bắt đầu, còn với sa dây rốn thì thời gian tính bằng phút.

Lợi ích

Quyết định 4128/QĐ-BYT ngày 29/7/2016, phần “Vỡ ối non” (trang in 115) định nghĩa vỡ ối non là vỡ ối khi chưa có chuyển dạ, chẩn đoán dựa vào hai điểm là chưa có dấu hiệu chuyển dạ và nước ối ra tự nhiên, rồi quy định tuyến xã xử trí bằng tư vấn, kháng sinh và chuyển tuyến trên — nghĩa là việc đúng ở tuyến đầu không phải là theo dõi tại nhà mà là chuyển đi. Phần theo dõi chuyển dạ (trang in 54) nhắc lại: ối vỡ non hoặc ối vỡ sớm trên 6 giờ chưa đẻ thì ở xã cho kháng sinh rồi chuyển tuyến; nước ối màu xanh, đỏ hoặc nâu đen hoặc hôi đều phải chuyển tuyến. Lý do phải nằm, không đi lại, được ghi ở phần “Sa dây rốn” (trang in 116): với dây rốn còn trong bọc ối, tuyến xã tư vấn cho sản phụ không rặn và đặt nằm tư thế đầu gối–ngực rồi chuyển tuyến với tư thế mông cao; với dây rốn sa khi ối đã vỡ, phải cho nằm tư thế đầu thấp, không rặn, và nếu dây rốn lòi ra ngoài âm hộ thì bọc nhẹ bằng khăn ẩm ấm. Sa dây rốn là cấp cứu vì dây rốn bị chèn ép thì đường lấy ô xy cho thai bị cắt. Ở Việt Nam, số gọi cấp cứu là 115.

Ghi chú

Vì sao mức B: cách xử trí vỡ ối và sa dây rốn là câu chữ trong hướng dẫn quốc gia, gồm cả tư thế nằm và việc phải chuyển tuyến; chưa lên A vì hướng dẫn không kèm số liệu Việt Nam nào về việc nằm đúng tư thế làm giảm bao nhiêu ca sa dây rốn, và cũng không có nghiên cứu nào so sánh “nằm chờ xe” với “đi lại tới viện” vì không ai làm nghiên cứu kiểu đó. Bốn cái bẫy. Một: tắm rửa, gội đầu, thay đồ, gọi điện hỏi người thân trước khi đi — mỗi việc đó cộng lại thành hàng chục phút, trong khi việc cần làm chỉ là nằm và gọi xe. Hai: tưởng nước ối là nước tiểu rỉ ra vì mang thai to hay són tiểu, nên thay băng rồi đi ngủ; nước ối thường chảy thành dòng hoặc rỉ liên tục và không tự cầm, còn nước tiểu thường cầm được — không phân biệt được thì cứ đi khám. Ba: đi bộ, ngồi xổm, leo cầu thang cho “nhanh xuống”, trong khi chính hướng dẫn dặn không rặn và nằm tư thế mông cao khi chuyển tuyến. Bốn: quên ghi giờ vỡ ối và màu nước ối — hai thông tin này quyết định kháng sinh dự phòng và hướng xử trí, vì mốc 6 giờ và màu xanh nâu là ngưỡng trong hướng dẫn. Cũng đừng đặt tay hoặc bông vào trong âm đạo để “kiểm tra”, vì đó là đường đưa vi khuẩn lên.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền.

Nói đơn giản

Vỡ ối không phải là thong thả dọn đồ rồi mới đi. Cách đúng là nằm xuống ngay tại chỗ, kê cao mông, gọi 120. Đứng hay đi lại thì nước ối chảy ra nhanh hơn, dây rốn có thể bị cuốn theo xuống. Đó là cấp cứu có thể cướp mạng đứa trẻ.

Lợi ích

Cách xử trí do Uỷ ban Y tế thành phố Bắc Kinh (Trung Quốc) đưa ra: phát hiện vỡ ối thì "lập tức tìm chỗ nằm thẳng xuống, để nước ối không chảy ra", "đừng đi lại tuỳ tiện", và "lập tức gọi số cấp cứu 120". Trong lúc chờ xe thì báo người nhà mang đồ tới bệnh viện gặp nhau. Bài phổ biến kiến thức của cơ sở y tế giải thích thêm lý do: khi người đứng, nước ối mất nhanh hơn, dây rốn của thai nhi có thể rơi ra theo, gọi là sa dây rốn, là cấp cứu đe doạ tính mạng thai nhi. Vì vậy phải nằm xuống, kê cao mông, có thể nằm nghiêng trái.

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Ba dấu hiệu sắp sinh là cơn co tử cung đều đặn, ra máu báo, vỡ ối; vỡ ối là dấu hiệu "nằm xuống tại chỗ rồi gọi xe". Đây là tác giả tổng kết từ hai bài phổ biến kiến thức trên. Bài của Bệnh viện Bảo vệ Bà mẹ Trẻ em quận Thuận Nghĩa nói xuống giường đứng, đi lại, ngồi, ngồi xổm đều làm nước ối chảy nhanh hơn, còn tăng nguy cơ sa dây rốn. Vì vậy vỡ ối rồi thì đừng tắm, đừng ngồi xổm đi vệ sinh, đừng tự lái xe. Ghi lại giờ vỡ ối và màu nước ối, báo cho bác sĩ. Nước ối màu xanh nhạt, vàng xanh, thậm chí nâu vàng, nghĩa là bên trong có thể lẫn phân su (phân của thai nhi). Thấy trong âm đạo có vật như sợi dây thòng xuống thì có thể là sa dây rốn, gọi 120 ngay, nằm thẳng và kê cao mông. Thai máy khác hẳn ngày thường cũng phải báo bác sĩ.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Quyết định số 4128/QĐ-BYT ngày 29/7/2016 của Bộ Y tế phê duyệt tài liệu “Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản” (phần Vỡ ối non, trang in 115; phần Sa dây rốn, trang in 116; phần theo dõi tình trạng ối trong chuyển dạ, trang in 54), bản PDF 487 trang có lớp chữ: benhvienhatrung.vn/wp-content/uploads/2022/09… . Tra ngày 3/11/2026.