Đừng mua cà phê, kẹo, trà, "enzyme" rao là giảm cân nhanh

Cà phê, kẹo, trà, viên "enzyme" rao là giảm cân thường bị trộn hoạt chất của loại thuốc giảm cân đã bị cấm bán. Uống vào thì tim đập nhanh, huyết áp tăng, người bồn chồn, mà cân chỉ nhích được vài lạng. Muốn giảm cân bền thì ăn bớt một chút và đi bộ nhiều hơn.

Chi phí

Không tốn đồng nào để từ chối, và bỏ qua thì giữ lại được đúng khoản tiền định mua. Bạn chỉ cần chấp nhận rằng không có chuyện rụng vài cân trong một tuần. Nếu đã trót mua thì gói hàng vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, phần lớn bán qua tài khoản cá nhân nên gần như không đòi lại được; khoản đắt hơn là tiền đi khám tim mạch sau khi đã uống.

Lợi ích

Thử nghiệm SCOUT chia ngẫu nhiên 9.804 người từ 55 tuổi, thừa cân hoặc béo phì và đã có bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường típ 2, thành hai nhóm uống và không uống sibutramine, theo dõi trung bình 3,4 năm. Kết cục chính là các biến cố tim mạch nặng: 11,4% so với 10,0%, HR 1,16 (95% CI 1,03–1,31; P=0,02), tức nhóm uống thuốc tăng khoảng 16%. Nhồi máu cơ tim không tử vong 4,1% so với 3,2%, HR 1,28 (1,04–1,57). Đột quỵ không tử vong 2,6% so với 1,9%, HR 1,36 (1,04–1,77). Tử vong tim mạch và tử vong do mọi nguyên nhân không tăng. Sau khi bốc thăm, nhóm dùng thuốc chỉ giảm thêm được 1,7 kg so với nhóm chứng.

Pháp luật Việt Nam

Về phía Việt Nam, Luật Dược 105/2016 Điều 6 khoản 5 coi việc kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc chưa được phép lưu hành, thuốc đã có thông báo thu hồi là hành vi bị nghiêm cấm; một sản phẩm có hoạt chất chữa bệnh không thể đứng dưới danh nghĩa thực phẩm. Luật An toàn thực phẩm, bản hợp nhất 61/VBHN-VPQH, Điều 53 khoản 5 buộc tổ chức, cá nhân cung cấp thực phẩm gây ngộ độc chịu toàn bộ chi phí điều trị và bồi thường thiệt hại, và Điều 9 cho người tiêu dùng quyền đòi bồi thường khi dùng thực phẩm không an toàn — nhưng quyền đó chỉ có nghĩa nếu còn tìm được người bán.

Ghi chú

Vì sao mức A: phần nói "hoạt chất bị cấm gây hại" đứng trên một thử nghiệm ngẫu nhiên có nhóm chứng, cỡ mẫu gần mười nghìn, kết cục cứng là nhồi máu cơ tim và đột quỵ, nên đây là mức A. Phần "sản phẩm bán ở chợ mạng thường bị trộn" thì không có mức A và không có con số nào: đó là kết quả của các đợt kiểm tra, lấy mẫu, chứ không phải một tỷ lệ đo được trên toàn thị trường — đừng đọc chữ A của mục thành "đã đo được bao nhiêu phần trăm sản phẩm bị trộn". Bốn cái bẫy hay gặp. Một: sản phẩm ghi "thực phẩm bảo vệ sức khoẻ" nên tưởng là không thể chứa thuốc; theo Luật Dược, chế phẩm có hoạt chất tác dụng dược lý là thuốc, phải có giấy phép lưu hành, và bán một sản phẩm như vậy dưới nhãn thực phẩm là bán thuốc chưa được phép lưu hành. Hai: tin vào mã QR, tem chống hàng giả, hay ảnh chụp giấy công bố do người bán gửi — cả ba đều do người bán tự đưa, không phải dữ liệu của cơ quan quản lý; muốn kiểm thì phải tra đúng số công bố trên cổng thông tin của cơ quan quản lý dược, đối chiếu tên sản phẩm, tên công ty và quy cách. Ba: mua theo livestream hoặc qua tài khoản mạng xã hội, trả tiền trước, không hoá đơn, không địa chỉ; đến lúc có triệu chứng thì không còn đầu mối nào để đòi chi phí điều trị theo Điều 53 khoản 5, nên cách duy nhất còn lại là giữ lại vỏ hộp và mẫu còn thừa, mang tới cơ sở khám bệnh và báo cho cơ quan quản lý thị trường. Bốn: sản phẩm "thải độc", "enzyme", trà xổ bán kèm lời hứa sạch ruột; thứ làm cân nhẹ đi nhanh nhất trong nhóm này là mất nước và tiêu chảy, và cân sẽ về chỗ cũ trong vài ngày. Một điểm nữa: đừng lấy chuyện "uống xong vẫn thấy bình thường" làm bằng chứng an toàn — trong SCOUT, chính nhóm dùng thuốc cũng không cảm nhận được mình đang tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Ngược lại còn đỡ được tiền mua các sản phẩm này. Cái khó là phải chấp nhận không có chuyện "một tuần sụt mấy cân".

Nói đơn giản

Những sản phẩm này hay bị phát hiện trộn lén sibutramine, vốn là một thuốc giảm cân, đã bị Trung Quốc đình chỉ năm 2010. Người thừa cân từ 55 tuổi trở lên, có bệnh tim hoặc đái tháo đường, uống hơn ba năm thì nhồi máu cơ tim không tử vong tăng khoảng 30%, đột quỵ tăng khoảng 36%. Cân nặng chỉ giảm thêm được 1,7 kg. Tới lúc kiểm tra mẫu phát hiện ra thì bạn đã uống vào người rồi.

Lợi ích

Thử nghiệm SCOUT tuyển 9.804 người. Họ đều từ 55 tuổi trở lên, thừa cân hoặc béo phì, và có bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường type 2. Những người này được bốc thăm chia hai nhóm uống thuốc và không uống thuốc, điều trị trung bình 3,4 năm. Kết cục chính là mấy biến cố xấu đã định trước sẽ đếm: nhồi máu cơ tim không tử vong, đột quỵ không tử vong, ngừng tim được cứu sống, tử vong do tim mạch. Tỷ lệ xảy ra các biến cố này là 11,4% so với 10,0%. HR 1,16 (khoảng tin cậy 95% từ 1,03 đến 1,31, P=0,02), người uống thuốc có khả năng gặp chuyện cao hơn khoảng 16%. Giá trị thật nằm đại khái trong khoảng cao hơn từ 3% đến 31%. Nhồi máu cơ tim không tử vong 4,1% so với 3,2%, HR 1,28 (1,04–1,57), cao hơn khoảng 30%. Đột quỵ không tử vong 2,6% so với 1,9%, HR 1,36 (1,04–1,77), cao hơn khoảng 36%. Tử vong do tim mạch và tử vong do mọi nguyên nhân không tăng. Sau khi bốc thăm, nhóm sibutramine giảm thêm trung bình 1,7 kg. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Quốc gia cũ (Trung Quốc), dựa trên đánh giá an toàn, cho rằng "rủi ro của điều trị giảm cân lớn hơn lợi ích", và tháng 10/2010 đã thông báo ngừng sản xuất, bán và sử dụng chế phẩm sibutramine cùng nguyên liệu làm thuốc. Sibutramine và phenolphthalein đều bị cấm thêm vào thực phẩm, kể cả thực phẩm chức năng

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

SCOUT tuyển nhóm nguy cơ cao vốn đã có bệnh tim hoặc đái tháo đường. Thử nghiệm này không chứng minh người trẻ khoẻ mạnh uống vào cũng gặp chuyện như vậy. Nhưng chính vì không phân biệt được ai thuộc nhóm nguy cơ cao, cơ quan quản lý mới rút hẳn thuốc này khỏi thị trường. Một chất khác hay bị trộn lén là phenolphthalein, vốn là thuốc nhuận tràng, uống nhiều lâu ngày sẽ làm rối loạn điện giải trong cơ thể, gây rối loạn nhịp tim. Cách nhận biết: thuốc giảm cân đàng hoàng là thuốc kê đơn, ở nhà thuốc và bệnh viện tra được số đăng ký. Thứ bán dưới mác "cà phê", "kẹo", "mơ", "bữa ăn thay thế" mà hứa một tuần sụt mấy cân thì theo định nghĩa không được có tác dụng như thuốc; có tác dụng tức là đã bị trộn thêm thứ gì đó. Văn bản gốc đình chỉ sibutramine là thông báo số 432 năm 2010 của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Quốc gia (Trung Quốc), đăng trên trang của Cục Quản lý Dược phẩm Quốc gia (Trung Quốc). Ở đây dẫn trang thuật lại của cơ quan quản lý thị trường Thiên Tân; hai câu "rủi ro lớn hơn lợi ích" và "tháng 10/2010 ngừng sản xuất, bán và sử dụng" có thể đối chiếu từng chữ ở đó.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. James WPT, Caterson ID, Coutinho W, và cộng sự (2010). Effect of sibutramine on cardiovascular outcomes in overweight and obese subjects. New England Journal of Medicine, 363(10), 905–917: doi.org/10.1056/NEJMoa1003114 ; Quốc hội (2016). Luật Dược số 105/2016/QH13, Điều 2 và Điều 6 khoản 5: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-duoc-so-105-201… ; Quốc hội (2010). Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12, bản hợp nhất 61/VBHN-VPQH, Điều 9 và Điều 53 khoản 5: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/van-ban-hop-nhat-so-… . Tra ngày 3/11/2026.