Đừng dùng thuốc đồng hoá steroid để lên cơ

Thuốc đồng hoá steroid là hormone nam tổng hợp, dân tập gym gọi là "đồ" hay "hàng". Nam giới bị phát hiện dùng chất này có nguy cơ tử vong cao gấp 3 lần người cùng tuổi, và đi viện nhiều gấp đôi. Nó cũng gây mụn, nở ngực, yếu sinh lý. Ở Việt Nam đây là thuốc kê đơn.

Chi phí

Không tốn đồng nào, còn giữ lại được khoản tiền định mua. Cái phải trả là thời gian: cơ lên chậm, tính bằng năm, và không có cách nào rút ngắn mà không đổi bằng thứ khác. Nếu đã dùng thì khoản phát sinh là mấy lần đi khám, xét nghiệm gan, mỡ máu, hormone — những thứ gần như không ai làm khi mua qua phòng tập.

Lợi ích

Nghiên cứu của Đan Mạch lấy 545 nam giới bị phát hiện dương tính với steroid đồng hoá khi kiểm tra doping tại phòng tập, ghép mỗi người với 10 người cùng tuổi làm nhóm chứng, tổng 5.450 người, theo dõi qua sổ đăng ký bệnh án quốc gia. Kết quả: nhóm dùng thuốc có tỷ lệ tử vong gấp 3 lần nhóm chứng, HR 3,0 (95% CI 1,3–7,0). Số lần nhập viện hoặc đi khám mỗi năm tính theo trung vị là 0,81 so với 0,36 (P<0,0001). Ba tác dụng không mong muốn hay gặp là mụn, nở tuyến vú ở nam và rối loạn cương, mỗi thứ ảnh hưởng trên 10% người dùng và đều cao hơn nhóm chứng rõ rệt (P<0,0001). Nhóm thứ hai gồm 644 người từ chối xét nghiệm và 6.440 người chứng cho kết quả tương tự, tức kết quả không phải chuyện của riêng một nhóm nhỏ.

Pháp luật Việt Nam

Về phía Việt Nam, Luật Dược 105/2016 Điều 2 khoản 28 định nghĩa thuốc kê đơn là thuốc mà khi cấp phát, bán lẻ và sử dụng phải có đơn, vì dùng không đúng chỉ định có thể nguy hiểm tới tính mạng, sức khoẻ; Điều 6 khoản 5 điểm h coi việc bán lẻ thuốc kê đơn mà không có đơn thuốc là hành vi bị nghiêm cấm. Nghĩa là kênh bán "không cần đơn, ship tận phòng tập" tự nó đã là vi phạm, không cần chờ tới lúc có người bị gan.

Ghi chú

Vì sao mức B: đây là nghiên cứu theo dõi một nhóm người, không phải thử nghiệm chia nhóm ngẫu nhiên, và chính tác giả ghi rõ nhóm dùng thuốc có thể vốn là nhóm liều lĩnh hơn ở nhiều mặt khác, nên hệ số 3,0 không quy hết cho thuốc; khoảng tin cậy 1,3–7,0 rộng tới mức con số thật có thể chỉ cao hơn khoảng ba chục phần trăm, cũng có thể cao gấp bảy lần. Không lên A vì không có và sẽ không có thử nghiệm ngẫu nhiên nào cho việc này; không xuống C vì kết quả được lặp lại trên một nhóm thứ hai độc lập và vì ba tác dụng không mong muốn là thứ đếm được trên người, ít chịu ảnh hưởng của kiểu sai lệch vừa nêu. Bốn cái bẫy hay gặp. Một: mua qua người quen ở phòng tập, hàng chia từ lọ lớn sang ống nhỏ không nhãn; không ai biết nồng độ thật, và không có đơn thì cũng không có ai chịu trách nhiệm chuyên môn khi có phản ứng. Hai: tưởng "thực phẩm bổ sung testosterone" hay "tiền chất" là nhẹ hơn; nếu sản phẩm có tác dụng dược lý thật thì theo Luật Dược nó là thuốc, và bán không đơn vẫn là vi phạm — cái nhãn không đổi bản chất. Ba: dùng hoạt chất loại dùng cho gia súc vì rẻ và dễ mua ở chợ thuốc thú y; đó là thuốc dùng cho động vật, không có liều nào được tính cho người, và không có cơ sở nào ở Việt Nam nhận theo dõi một người đang dùng nó. Bốn: xét nghiệm gan và mỡ máu chỉ làm một lần lúc bắt đầu rồi thôi; chính vì không có ai theo dõi nên người dùng thường chỉ biết mình có vấn đề khi đã vàng da hoặc đã có biến cố tim mạch. Nhớ thêm: ngừng thuốc không xoá hết — phần cơ mất đi sau đó là lý do nhiều người quay lại dùng, và đó là cách một liệu trình thành nhiều năm.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền, còn đỡ được tiền thuốc. Cái khó là phải chấp nhận cơ lên chậm.

Nói đơn giản

Đàn ông có kết quả xét nghiệm doping dương tính ở phòng tập có nguy cơ tử vong gấp 3 lần người cùng tuổi, số lần phải đi viện mỗi năm nhiều hơn gấp đôi. Mụn trứng cá, vú to ở nam, rối loạn cương dương: cứ mười người dùng thuốc thì ít nhất một người bị. Ở Trung Quốc loại thuốc này là thuốc kê đơn, kênh nào bán cho bạn mà không cần đơn thì bản thân đã là phạm luật.

Lợi ích

Đan Mạch lật lại hồ sơ, ghép mỗi người dùng thuốc với người đối chứng cùng tuổi. Người dùng thuốc là 545 đàn ông có xét nghiệm doping steroid androgen dương tính tại phòng tập từ 03/01/2006 đến 01/03/2018, ghép với 5.450 người đối chứng. Ngoài ra còn kiểm lại bằng 644 người từ chối xét nghiệm và 6.440 người đối chứng. Kết quả: tỷ lệ tử vong của người dùng gấp 3 lần nhóm đối chứng, HR 3,0 (khoảng tin cậy 95% từ 1,3 đến 7,0), bội số thật đại khái nằm giữa 1,3 và 7. Trung vị số lần nhập viện hoặc đi khám mỗi năm là 0,81 so với 0,36 (P<0,0001). Trung vị là con số mà một nửa số người cao hơn, một nửa thấp hơn. Giá trị P này cho thấy khác biệt gần như không thể do ngẫu nhiên. Mụn trứng cá, vú to ở nam, rối loạn cương dương mỗi thứ ảnh hưởng hơn 10% người dùng, tức cứ mười người dùng thuốc thì ít nhất một người bị, đều cao rõ so với nhóm đối chứng (P<0,0001). Nhóm kiểm lại cho kết quả giống vậy. Điều 7 "Điều lệ phòng chống doping" (Trung Quốc): Nhà nước quản lý chặt các chất cấm trong danh mục doping, mọi đơn vị và cá nhân không được sản xuất, bán, xuất nhập khẩu trái phép. Cùng điều lệ quy định chế phẩm đồng hoá protein và hormone peptide được quản lý như thuốc kê đơn, tức chỉ mua được khi có đơn bác sĩ; "chế phẩm đồng hoá protein" là tên gọi loại thuốc này trong văn bản pháp luật

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Còn tranh cãi: đây là nghiên cứu theo dõi một nhóm người để xem kết quả, không phải thử nghiệm chia nhóm ngẫu nhiên. Người dùng thuốc có thể vốn liều lĩnh hơn ở những mặt khác, nên con số gấp 3 lần không thể tính hết cho thuốc. Bội số thật có thể thấp chỉ 1,3, cũng có thể cao tới 7,0, khoảng rất rộng. Nhưng "mụn trứng cá, vú to ở nam, rối loạn cương dương, mỗi thứ hơn một phần mười người dùng bị" là tác dụng phụ nhìn thấy bằng mắt, ít bị sai lệch kiểu này ảnh hưởng. Trong văn bản pháp luật, loại thuốc này được gọi là "chế phẩm đồng hoá protein", thấy cụm từ này là đang nói về nó. Bột protein thông thường và creatine không thuộc mục này. Phiền ở chỗ sản phẩm "quảng cáo tăng cơ cực nhanh" có thể bị trộn lén thành phần. Cách nhận biết giống mục về sản phẩm giảm cân (mục 4, không mua thuốc giảm cân hứa giảm nhanh): thuốc đàng hoàng là thuốc kê đơn, có số đăng ký tra được. Thứ bán dưới danh nghĩa "bột tăng cơ", "thực phẩm dinh dưỡng" mà hứa vài tuần thấy hiệu quả, nếu có tác dụng thật thì là đã trộn thêm thứ gì đó.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Horwitz H, Andersen JT, Dalhoff KP (2019). Health consequences of androgenic anabolic steroid use. Journal of Internal Medicine, 285(2), 193–199: doi.org/10.1111/joim.12850 ; Quốc hội (2016). Luật Dược số 105/2016/QH13, Điều 2 khoản 28 và Điều 6 khoản 5 điểm h: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-duoc-so-105-201… . Tra ngày 3/11/2026.