Muốn dùng thuốc giảm cân hoặc thuốc tiêm giảm cân thì đi khám để lấy đơn, đừng đặt qua mạng

Thuốc giảm cân và thuốc tiêm giảm cân đều là thuốc kê đơn: ở Việt Nam chỉ được bán khi có đơn, và bán lẻ thuốc kê đơn qua mạng là vi phạm. Ngừng thuốc thì phần lớn số cân đã giảm sẽ quay lại, nên phải tính là điều trị dài hạn chứ không phải một đợt.

Chi phí

Một lần khám chuyên khoa, vài trăm nghìn đồng, cộng một buổi đi lại; nếu phải tiêm thì thêm các buổi tái khám theo hẹn. Tiền thuốc tính riêng và tính theo tháng, không theo liệu trình, vì phần lớn số cân giảm được sẽ quay lại nếu ngừng. Khoản đắt nhất là khoản không có hoá đơn: hàng mua qua mạng, chia lọ, không rõ nguồn.

Lợi ích

Thuốc giảm cân cần được bác sĩ đánh giá chỉ định và theo dõi tác dụng không mong muốn. Mua qua mạng không rõ người kê đơn, nguồn thuốc và cách xử lý biến chứng là rủi ro lớn.

Pháp luật Việt Nam

Luật Dược 105/2016 Điều 2 khoản 28 định nghĩa thuốc kê đơn là thuốc mà khi cấp phát, bán lẻ và sử dụng phải có đơn; Điều 6 khoản 5 điểm h coi việc bán lẻ thuốc kê đơn mà không có đơn thuốc là hành vi bị nghiêm cấm. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược số 44/2024/QH15 bổ sung khoản 17 vào Điều 6, cấm bán lẻ theo phương thức thương mại điện tử đối với thuốc kê đơn (chỉ mở ngoại lệ cho trường hợp cách ly y tế khi có bệnh truyền nhiễm nhóm A đã công bố dịch), và bổ sung khoản 19 cấm kinh doanh thuốc qua kênh không phải sàn hoặc website có chức năng đặt hàng trực tuyến — nghĩa là kênh "nhắn tin đặt, chuyển khoản, ship" không phải kênh hợp pháp cho thuốc kê đơn. Thông tư 26/2025/TT-BYT về đơn thuốc ngoại trú đặt thời hạn kê tối đa 30 ngày cho mỗi thuốc, 90 ngày với bệnh thuộc danh mục của Bộ Y tế, và buộc lĩnh thuốc trong 05 ngày kể từ ngày kê — một đơn chụp lại dùng lại nhiều lần là đơn sai quy định. Về phần cân nặng, ba thử nghiệm cho thấy chuyện gì xảy ra khi ngừng: nghiên cứu mở rộng của STEP 1 theo 327 người đã tiêm 68 tuần và giảm trung bình 17,3% cân nặng; một năm sau khi ngừng, họ tăng lại 11,6 điểm phần trăm, còn lại mức giảm 5,6%. STEP 4 lấy 803 người đã tiêm 20 tuần và giảm trung bình 10,6%, chia ngẫu nhiên sang tiếp tục hoặc giả dược: nhóm tiếp tục giảm thêm 7,9% trong 48 tuần, nhóm đổi sang giả dược tăng lại 6,9%. SURMOUNT-4 cho 670 người dùng thuốc 36 tuần, giảm trung bình 20,9%; nhóm tiếp tục giảm thêm 5,5%, nhóm ngừng tăng lại 14,0%.

Ghi chú

Vì sao mức B: các câu về đơn thuốc và về kênh bán là câu chữ đọc được nguyên văn trong luật đang có hiệu lực, nhưng luật cho biết việc gì bị cấm, không đo được chuyện "dùng theo đơn thì ít biến cố hơn tự mua bao nhiêu", nên không thể lên A. Ba thử nghiệm ngừng thuốc thì có thiết kế chia nhóm ngẫu nhiên và số liệu chắc, nhưng chúng trả lời câu "ngừng thì cân quay lại bao nhiêu", không trả lời câu so sánh của mục này. Bốn cái bẫy hay gặp. Một: dùng lại đơn cũ hoặc đơn chụp màn hình gửi qua tin nhắn — Thông tư 26/2025 giới hạn thời hạn kê và thời hạn lĩnh thuốc, nên một đơn không thể là vé thông hành cho nhiều tháng. Hai: mua "hàng xách tay", "hàng nội địa", hộp không có nhãn phụ tiếng Việt và không có số đăng ký lưu hành; Luật Dược xếp thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc chưa được phép lưu hành vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm, và người mua không có cách nào kiểm được dây chuyền lạnh của một hộp hàng đi đường dài. Ba: ra spa hoặc gọi người tới nhà tiêm. Tiêm là can thiệp xâm nhập cơ thể; theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh (bản hợp nhất 26/VBHN-VPQH) Điều 19, người hành nghề phải có giấy phép hành nghề và đã đăng ký hành nghề, Điều 27 khoản 3 ghi rõ phạm vi hành nghề nằm trên giấy phép, và Điều 50 khoản 2 điểm d buộc giấy phép hoạt động của cơ sở phải ghi phạm vi hoạt động chuyên môn — một spa không có giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh thì không có phạm vi nào để tiêm. Bốn: thấy cân chững rồi tự tăng liều hoặc tự rút ngắn khoảng cách giữa hai lần tiêm; đó đúng là phần việc của bác sĩ, vì vừa phải xem cân nặng, bệnh nền, thuốc đang dùng, vừa phải xem có buồn nôn, đau bụng, hay vấn đề gan mật hay không. Nhớ thêm: vì phần lớn số cân quay lại sau khi ngừng, câu hỏi đúng không phải "một hộp giá bao nhiêu" mà là "một năm điều trị tốn bao nhiêu, và nếu ngừng thì sao" — hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu rẻ hơn nhiều so với hỏi sau khi đã tiêm.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Một lần đăng ký khám, cộng một chuyến đi về. Vài chục nhân dân tệ, nửa ngày. Người tiêm thuốc giảm cân sau đó còn phải quay lại tái khám theo lịch bác sĩ hẹn. Tiền thuốc tính riêng, và ngừng tiêm thì cân nặng phần lớn sẽ tăng lại, nên phải tính khoản này như dùng thuốc lâu dài.

Nói đơn giản

Thuốc kê đơn phải bán theo đơn, bán trên mạng cũng phải có đơn thật và xác thực tên người mua. Shop online không hỏi bệnh mà vẫn giao hàng, tiệm làm đẹp tới nhà tiêm, thì thuốc phần lớn không rõ nguồn gốc, liều lượng và chống chỉ định không ai chịu trách nhiệm. Ngừng tiêm thuốc giảm cân một năm, khoảng hai phần ba số cân đã giảm sẽ quay lại, nên phải tính như điều trị lâu dài.

Lợi ích

"Biện pháp giám sát quản lý chất lượng kinh doanh và sử dụng thuốc" (Trung Quốc) quy định nhà thuốc bán lẻ phải tuân thủ chế độ phân loại quản lý thuốc kê đơn và thuốc không kê đơn. Chế độ này chia thuốc làm hai loại: một loại phải có đơn bác sĩ mới mua được, một loại tự mua được. Nhà thuốc phải bán thuốc kê đơn theo đơn đúng quy định, giữ đơn ít nhất năm năm. Dược sĩ hoặc nhân viên chuyên môn dược khác vắng mặt thì phải treo biển báo; chưa qua họ thẩm định thì không được bán thuốc kê đơn. Thuốc kê đơn không được bày trên kệ mở, không để khách tự lấy. Điều 9 "Biện pháp giám sát quản lý bán thuốc qua mạng" (Trung Quốc) quy định: bán thuốc kê đơn qua mạng cho cá nhân phải bảo đảm đơn thuốc có nguồn thật, đáng tin cậy, và thực hiện chế độ tên thật. Điều 10 yêu cầu hiển thị nổi bật thông tin cảnh báo rủi ro dưới mỗi trang trưng bày thuốc. Chưa qua thẩm định đơn thì không được hiển thị tờ hướng dẫn sử dụng, cũng không được cho mua. Đơn chưa duyệt thì trang đó không được có cả nút mua. Điều 8 quy định thuốc thuộc diện quản lý đặc biệt của Nhà nước không được bán trên mạng. Loại này gồm vắc-xin, chế phẩm máu, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc độc dùng trong y tế, thuốc phóng xạ, thuốc thuộc loại hoá chất dễ dùng để chế ma tuý. "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị béo phì (bản 2024)" của Uỷ ban Y tế Quốc gia (Trung Quốc) ghi rõ: trong nước có năm thuốc được Cục Quản lý Dược phẩm Quốc gia (Trung Quốc) duyệt cho giảm cân ở người lớn béo phì nguyên phát. Năm thuốc đó là orlistat, liraglutide, beinaglutide, semaglutide và tirzepatide. Cùng hướng dẫn coi BMI từ 24 đến dưới 28 là thừa cân, từ 28 trở lên là béo phì. Thừa cân kèm bệnh liên quan như đường huyết cao, huyết áp cao, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ, hoặc đã béo phì, mới cân nhắc dùng thuốc. Điều kiện là đã đổi lối sống mà không giảm được, thuốc là thêm vào trên nền đó. Hướng dẫn yêu cầu trước khi dùng thuốc phải đánh giá đầy đủ bệnh và chống chỉ định, trong lúc dùng phải tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Semaglutide bắt đầu từ 0,25 mg mỗi tuần, liều duy trì 2,4 mg hoặc 1,7 mg. Tirzepatide bắt đầu từ 2,5 mg mỗi tuần, tối đa 15 mg. Cân nặng giảm chưa tới 5% thì hướng dẫn khuyên ngừng thuốc. Ngừng thuốc rồi thì sao, xem ba thử nghiệm. Nghiên cứu kéo dài của STEP 1 theo dõi 327 người: tiêm semaglutide 68 tuần, cân nặng giảm trung bình 17,3%. Ngừng thuốc một năm thì tăng lại 11,6 điểm phần trăm, giảm thực còn 5,6%. Tác giả kết luận số cân tăng lại bằng hai phần ba số đã giảm, phần lớn chỉ số tim mạch – chuyển hoá cũng quay về gần điểm xuất phát. STEP 4 cho 803 người đã tiêm 20 tuần, giảm trung bình 10,6%, bốc thăm chia nhóm. Người tiêm tiếp thì 48 tuần sau giảm thêm 7,9%, người chuyển sang giả dược thì tăng lại 6,9%. Trong SURMOUNT-4, 670 người tiêm tirzepatide 36 tuần trước, giảm trung bình 20,9%. Sau đó người tiêm tiếp giảm thêm 5,5%, người chuyển sang giả dược tăng lại 14,0%. Tháng 7/2026, Cục Giám sát Quản lý Thị trường thành phố Ngân Xuyên (Trung Quốc) ra cảnh báo rủi ro. Cảnh báo nói "kim tiêm giảm cân", "bút tiêm giảm béo" đang nổi trên mạng phần lớn là thuốc chiết lẻ không rõ nguồn, thuốc nhập lậu, thuốc giả. Mua online, mua hộ rồi tự tiêm dễ gây dị ứng nặng, viêm tuỵ cấp, tổn thương nội tạng và nhiễm trùng chỗ tiêm. Những dịch vụ thẩm mỹ y tế có tiêm chỉ được làm ở cơ sở có tư cách thẩm mỹ y tế; tiêm tại nhà, tiêm lén ở tiệm làm đẹp đều sai quy định, xem chương này mục 2 (trước khi tiêm, cấy chỉ, phẫu thuật thì kiểm hai thứ)

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Điều luật có thể đối chiếu từng chữ, con số tăng cân lại sau khi ngừng thuốc cũng đến từ thử nghiệm bốc thăm chia nhóm. Nhưng "dùng theo đơn thì ít gặp chuyện hơn tự mua dùng bao nhiêu" thì chưa ai nghiên cứu định lượng, nên ghi mức B theo diện "khó định lượng". Nghiên cứu kéo dài của STEP 1 không chỉ ngừng thuốc mà ngừng luôn cả hướng dẫn ăn uống, vận động, và chỉ theo dõi một phần người của thử nghiệm gốc. Steroid và hormone sinh dục ở mục 5 và mục 7 của chương này cũng theo cùng một bộ quy tắc. Thật sự tới mức cần dùng thuốc để giảm cân thì bác sĩ sẽ xem chỉ số khối cơ thể, có bệnh gì khác không, có tình trạng nào không được dùng thuốc không, rồi mới quyết định có dùng không, dùng loại nào. Phán đoán này không mua được.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Quốc hội (2016). Luật Dược số 105/2016/QH13, Điều 2 khoản 28, Điều 6 khoản 5 điểm h: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-duoc-so-105-201… ; Quốc hội (2024). Luật số 44/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược, khoản 3 và khoản 4 Điều 1 (bổ sung khoản 17, 18, 19 vào Điều 6): vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-duoc-sua-doi-20… ; Bộ Y tế (2025). Thông tư số 26/2025/TT-BYT quy định về đơn thuốc và việc kê đơn thuốc hóa dược, sinh phẩm trong điều trị ngoại trú: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/thong-tu-so-26-2025-… ; Wilding JPH, Batterham RL, Davies M, và cộng sự (2022). Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: the STEP 1 trial extension. Diabetes, Obesity and Metabolism, 24(8), 1553–1564: doi.org/10.1111/dom.14725 ; Rubino D, Abrahamsson N, Davies M, và cộng sự (2021). Effect of continued weekly subcutaneous semaglutide vs placebo on weight loss maintenance in adults with overweight or obesity: the STEP 4 randomized clinical trial. JAMA, 325(14), 1414–1425: doi.org/10.1001/jama.2021.3224 ; Aronne LJ, Sattar N, Horn DB, và cộng sự (2024). Continued treatment with tirzepatide for maintenance of weight reduction in adults with obesity: the SURMOUNT-4 randomized clinical trial. JAMA, 331(1), 38–48: doi.org/10.1001/jama.2023.24945 . Tra ngày 3/11/2026.