Đi làm việc ở nước ngoài: kiểm giấy phép của công ty trước, và biết tiền dịch vụ có trần

Đưa người đi làm ở nước ngoài là ngành có điều kiện, nên việc đầu tiên là tra xem công ty có giấy phép hay không. Tiền dịch vụ có trần, tiền môi giới bị cấm, và tiền bảo đảm chỉ được gửi vào tài khoản phong toả mang tên bạn. Đưa tiền mặt cho công ty giữ là sai.

Chi phí

Không tốn tiền để kiểm. Bạn mất độ một buổi đọc danh sách doanh nghiệp được cấp phép và đọc hai hợp đồng trước khi ký. Cái đắt nằm ở phía sau: tiền dịch vụ vượt trần, một khoản gọi là đặt cọc đưa tiền mặt không giấy biên nhận, vé máy bay, và khoản vay ngân hàng đã vay để đủ tiền đi.

Lợi ích

Đi làm việc ở nước ngoài cần kiểm giấy phép doanh nghiệp, hợp đồng, khoản phí và điều kiện bảo hộ. Không giao tiền hay hộ chiếu chỉ vì lời hứa đi nhanh.

Pháp luật Việt Nam

Điều 8 khoản 1 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng nói hoạt động này là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và chỉ doanh nghiệp Việt Nam có giấy phép mới được làm; giấy phép do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cấp, và từ 01/01/2026 trách nhiệm quản lý lĩnh vực này chuyển sang Bộ Nội vụ. Điều 7 là danh sách hành vi bị nghiêm cấm: khoản 5 cấm hoạt động dịch vụ không có giấy phép, khoản 8 cấm thu tiền môi giới của người lao động, khoản 10 cấm áp dụng biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ nào khác ngoài ký quỹ và bảo lãnh. Các mức trần nằm ở Điều 23. Khoản 4 đặt trần tiền dịch vụ thu từ người lao động: không quá 01 tháng tiền lương theo hợp đồng cho mỗi 12 tháng làm việc; 1,5 tháng với sĩ quan và thuyền viên tàu vận tải biển; 3 tháng nếu hợp đồng từ 36 tháng trở lên; và 0,5 tháng cho mỗi 12 tháng gia hạn. Khoản 2 điểm c nói tiền dịch vụ chỉ được thu sau khi hợp đồng cung ứng lao động đã được cơ quan quản lý chấp thuận và hợp đồng với bạn đã ký. Khoản 3 nói nếu bạn phải về nước trước hạn mà không do lỗi của bạn thì công ty phải trả lại phần tiền dịch vụ tương ứng với thời gian còn lại, kèm lãi. Điều 25 cho phép ký quỹ nhưng buộc tiền ấy nằm trong tài khoản phong toả của chính người lao động tại ngân hàng, và khi thanh lý hợp đồng thì bạn nhận lại cả gốc và lãi; Nghị định 112/2021 Điều 29 buộc mức ký quỹ không vượt trần ở Phụ lục II và phải ghi rõ trong hợp đồng, Điều 30 khoản 2 buộc chỉ ký quỹ sau khi đã ký hợp đồng và đã được phía nước ngoài chấp nhận.

Ghi chú

Vì sao mức B: mục này đứng trên văn bản đang có hiệu lực, mở được nguyên văn từng điều, nên các con số về trần tiền dịch vụ và cách ký quỹ là chắc; nhưng không có thống kê Việt Nam nào đo được bao nhiêu người bị thu vượt trần hay bao nhiêu hợp đồng bị vỡ, nên không có số kết cục để lên hạng cao hơn. Ba cái bẫy. Một: thấy công ty có giấy đăng ký kinh doanh là yên tâm, trong khi giấy đăng ký kinh doanh không phải giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; phải đối chiếu đúng tên doanh nghiệp trong danh sách do Bộ Nội vụ công bố trên trang thông tin điện tử của bộ (dolab.moha.gov.vn), và đối chiếu cả tên trên hợp đồng chứ không chỉ tên trên tờ rơi. Hai: gọi tiền bảo đảm là đặt cọc rồi nộp tiền mặt cho nhân viên công ty giữ, không có hợp đồng ký quỹ ba bên và không có tài khoản phong toả mang tên mình; đến lúc đòi lại thì không có gì chứng minh đã nộp, và luật chỉ bảo vệ khoản tiền đi đúng đường ký quỹ. Ba: nghe câu đi du lịch trước rồi ở lại tìm việc, hay sang rồi đổi giấy tờ — đó là xuất cảnh trái phép, không phải đường vòng hợp pháp, và người lao động là người chịu trước tiên. Bạn cần kiểm giấy tờ trước khi trả tiền, dù chưa quyết định đi làm ở nước ngoài có đáng hay không; công ty có giấy phép cũng mới đáp ứng điều kiện tối thiểu, chưa bảo đảm họ làm ăn tử tế.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Trước khi đi bỏ mười mấy phút kiểm tra tư cách của công ty, rồi đọc hết hai bản hợp đồng.

Nói đơn giản

Chuyện ra nước ngoài làm việc, luật không quản bạn, mà quản công ty tổ chức đưa bạn đi. Chỉ doanh nghiệp có giấy chứng nhận tư cách kinh doanh hợp tác lao động với nước ngoài, lại đã làm thủ tục đăng ký, mới được làm việc này. Nghe câu "cứ làm visa du lịch sang trước rồi đổi sang visa lao động", bản thân câu này đã cho thấy bên kia đang vi phạm pháp luật. Công ty cũng không được thu tiền đặt cọc của bạn dưới bất kỳ danh nghĩa nào, hay bắt bạn lấy tài sản ra bảo đảm.

Lợi ích

Điều 5 "Điều lệ quản lý hợp tác lao động với nước ngoài" (Trung Quốc): làm hợp tác lao động với nước ngoài phải được cơ quan quản lý thương mại cấp tỉnh hoặc cấp thành phố có quận phê duyệt, có tư cách kinh doanh. Tư cách kinh doanh này chính là tấm giấy chứng nhận tư cách kinh doanh hợp tác lao động với nước ngoài, không có nó thì không được tổ chức người ra nước ngoài làm việc. Điều 7: danh sách giấy chứng nhận tư cách kinh doanh được báo lên cơ quan quản lý thương mại của Quốc vụ viện, và thông báo cho đại sứ quán, lãnh sự quán Trung Quốc ở nước ngoài. Điều này còn ghi "chưa có giấy chứng nhận tư cách kinh doanh hợp tác lao động với nước ngoài theo pháp luật và chưa làm thủ tục đăng ký thì không được làm hợp tác lao động với nước ngoài". Điều 8: "Mọi đơn vị, cá nhân không được lấy danh nghĩa thương mại, du lịch, du học… để tổ chức người lao động sang nước ngoài làm việc". Điều 9: doanh nghiệp phải trong 5 ngày làm việc kể từ ngày đăng ký nộp vào ngân hàng chỉ định "quỹ dự phòng xử lý rủi ro hợp tác lao động với nước ngoài không thấp hơn 3 triệu nhân dân tệ", danh sách đã nộp được công bố ra xã hội. Điều 10: quỹ dự phòng dùng để trả tiền dịch vụ phải hoàn, tiền công lao động và thiệt hại phải bồi thường theo pháp luật mà doanh nghiệp từ chối hoặc không có khả năng chi trả. Quỹ còn dùng cho "chi phí người lao động về nước hoặc nhận cứu trợ khẩn cấp do xảy ra sự kiện bất ngờ". Điều 11: không được tổ chức người lao động ra nước ngoài làm công việc liên quan tới cờ bạc, mại dâm. Điều 12: chưa tổ chức đào tạo thì không được đưa người ra nước ngoài. Điều 13: phải mua bảo hiểm tai nạn thân thể cho người lao động trong thời gian làm việc ở nước ngoài. Điều 21, 23: phải lần lượt ký hợp đồng bằng văn bản với chủ sử dụng ở nước ngoài và với người lao động, chưa ký thì không được tổ chức ra nước ngoài. Điều 25: "Không được thu tiền đặt cọc của người lao động dưới bất kỳ danh nghĩa nào hoặc yêu cầu người lao động bảo đảm bằng tài sản". Điều 26: trong 10 ngày làm việc kể từ ngày ký hợp đồng phải báo cơ quan quản lý thương mại để lưu hồ sơ. Điều 29: quyền lợi thực tế của người lao động không khớp hợp đồng thì doanh nghiệp phải hỗ trợ đòi bồi thường; không nhận được bồi thường thoả đáng thì có quyền yêu cầu doanh nghiệp chịu trách nhiệm bồi thường. Điều 31: nước hoặc vùng liên quan có tình hình an ninh khó bảo đảm an toàn thân thể thì doanh nghiệp không được tổ chức người lao động tới đó. Điều 37: cơ quan quản lý thương mại lập chế độ ghi nhận và công bố hồ sơ vi phạm, thất tín. Chế tài nằm ở mấy điều phía sau. Điều 39: không có tư cách mà làm hợp tác lao động với nước ngoài thì bị điều tra, xử lý, cấm hoạt động; cấu thành tội phạm thì truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều 40: lấy danh nghĩa thương mại, du lịch, du học tổ chức ra nước ngoài, cho mượn tư cách, tổ chức làm công việc liên quan tới cờ bạc, mại dâm thì bị thu hồi giấy chứng nhận tư cách kinh doanh. Điều 43: không ký hợp đồng, hoặc giấu thông tin, cung cấp thông tin giả để tổ chức ra nước ngoài thì phạt từ 100.000 tới 200.000 nhân dân tệ. Người phụ trách chính còn bị phạt từ 20.000 tới 50.000 nhân dân tệ (toàn quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Quy trình hợp lệ thế này: công ty ký hợp đồng hợp tác lao động bằng văn bản với chủ sử dụng ở nước ngoài trước, rồi ký với bạn hợp đồng dịch vụ hoặc hợp đồng lao động bằng văn bản. Hợp đồng phải ghi rõ nội dung công việc, thời hạn, tiền công, giờ làm, ngày nghỉ, bảo hiểm xã hội và rủi ro về an toàn thân thể. Ký xong trong 10 ngày làm việc, công ty phải báo cơ quan quản lý thương mại để lưu hồ sơ. Công ty còn bắt buộc phải cho bạn học kỹ năng, phòng ngừa an toàn, ngoại ngữ, luật pháp và phong tục nơi đến, và mua cho bạn bảo hiểm tai nạn thân thể trong thời gian làm việc ở nước ngoài. Bên kia không cho xem hợp đồng, đòi tiền đặt cọc, giục bạn đi trước rồi bổ sung thủ tục sau, thì đó là loại công ty phải tránh. Lừa đảo tuyển dụng lương cao ở nước ngoài và các khu lừa đảo viễn thông xem chương 21 mục 5; lời nhắc an toàn cần tra trước khi đi và số 12308 ở chương 21, không nhắc lại. Điều lệ không đặt ngưỡng học vấn hay tuổi cho người đi làm việc; ngưỡng nằm ở tư cách của công ty, và ở chỗ nước nơi làm việc có cấp phép hay không. Công ty chỉ được ký hợp đồng với doanh nghiệp hoặc tổ chức đã được nước đó phê duyệt, không được ký với cá nhân ở nước ngoài. Quỹ dự phòng do cơ quan quản lý dùng khi công ty quỵt nợ, bạn không tự rút được. Nên thật có chuyện thì vẫn phải khiếu nại với cơ quan quản lý thương mại trước, Điều 20 cho bạn quyền khiếu nại này. Đưa trên 100 người tới cùng một nước hoặc vùng thì phải bố trí người quản lý đi cùng và báo đại sứ quán, lãnh sự quán lưu hồ sơ. Dự án ít người không có lớp bảo đảm này, càng phải tự giữ hợp đồng và biên lai chuyển tiền.

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Quốc hội, Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng số 69/2020/QH14 ngày 13/11/2020, hiệu lực 01/01/2022 (Điều 7, 8, 23, 25): vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-nguoi-lao-dong-… ; Chính phủ, Nghị định 112/2021/NĐ-CP ngày 10/12/2021, hiệu lực 01/01/2022 (Điều 29, 30): vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/nghi-dinh-so-112-202… ; Chính phủ, Nghị định 372/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025, hiệu lực 01/01/2026 (Điều 39 khoản 7, trách nhiệm của Bộ Nội vụ và việc công bố danh sách doanh nghiệp): vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/nghi-dinh-so-372-202… . Tra ngày 3/11/2026.