Cảm ơn bác sĩ bằng thư và bằng đánh giá, đừng bằng phong bì

Tiền đưa sau khi đã được cứu không mua thêm được gì, mà người nhận thì vướng quy định của ngành. Muốn cảm ơn thì viết thư, góp ý qua kênh của bệnh viện, hoặc đánh giá đúng những gì đã xảy ra.

Chi phí

Không tốn tiền: một lá thư viết tay hoặc một lượt góp ý qua kênh của bệnh viện, mất vài chục phút. Bạn phải bỏ công nhớ lại tên người, khoa, ngày — mà đó chính là phần làm cho lời cảm ơn có giá trị, vì thư không có tên thì bệnh viện không biết ghi nhận cho ai.

Lợi ích

Không đưa phong bì để đổi lấy quyền được khám hoặc được chăm sóc tốt. Gửi lời cảm ơn, đánh giá và phản ánh bằng kênh chính thức sẽ minh bạch hơn.

Pháp luật Việt Nam

Điều 7 khoản 8 Luật Khám bệnh, chữa bệnh xếp “có hành vi nhũng nhiễu trong khám bệnh, chữa bệnh” vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm, và khoản 9 cấm kê đơn, chỉ định dịch vụ, gợi ý chuyển người bệnh hoặc có hành vi khác nhằm trục lợi. Điều 44 khoản 4 buộc người hành nghề đối xử bình đẳng với người bệnh, “không để lợi ích cá nhân hay sự phân biệt đối xử ảnh hưởng đến quyết định chuyên môn”, và khoản 5 giới hạn: chỉ được yêu cầu người bệnh chi trả các chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật. Ghép ba điều đó lại thì thấy rõ ranh giới: cái bị chặn là quan hệ tiền — đưa tiền để đổi lấy thứ tự, giường, chỉ định, hoặc để có được sự chú ý khác người khác; còn lời cảm ơn thì không nằm trong nhóm đó. Điều 14 khoản 1 cho người bệnh quyền kiến nghị về tồn tại, bất cập, khó khăn, vướng mắc trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, nên kênh góp ý không phải chuyện lịch sự mà là một quyền có trong luật. Điều 60 khoản 3 buộc cơ sở công khai thời gian làm việc và danh sách người hành nghề, tức là tên người bạn muốn cảm ơn là thông tin công khai, không phải thứ phải nhớ bằng cảm giác.

Ghi chú

Vì sao mức B: đây là mục đứng trên văn bản pháp luật đã đọc nguyên điều, không có số đo kết cục nào — không ai đo được “đưa phong bì thì kết quả điều trị khác đi bao nhiêu”, nên không thể lên A. Ba cái bẫy ở Việt Nam. Một: coi phong bì là “lệ”, là cách cảm ơn bình thường, và coi việc bác sĩ từ chối là làm khó mình — thực ra khi đã nằm trong nhóm hành vi bị nghiêm cấm thì người nhận cũng gánh rủi ro, và người đưa đang đẩy một người vừa cứu mình vào chỗ đó. Hai: đưa trước khi mổ để “yên tâm”, rồi kể lại với người khác như một giao dịch đã xong; đây đúng là chỗ luật nhắm tới, vì nó đổi tiền lấy thứ tự và chỉ định, và khi có sự cố thì chính khoản tiền đó thành chứng cứ bất lợi cho cả hai bên. Ba: nghĩ rằng đã trả tiền thì mất quyền phàn nàn — quyền kiến nghị ở Điều 14 không phụ thuộc vào việc mình đã đưa gì, và cách phàn nàn hiệu quả nhất vẫn là gửi bằng văn bản tới bộ phận tiếp nhận của bệnh viện, kèm ngày, khoa, tên người, thay vì nói miệng với người đang trực. Đưa tiền cho người có thẩm quyền có thể bị xử lý theo pháp luật về phòng, chống tham nhũng và Bộ luật Hình sự. Đừng hiểu ngược thành “cảm ơn là không được”: viết thư, góp ý, đánh giá đúng sự thật là cách cảm ơn mà cả người gửi và người nhận đều không phải lo gì.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Viết một lá thư cảm ơn, hoặc điền một lần trên nền tảng đánh giá sự hài lòng, mất mười mấy phút.

Nói đơn giản

Nhét tiền trước không mua được ưu tiên: suất khám, giường bệnh, thuốc men khan hiếm và lịch mổ đều bị cấm đem ra đổi lấy lợi ích. Sau đó muốn cảm ơn bác sĩ đã cứu mạng mình thì cứ cảm ơn, nhưng đừng biếu thuốc lá, rượu, phong bì; họ nhận là vi phạm. Muốn cảm ơn thì nghiêm túc điền một lần đánh giá sự hài lòng, hoặc viết một lá thư cảm ơn có nêu tên, tặng một lá cờ thêu.

Lợi ích

"Chín quy tắc liêm chính khi hành nghề của nhân viên cơ sở y tế" (Trung Quốc) (văn bản số 41 năm 2021 của Uỷ ban Y tế Quốc gia), điều thứ bảy: "Giữ trật tự khám chữa bệnh, không phá hoại sự công bằng khi đi khám. Kiên trì nguyên tắc bình đẳng, cùng xây dựng môi trường khám bệnh công bằng. Nghiêm cấm lợi dụng suất khám, giường bệnh, thuốc men vật tư khan hiếm và các nguồn lực y tế khác hoặc việc sắp xếp kiểm tra, phẫu thuật và các hoạt động khám chữa bệnh khác để nhận lợi ích, làm hại của công để vun vén của riêng". Điều thứ tám: "Cùng xây dựng quan hệ hài hoà, không nhận 'phong bì' của bên người bệnh. Giữ y đức, nghiêm khắc tự kỷ luật". Cùng điều này còn ghi rõ "nghiêm cấm đòi hoặc nhận quà, tiền mừng, thẻ mua sắm và giấy tờ có giá, cổ phần, các sản phẩm tài chính khác và tài sản khác của người bệnh và người thân, bạn bè của họ". Bữa ăn và vui chơi do bên người bệnh trả tiền cũng vậy: "nghiêm cấm tham gia tiệc tùng hoặc du lịch, tập thể dục, vui chơi giải trí và các hoạt động khác do họ sắp xếp, tổ chức hoặc trả tiền". Văn bản đồng thời yêu cầu cơ sở y tế thực hiện trách nhiệm chủ thể, tiến hành đôn đốc kiểm tra, "kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm". Đánh giá sự hài lòng được đưa vào việc đánh giá hiệu quả hoạt động của bệnh viện công lập cấp ba. Căn cứ là "Ý kiến của Văn phòng Quốc vụ viện về tăng cường đánh giá hiệu quả hoạt động của bệnh viện công lập cấp ba" (văn bản số 4 năm 2019 của Văn phòng Quốc vụ viện). Văn bản viết: "Hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động của bệnh viện công lập cấp ba gồm chỉ số ở 4 mặt: chất lượng y tế, hiệu quả vận hành, phát triển bền vững, đánh giá sự hài lòng". Văn bản còn ghi rõ: "Sự hài lòng với bệnh viện gồm hai phần là sự hài lòng của người bệnh và sự hài lòng của nhân viên y tế……". Tiếp đó nói phải "thông qua đánh giá sự hài lòng của người bệnh ngoại trú, người bệnh nội trú và nhân viên y tế, đo cảm nhận được hưởng lợi của người bệnh và tính tích cực của nhân viên y tế". Việc đánh giá này còn có nền tảng thống nhất toàn quốc: "Nhà nước xây dựng chế độ quản lý sự hài lòng với bệnh viện công lập……". Lịch thực hiện là: "Trước cuối tháng 3 năm 2019, toàn bộ bệnh viện công lập cấp ba cả nước được đưa vào nền tảng khảo sát sự hài lòng của Uỷ ban Y tế Quốc gia. Các địa phương phải dùng nền tảng khảo sát sự hài lòng của Uỷ ban Y tế Quốc gia, đưa kết quả khảo sát vào đánh giá hiệu quả hoạt động của bệnh viện công lập cấp ba". Bệnh viện còn bắt buộc phải quản lý khiếu nại. Căn cứ là Điều 2 "Biện pháp quản lý khiếu nại của cơ sở y tế" (Trung Quốc) (Lệnh của Uỷ ban Y tế Quốc gia số 3, áp dụng năm 2019). Quản lý khiếu nại là việc người bệnh về hành vi dịch vụ y tế, quản lý y tế, chất lượng và an toàn y tế… "đưa ra ý kiến, kiến nghị hoặc yêu cầu khiếu nại". Bệnh viện phải lo điều tra, xử lý và phản hồi. "Cơ sở y tế cấp hai trở lên phải lập phòng quan hệ thầy thuốc – người bệnh hoặc chỉ định bộ phận (sau đây gọi chung là bộ phận quản lý khiếu nại) đảm nhận thống nhất việc quản lý khiếu nại". Nhiệm vụ của bộ phận quản lý khiếu nại gồm "tiếp nhận thống nhất khiếu nại, điều tra, xác minh nội dung khiếu nại, đề xuất ý kiến xử lý, trả lời người bệnh kịp thời". Cơ sở y tế "phải khuyến khích nhân viên chủ động thu thập ý kiến, kiến nghị của người bệnh về dịch vụ y tế, chất lượng và an toàn y tế…" (toàn quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Người được lợi là chính bạn, và cả người đã cứu bạn. Sau một đêm cấp cứu thâu đêm mà muốn cảm ơn là chuyện thường tình, cứ cảm ơn, chỉ cần đổi hình thức. Phong bì, thuốc lá, rượu là đẩy rủi ro sang cho người ta; thư cảm ơn, cờ thêu và đánh giá sự hài lòng là những cách được chế độ công nhận. Đã đưa rồi mà người ta trả lại, thì đừng nghĩ là chê ít hay làm cao, đó là việc họ bắt buộc phải làm theo quy định. Còn phải phân biệt hai chuyện: đưa phong bì cho bác sĩ thuộc kỷ luật ngành và do bệnh viện quản lý, còn đưa tiền của cho người đang xử lý vụ việc, người thi hành pháp luật là tội đưa hối lộ theo luật hình sự, hai chuyện không cùng mức độ, chuyện sau xem chương 8 mục 40. Viết thư cảm ơn, tặng cờ thêu thì bệnh viện nói chung đều nhận, nhưng chuyện "sẽ được ghi vào hồ sơ cá nhân và của khoa" là kinh nghiệm truyền miệng, không có văn bản quy định. Có căn cứ văn bản là việc kết quả khảo sát sự hài lòng được đưa vào đánh giá hiệu quả hoạt động của bệnh viện công lập cấp ba. Có nghi ngờ về chính việc chữa trị thì yêu cầu niêm phong bệnh án ngay tại chỗ (xem chương này mục 6, niêm phong bệnh án), và giữ lại bệnh án cùng phim chụp (mục 5, tự giữ một bản bệnh án và phim chụp)

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 ngày 09/01/2023 của Quốc hội (Điều 7 khoản 8 và khoản 9; Điều 14 khoản 1; Điều 44 khoản 4 và khoản 5; Điều 60 khoản 3), Công báo số 489 + 490 ngày 19/02/2023: congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-15-2023-q… . Tra ngày 3/11/2026.