Mang thai không phải lý do để bị sa thải, cắt lương hay đổi sang việc xấu hơn

Sa thải bạn vì mang thai, nghỉ thai sản hay nuôi con dưới 12 tháng là trái luật: phải nhận bạn lại, trả lương những ngày không được làm và ít nhất 02 tháng lương. Lao động nữ làm nghề nặng nhọc được chuyển việc nhẹ hơn mà không cắt lương. Nuôi con dưới 12 tháng được nghỉ 60 phút mỗi ngày.

Chi phí

Không mất tiền để dùng các quyền này; cái mất là quan hệ với người sử dụng lao động, vì mọi bước đều phải nói ra bằng giấy. Khoản đắt là khoản phải đòi: một quyết định chấm dứt hợp đồng trái luật buộc người sử dụng lao động nhận trở lại, trả tiền lương và đóng bảo hiểm cho những ngày không được làm việc, cộng thêm ít nhất 02 tháng tiền lương; nếu hai bên không muốn tiếp tục thì khoản bồi thêm cũng ít nhất 02 tháng lương, cộng trợ cấp thôi việc. Nhưng để đòi khoản đó, bạn cần giữ quyết định bằng văn bản, còn nếu tự viết đơn xin nghỉ việc thì bạn có thể mất quyền này. Nếu không xin, bạn mất thêm 60 phút mỗi ngày khi nuôi con dưới 12 tháng và 30 phút mỗi ngày trong thời gian hành kinh — hai khoản nhỏ, cộng lại hơn 20 giờ một tháng.

Lợi ích

Lao động mang thai và nuôi con nhỏ có những quyền được bảo vệ tại nơi làm việc. Giữ hợp đồng và trao đổi bằng văn bản nếu bị thay đổi việc hoặc chấm dứt hợp đồng bất thường.

Pháp luật Việt Nam

Khoản 3 Điều 137 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14 cấm người sử dụng lao động sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi, và thêm một vế ít người biết: hợp đồng hết hạn trong thời gian mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng thì người đó được ưu tiên giao kết hợp đồng mới. Khoản 2 cùng điều là chỗ chặn việc cắt lương: lao động nữ làm nghề nặng nhọc, độc hại hoặc công việc ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản, khi đã thông báo cho người sử dụng lao động, được chuyển sang công việc nhẹ hơn, an toàn hơn hoặc giảm 01 giờ làm việc mỗi ngày mà không bị cắt giảm tiền lương và quyền, lợi ích cho đến hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Khoản 4 cho hai khoảng nghỉ hưởng nguyên lương: 30 phút mỗi ngày trong thời gian hành kinh và 60 phút mỗi ngày trong thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Khoản 3 Điều 37 chặn đường còn lại: người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng với người lao động nữ mang thai, người đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, và khoản này áp dụng cho cả người đang nghỉ thai sản là nam. Khi đã chấm dứt trái luật thì khoản 1 Điều 41 buộc nhận trở lại, trả đủ tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho những ngày không được làm việc và trả thêm ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng; khoản 2 dành cho trường hợp người lao động không muốn tiếp tục, khi đó có thêm trợ cấp thôi việc; khoản 3 dành cho trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận lại và người lao động đồng ý chấm dứt, khi đó có thêm trợ cấp thôi việc và khoản bồi thường ít nhất 02 tháng lương. Điều 39 định nghĩa chấm dứt trái pháp luật là chấm dứt không đúng các điều 35, 36 và 37, nên một quyết định chỉ cần trái một trong ba điều đó là sai. Phía sau đó, Điều 140 chặn việc trả đũa bằng lương: khi trở lại làm việc sau khi nghỉ hết thời gian ở các khoản 1, 3 và 5 Điều 139, người lao động được bảo đảm việc làm cũ mà không bị cắt giảm tiền lương và quyền, lợi ích so với trước khi nghỉ; việc cũ không còn thì phải bố trí việc khác với mức lương không thấp hơn mức lương trước khi nghỉ. Và Điều 138 cho người mang thai quyền ngược lại: nếu có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh rằng tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi thì được đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc tạm hoãn hợp đồng, thời gian tạm hoãn tối thiểu bằng thời gian cơ sở y tế chỉ định nghỉ.

Ghi chú

Vì sao mức B: từng câu trong mục là câu chữ của bốn điều đọc được nguyên văn — cấm sa thải ở khoản 3 Điều 137, cấm đơn phương chấm dứt ở khoản 3 Điều 37, chặn cắt lương ở khoản 2 Điều 137 và Điều 140, hậu quả kèm mức ít nhất 02 tháng lương ở Điều 41 — nên chỗ dựa không phải kinh nghiệm truyền miệng; chưa lên A vì không có thống kê Việt Nam nào về số ca sa thải vì mang thai, số vụ được giải quyết, hay tỷ lệ người lao động thắng khi khởi kiện, và mức A chỉ dành cho chỗ có số đo kết cục. Ba cái bẫy người Việt hay sập. Một: ký đơn xin nghỉ việc do người sử dụng lao động soạn, vì nghĩ như thế vẫn được hưởng chế độ thai sản; chế độ thai sản thì vẫn còn nếu đã đủ 06 tháng đóng trong 12 tháng liền kề, nhưng quyền theo Điều 41 — nhận trở lại, trả lương những ngày không được làm, thêm ít nhất 02 tháng lương — mất ngay, vì giấy tờ ghi là hai bên thoả thuận chấm dứt. Hai: tưởng quyền này chỉ dành cho lao động nữ, nên người cha đang nghỉ thai sản bị chấm dứt hợp đồng thì không phản đối; khoản 3 Điều 37 viết theo tình trạng đang nghỉ thai sản chứ không theo giới tính. Ba: nghĩ hết thời gian nghỉ là người sử dụng lao động được sắp việc khác lương thấp hơn, hoặc bị hạ chức vụ rồi mới thấy lương giảm; Điều 140 so với mức trước khi nghỉ và buộc việc mới không thấp hơn, nên một bảng lương mới thấp hơn chính là chỗ để nói. Bạn không cần chứng minh mình bị phân biệt đối xử: việc cần làm là giữ quyết định bằng văn bản, không ký đơn do bên kia soạn, và ghi lại ngày bắt đầu nghỉ — ba thứ đó là những gì Điều 41 cần để đòi quyền.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền

Nói đơn giản

Đơn vị giảm lương hoặc cho bạn nghỉ việc vì bạn mang thai, sinh con, cho con bú đều là trái luật. Con chưa đủ một tuổi thì mỗi ngày bạn có 1 giờ cho con bú, đơn vị cũng không được bắt bạn làm thêm giờ hay làm ca đêm, vi phạm bị phạt 1.000 đến 5.000 nhân dân tệ cho mỗi người. Cách đòi bồi thường xem chương 19.

Lợi ích

Quốc vụ viện (Trung Quốc) quy định: "Người sử dụng lao động không được giảm lương, cho thôi việc, chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc với lao động nữ vì lý do mang thai, sinh con, cho con bú." Trong ba giai đoạn này, đơn vị không được giảm tiền của bạn, cũng không được cho bạn thôi việc hay chấm dứt hợp đồng. Người cho con dưới 1 tuổi bú thì mỗi ngày có 1 giờ cho con bú. Đơn vị cũng không được kéo dài giờ làm của bạn, không được xếp ca đêm. Các vi phạm như bắt làm thêm giờ, làm ca đêm trong thời gian cho con bú bị phạt từ 1.000 đến 5.000 nhân dân tệ cho mỗi người. Riêng việc giảm lương, cho thôi việc thì quy định này không kèm mức phạt; người bị cho thôi việc trái luật thì xin trọng tài lao động (Trung Quốc), yêu cầu nhận lại làm việc hoặc bồi thường

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Nếu thật sự bị cho thôi việc trái luật, cách đòi bồi thường xem chương 19. Khi giữ chứng cứ, quan trọng nhất là thông báo bằng văn bản về việc điều chuyển công việc, giảm lương và tin nhắn trao đổi, hai thứ này phải giữ kỹ

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019 của Quốc hội, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 18/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026 (Điều 37 khoản 3, Điều 39, Điều 41 khoản 1, khoản 2 và khoản 3, Điều 137 khoản 2, khoản 3 và khoản 4, Điều 138, Điều 139 khoản 1, Điều 140), bản PDF là ảnh quét, đọc bằng OCR: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/02/… . Tra ngày 3/11/2026.