Người dưới 16 tuổi: không có luật riêng cho livestream và tiền thưởng, nhưng có ba tầng chặn

Trẻ dưới 16 tuổi không tự mở tài khoản: cha mẹ đăng ký bằng thông tin của mình và phải giám sát. Giao dịch của trẻ từ đủ 6 đến chưa đủ 15 tuổi phải có người đại diện đồng ý, không thì có thể bị toà tuyên vô hiệu và phải trả lại tiền. Không có thang tuổi cho tiền tặng, quà tặng trên livestream.

Chi phí

Gần như không có tiền mặt, nhưng có ba khoản công: dựng luồng để cha, mẹ hoặc người giám hộ đăng ký tài khoản bằng thông tin của chính mình, viết chính sách dữ liệu của trẻ, và xử lý các yêu cầu hoàn tiền khi phụ huynh phát hiện con đã chuyển tiền hoặc nạp tiền. Khoản đắt nhất là khoản bị đòi lại: một giao dịch của trẻ từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi mà không có người đại diện đồng ý thì có thể bị tuyên vô hiệu, và khi vô hiệu thì các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Lợi ích

Dịch vụ có trẻ em sử dụng cần thiết kế biện pháp bảo vệ theo độ tuổi và loại tài khoản. Không dùng một điều khoản chung chung để thay phần kiểm soát.

Pháp luật Việt Nam

Ba tầng chặn nằm ở ba văn bản khác nhau, và không tầng nào là “luật về livestream trẻ em”. Tầng thứ nhất là tài khoản: Điều 23 khoản 3 điểm đ Nghị định 147/2024/NĐ-CP buộc với người dùng dưới 16 tuổi thì cha, mẹ hoặc người giám hộ đăng ký tài khoản bằng thông tin của chính mình và có trách nhiệm giám sát nội dung trẻ truy cập, đăng tải, chia sẻ; Điều 28 khoản 3 điểm a lặp lại điều đó cho mạng xã hội trong nước. Tầng thứ hai là năng lực giao dịch: Điều 21 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 chia ba mốc — giao dịch của người chưa đủ 6 tuổi do người đại diện theo pháp luật xác lập; người từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi phải được người đại diện đồng ý, trừ giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp lứa tuổi; người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi tự xác lập giao dịch, trừ giao dịch liên quan bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch khác mà luật buộc phải có sự đồng ý của người đại diện. Điều 125 khoản 1 cho người đại diện quyền yêu cầu toà tuyên giao dịch đó vô hiệu khi theo quy định pháp luật giao dịch phải do người đại diện xác lập hoặc đồng ý, khoản 2 chỉ loại trừ vài trường hợp hẹp; Điều 131 khoản 2 đặt hậu quả là các bên khôi phục tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, không hoàn trả bằng hiện vật được thì quy đổi thành tiền. Tầng thứ ba là dữ liệu và hình ảnh: Điều 24 khoản 2 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 buộc việc xử lý dữ liệu cá nhân của trẻ em nhằm công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ từ đủ 07 tuổi trở lên phải có sự đồng ý của cả trẻ em và người đại diện theo pháp luật. Còn chuyện tiền thưởng, quà tặng trong livestream thì phải nói thẳng: Việt Nam chưa có thang tuổi riêng cho tiền thưởng trực tuyến, cũng không có mức tuổi nào để bật hay tắt tính năng tặng quà; cái chặn tiền là năng lực giao dịch ở tầng thứ hai, và cái chặn người là nghĩa vụ xác thực danh tính người livestream bán hàng tại Điều 22 khoản 4 Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 trước khi cho phép livestream.

Ghi chú

Vì sao mức B: ba mốc 6, 15, 18 tuổi và hậu quả vô hiệu là câu chữ của Bộ luật Dân sự, mốc dưới 16 tuổi khi đăng ký tài khoản là câu chữ của nghị định về internet, mốc 07 tuổi khi công bố đời sống riêng tư của trẻ là câu chữ của luật dữ liệu cá nhân — đọc được nguyên văn, không phải suy đoán; chưa lên A vì đây là quy định về năng lực và điều kiện, không phải kết quả được đo, và không có thống kê Việt Nam nào đếm số vụ trẻ em đòi lại được tiền tặng hay tiền nạp game. Bốn cái bẫy. Một: bố mẹ mở tài khoản bằng tên mình rồi để con livestream bán hàng, coi đó là cách hợp pháp — tài khoản thì đúng là của người lớn, nhưng người xuất hiện trên sóng vẫn phải được xác thực danh tính theo Điều 22 khoản 4 Luật Thương mại điện tử, và trách nhiệm về nội dung, thuế, hàng hoá dồn hết về chủ tài khoản. Hai: coi tiền quà của người xem là cho rồi thì không đòi lại được, trong khi giao dịch của trẻ từ đủ 6 đến chưa đủ 15 tuổi thiếu sự đồng ý của người đại diện có thể bị tuyên vô hiệu và phải hoàn trả; nền tảng nào không có đường tiếp nhận yêu cầu của phụ huynh sẽ nhận yêu cầu đó ở chỗ khó chịu hơn. Ba: tưởng có lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi livestream — không có lệnh cấm nào như vậy trong pháp luật Việt Nam, cái có là chuỗi xác thực danh tính và quy định về tài khoản của trẻ, nên đừng hứa với phụ huynh một cơ chế chặn mà pháp luật không có. Bốn: đăng ảnh, video của con lên trang của nền tảng để làm nội dung, kể cả ảnh con đang livestream, mà không hỏi ai — từ đủ 07 tuổi, việc công bố thông tin về đời sống riêng tư của trẻ cần sự đồng ý của cả trẻ và người đại diện. Đừng hiểu ngược: mục này không nói cấm trẻ em dùng mạng hay cấm bán hàng cho trẻ, cũng không nói mọi giao dịch của trẻ đều vô hiệu — giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp lứa tuổi vẫn đứng, và từ đủ 15 tuổi trẻ tự giao dịch được trừ vài nhóm việc luật định.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền. Thêm một bước ở hai khâu đăng ký và thanh toán: xác định tuổi trước, rồi xác nhận người giám hộ đã đồng ý

Nói đơn giản

Người chưa đủ 16 tuổi không được đăng ký tài khoản phát livestream trên nền tảng của bạn. Đủ 16 tuổi thì phải xác thực danh tính, còn phải được cha mẹ hoặc người giám hộ khác đồng ý. Tặng quà (donate) chia ba mức: dưới 8 tuổi không được tặng, 8 đến 16 tuổi phải được người giám hộ đồng ý, từ 16 tuổi trở lên phải được người giám hộ đồng ý hoặc kiểm tra giấy tờ chứng minh thu nhập. Tiền trẻ lén người giám hộ đem tặng, người giám hộ đòi lại thì toà sẽ xử trả lại.

Lợi ích

Nguyên văn luật là "người cung cấp dịch vụ livestream không được cung cấp dịch vụ đăng ký tài khoản người phát livestream cho người chưa thành niên chưa đủ mười sáu tuổi; khi cung cấp dịch vụ đăng ký tài khoản người phát livestream cho người chưa thành niên đã đủ mười sáu tuổi, phải xác thực thông tin danh tính và được cha mẹ hoặc người giám hộ khác đồng ý". Điều lệ còn yêu cầu "xây dựng cơ chế kiểm tra động thông tin danh tính thật của người phát livestream", danh tính người mở kênh phát bạn phải kiểm lại được bất kỳ lúc nào. Ngoài ra phải "hạn chế hợp lý số tiền tiêu một lần và tổng số tiền tiêu trong một ngày của người chưa thành niên ở từng độ tuổi khi dùng dịch vụ", tức là đặt mức trần chi tiêu mỗi lần và mỗi ngày cho người chưa thành niên theo tuổi. Tặng quà hiện chia ba mức: "Không được cung cấp dịch vụ tặng quà cho người chưa thành niên dưới tám tuổi. Cung cấp dịch vụ tặng quà cho người chưa thành niên từ tám tuổi đến mười sáu tuổi phải được người giám hộ đồng ý. Cung cấp dịch vụ tặng quà cho người chưa thành niên từ mười sáu tuổi trở lên phải được người giám hộ đồng ý hoặc kiểm tra giấy tờ chứng minh thu nhập của họ". Còn một điều: người hạn chế năng lực hành vi dân sự chưa được người giám hộ đồng ý mà tặng quà, người giám hộ đòi lại tiền thì toà án phải chấp nhận, tiền đòi lại được. Người hạn chế năng lực hành vi dân sự là người chưa thành niên mà về mặt pháp luật chưa được tự quyết hoàn toàn (toàn quốc)

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Thật sự có tranh chấp hoàn tiền thì xử lý theo hướng có lợi nhất cho người chưa thành niên. Chuyện này đã đổi cách nói. Ý kiến của bốn bộ ngành năm 2022 và thông báo của Tổng cục Phát thanh Truyền hình (Trung Quốc) năm 2020 đều nói người chưa thành niên tuyệt đối không được tặng quà. Thông báo mới tháng 4/2026 đổi thành chia mức theo 8 tuổi, 16 tuổi, nhưng không ghi rõ hai văn bản trước hết hiệu lực, cơ quan nhà nước cũng không nói hai bên nối với nhau thế nào. Nên câu "người chưa thành niên tuyệt đối bị cấm tặng quà" bây giờ không chính xác

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 09/11/2024 (Điều 23 khoản 3 điểm đ, Điều 28 khoản 3 điểm a), Công báo số 1261 + 1262 ngày 20/11/2024: vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/nghi-dinh-so-147-202… ; Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015 (Điều 21, Điều 125, Điều 131): vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/bo-luat-dan-su-so-91… ; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 ngày 09/12/2025 (Điều 24 khoản 2): vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-bao-ve-du-lieu-… ; Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 ngày 10/12/2025 (Điều 22 khoản 4, Điều 24 khoản 1): vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/luat-thuong-mai-dien… . Tra ngày 3/11/2026.