Tiền rải rác phải đi lấy từng chỗ: trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất, tiền gửi

Nếu người mất thuộc diện được hưởng, trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức tham chiếu, trả cho người đứng ra lo đám. Trợ cấp tuất một lần tính theo số năm đóng và lương bình quân, còn trợ cấp tuất hằng tháng tính theo mức tham chiếu, nên đừng lấy khoản này suy ra khoản kia. Hồ sơ nộp trong 90 ngày.

Chi phí

Không mất phí làm hồ sơ, nhưng mất thời gian: một lượt tới cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc qua người sử dụng lao động, một lượt tới ngân hàng cho sổ tiết kiệm, và thêm lượt đi lại nếu thiếu giấy. Với nhà đang lo đám, đây là việc phải chia người đi chứ đừng để một người vừa lo đám vừa chạy giấy.

Lợi ích

Tiền trợ cấp, bảo hiểm, tài khoản ngân hàng và quyền lợi của người mất có thể nằm ở nhiều nơi khác nhau. Lập danh sách từng khoản và giấy tờ cần nộp để tránh bỏ sót.

Pháp luật Việt Nam

Điều 85 khoản 1 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15: người đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên, người chết do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, người đang hưởng hoặc đang tạm dừng hưởng lương hưu, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng đã nghỉ việc — khi chết thì tổ chức, cá nhân lo mai táng được nhận một lần trợ cấp mai táng; khoản 2: mức bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng người đó chết. Người đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện có từ đủ 60 tháng trở lên cũng có trợ cấp mai táng, cũng 10 lần mức tham chiếu (Điều 109). Mức tham chiếu là mức tiền do Chính phủ quyết định để tính mức đóng và mức hưởng (Điều 7 khoản 1), được điều chỉnh theo giá tiêu dùng và tăng trưởng, nên con số của tháng phải hỏi tại cơ quan bảo hiểm xã hội chứ đừng lấy con số của năm trước. Phần thứ hai là trợ cấp tuất, tính khác hẳn: hằng tháng bằng 50% mức tham chiếu cho mỗi thân nhân, 70% nếu thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng, tối đa 04 thân nhân cho một người chết (Điều 87); một lần thì bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng cho mỗi năm đóng trước năm 2014 và 02 tháng cho mỗi năm đóng từ năm 2014 trở đi, thấp nhất 03 tháng mức bình quân đó (Điều 89 khoản 1). Người đang hưởng lương hưu mà chết thì mức một lần tính theo số tháng đã hưởng: chết trong 02 tháng đầu bằng 48 tháng lương hưu đang hưởng, từ tháng thứ ba thì mỗi tháng giảm 0,5 tháng lương hưu, sàn là 03 tháng lương hưu (Điều 89 khoản 2) — đây là khoản hay bị quên. Không có thân nhân thì trợ cấp tuất một lần giải quyết theo pháp luật về thừa kế (điểm d khoản 2 Điều 88), nên người sống một mình khi mất vẫn có khoản này để chia theo thừa kế. Về thủ tục, Điều 90 liệt kê hồ sơ — sổ bảo hiểm xã hội, bản sao giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử hoặc giấy báo tử, tờ khai — và Điều 91 đặt mốc: nộp trong 90 ngày kể từ ngày chết; nếu người chết đang tham gia bắt buộc thì nộp cho người sử dụng lao động, và người sử dụng lao động phải chuyển hồ sơ cho cơ quan bảo hiểm xã hội trong 30 ngày; cơ quan bảo hiểm xã hội giải quyết trong 10 ngày làm việc, không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Ghi chú

Vì sao mức B: các điều đã đọc nguyên văn cho biết ai được hưởng và mức tính theo công thức gì, nhưng không có số đo kết cục nào — không ai đo được “đi làm đủ các khoản thì mỗi nhà nhận thêm bao nhiêu” — nên không lên A. Bốn cái bẫy. Một: chỉ lo khoản bảo hiểm xã hội mà quên các khoản khác; khoản hay bị quên là sổ tiết kiệm, tiền trong tài khoản và tiền ở công ty chứng khoán, mỗi nơi một thủ tục và không nơi nào tự chuyển sang nơi khác. Hai: chờ có văn bản phân chia di sản rồi mới đi làm trợ cấp tuất, trong khi hồ sơ ở Điều 90 chỉ cần sổ bảo hiểm xã hội, giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử, và tờ khai; nhưng nếu có nhiều thân nhân cùng diện thì cả nhà nên thống nhất người đứng nhận trước, kẻo nhận rồi mới tranh nhau. Ba: tưởng trợ cấp mai táng là tiền chia cho người thừa kế — luật trả cho tổ chức, cá nhân lo mai táng, nên ai đứng ra lo đám thì đi làm hồ sơ, và khoản này thường không đủ trả chi phí đám. Bốn: bỏ qua khoản 48 tháng lương hưu của người vừa nghỉ hưu rồi mất, vì ai cũng nghĩ người đã hưởng lương hưu thì chỉ còn trợ cấp mai táng. Số năm đóng chưa đủ để so: trợ cấp tuất một lần tính trên mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng, nên người đóng ở mức thấp nhận ít hơn dù số năm bằng nhau. Người chết do tai nạn lao động còn có chế độ tai nạn lao động theo pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động, tính riêng với chế độ tử tuất ở đây.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền, nhưng phải chạy mấy cửa. Trước khi đi chuẩn bị đủ giấy chứng tử và giấy tờ chứng minh quan hệ thân thuộc.

Nói đơn giản

Số dư quỹ dự phòng nhà ở thì người thừa kế được rút; khoản này không nằm trong tài khoản ngân hàng nên dễ bị bỏ sót. Tiền còn lại trong tài khoản cá nhân bảo hiểm hưu trí cũng được thừa kế. Người tham gia bảo hiểm hưu trí cho người lao động doanh nghiệp mà mất vì bệnh thì gia đình còn được nhận thêm trợ cấp mai táng và tiền tuất từ 3 đến 24 tháng. Chết vì tai nạn lao động thì còn ba khoản tiền tai nạn lao động riêng.

Lợi ích

Số dư tài khoản quỹ dự phòng nhà ở (Trung Quốc) (số tiền còn lại trong tài khoản quỹ của người mất), người thừa kế, người nhận di tặng được rút. Người nhận di tặng là người được ghi trong di chúc là sẽ được để lại tài sản. Chết vì tai nạn lao động thì còn ba khoản riêng: trợ cấp mai táng, tiền tuất cho thân nhân được nuôi dưỡng, trợ cấp tử vong do tai nạn lao động một lần. Tiền còn lại trong tài khoản cá nhân bảo hiểm hưu trí, Luật Bảo hiểm Xã hội (Trung Quốc) ghi rõ là được thừa kế. Người tham gia bảo hiểm hưu trí cho người lao động mà mất vì bệnh hoặc không phải vì tai nạn lao động, gia đình còn được nhận trợ cấp mai táng và tiền tuất, gọi chung là chế độ cho thân nhân. Mức cho người lao động doanh nghiệp tính theo công thức thống nhất toàn quốc. Trợ cấp mai táng bằng 2 lần thu nhập khả dụng bình quân tháng mỗi người của cư dân thành thị trong tỉnh năm trước. Tiền tuất cũng lấy thu nhập bình quân tháng này làm cơ số, phát từ 3 đến 24 tháng theo số năm đóng. Dưới 5 năm phát 3 tháng, 5 đến 10 năm 6 tháng, 10 đến 15 năm 9 tháng, từ 15 năm trở lên mỗi năm thêm 1 tháng, tối đa 24 tháng. Người đã nghỉ hưu thì cứ mỗi năm đã lĩnh lương hưu trừ 1 tháng, thấp nhất 9 tháng

Mức bằng chứng

A

Ghi chú

Khoản quỹ dự phòng nhà ở hay bị quên nhất, vì nó không nằm trong tài khoản ngân hàng, cũng không tự động vào phần chia di sản. Tiền còn lại trong tài khoản cá nhân bảo hiểm hưu trí và chế độ cho thân nhân tính riêng, phát riêng, phải tới cửa giao dịch bảo hiểm xã hội nơi người mất tham gia để làm cùng lúc. Giấy tờ mỗi nơi yêu cầu một khác. Người đóng chưa đủ 5 năm thì chế độ cho thân nhân cộng lại không vượt quá số tiền chính người đó đã đóng. Công thức này lấy từ biện pháp cho bảo hiểm hưu trí của người lao động doanh nghiệp; chế độ cho thân nhân của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp và bảo hiểm hưu trí cư dân thành thị, nông thôn thì hỏi tại cửa giao dịch. Tiền mai táng, tiền tuất đã chuyển vào tài khoản ngân hàng của người mất thì cách rút xem mục 12 (tiền gửi tới thẳng ngân hàng rút). Yêu cầu về hình thức di chúc và thừa kế xem chương 17. Định từ chối nhận thừa kế để khỏi gánh nợ thì đừng đi rút những khoản này vội, xem mục 11 (từ chối nhận thừa kế bằng văn bản).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 2

1. Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 ngày 29/6/2024 (Điều 7 khoản 1, Điều 85, 87, 88, 89, 90, 91, 109), Công báo số 987 + 988 ngày 25/8/2024: xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-luat-so…
2. bản ký: datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2024/9/4…. Tra ngày 3/11/2026.