Cung cấp AI cho công chúng: Việt Nam chưa có đăng ký thuật toán, nhưng đã có luật buộc tự phân loại rủi ro và thông báo trước khi chạy

Việt Nam chưa có cơ chế nộp hồ sơ thuật toán để được cấp phép, và chưa có án nào về việc này. Nhưng từ 01/3/2026, luật buộc tự phân loại rủi ro, thông báo cho Bộ Khoa học và Công nghệ trước khi chạy, đánh giá sự phù hợp với hệ thống rủi ro cao, và gắn nhãn nội dung do AI tạo.

Chi phí

Không mất tiền để phân loại, nhưng mất thời gian. Bạn cần viết hồ sơ phân loại rủi ro cho hệ thống, khai qua Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo, và với hệ thống rủi ro cao thì phải đánh giá sự phù hợp trước khi đưa vào sử dụng. Khó ở chỗ sửa mô hình hoặc đổi chức năng làm phát sinh rủi ro mới thì phải phân loại lại.

Lợi ích

Trước khi cung cấp hệ thống AI cho công chúng, cần đánh giá mức rủi ro, thông tin đầu ra và trách nhiệm của bên triển khai. Không phải cứ gọi sản phẩm là thử nghiệm thì được bỏ qua nghĩa vụ.

Pháp luật Việt Nam

Điều 9 khoản 1 Luật Trí tuệ nhân tạo chia ba mức rủi ro: rủi ro cao là hệ thống có thể gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khoẻ, quyền và lợi ích hợp pháp, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, an ninh quốc gia; rủi ro trung bình là hệ thống có khả năng gây nhầm lẫn, tác động hoặc thao túng người sử dụng do không nhận biết được chủ thể tương tác là hệ thống trí tuệ nhân tạo hoặc nội dung do hệ thống tạo ra. Điều 10 khoản 1 buộc nhà cung cấp tự phân loại trước khi đưa vào sử dụng, hệ thống rủi ro trung bình hoặc cao phải có hồ sơ phân loại kèm theo; khoản 3 buộc thông báo kết quả phân loại cho Bộ Khoa học và Công nghệ qua Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo trước khi đưa vào sử dụng, còn hệ thống rủi ro thấp thì chỉ khuyến khích công khai thông tin. Điều 13 khoản 3 nói kết quả đánh giá là điều kiện để được phép đưa vào sử dụng, và khoản 4 giao Thủ tướng quy định danh mục hệ thống rủi ro cao; Quyết định 33/2026/QĐ-TTg ngày 30/6/2026 đã ban hành danh mục đó cho sáu lĩnh vực là giáo dục, dân tộc và tôn giáo, y tế, ngân hàng, tố tụng, giao thông vận tải, hiệu lực từ ngày 15/8/2026. Điều 11 khoản 2 buộc nội dung âm thanh, hình ảnh, video do hệ thống tạo ra phải được đánh dấu ở định dạng máy đọc, khoản 4 buộc ảnh, video mô phỏng ngoại hình, giọng nói của người thật phải gắn nhãn dễ nhận biết. Điều 12 khoản 2 buộc khắc phục, tạm dừng hoặc thu hồi hệ thống và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền khi xảy ra sự cố nghiêm trọng. Điều 29 khoản 1 nói vi phạm thì tuỳ tính chất, mức độ mà bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, gây thiệt hại thì phải bồi thường. Luật có hiệu lực từ ngày 01 tháng 3 năm 2026; Điều 35 khoản 1 cho hệ thống đã chạy trước đó 18 tháng để tuân thủ nếu thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục, tài chính, và 12 tháng với các hệ thống còn lại.

Ghi chú

Vì sao mức C: luật chỉ đặt nghĩa vụ tự khai và tự đánh giá, không đặt khung tiền, không có thủ tục cấp phép và chưa có bản án nào, nên chưa đủ chỗ đứng cho mức B. Việt Nam chưa có thủ tục nộp bản mô tả thuật toán, mã nguồn hay bộ dữ liệu huấn luyện để cơ quan quản lý cấp phép trước khi chạy, và chưa có toà án nào xét một vụ việc thuộc dạng này. Danh mục rủi ro cao thì đã có, nhưng chỉ gồm sáu lĩnh vực là giáo dục, dân tộc và tôn giáo, y tế, ngân hàng, tố tụng, giao thông, nên một chatbot phổ thông không tự động thuộc diện phải chứng nhận sự phù hợp. Ba cái bẫy hay gặp. Một: chatbot trả lời như người thật mà không nói mình là máy, rơi đúng định nghĩa rủi ro trung bình ở điểm b khoản 1 Điều 9, kéo theo nghĩa vụ thông báo trước khi đưa vào dùng. Hai: gọi API của nhà cung cấp nước ngoài rồi tưởng nghĩa vụ thuộc về họ, trong khi luật áp dụng với tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động tại Việt Nam và đặt nghĩa vụ gắn nhãn lên bên triển khai. Ba: gắn một dòng "AI" ở chân trang, trong khi khoản 2 và khoản 4 Điều 11 đòi đánh dấu ở định dạng máy đọc và nhãn dễ nhận biết với ảnh, video mô phỏng người thật. Mục này không có nghĩa là phải xin phép mới được làm AI: hệ thống rủi ro thấp chỉ bị theo dõi khi có sự cố hoặc phản ánh, và công cụ chạy nội bộ, không cung cấp cho công chúng, không nằm trong nhóm phải thông báo trước.

Bản dịch sát bản gốc (Trung Quốc) để đối chiếu

Chi phí

Không tốn tiền, nhưng phải đi theo quy trình của cơ quan quản lý không gian mạng, làm xong mất một ít thời gian. Công cụ bạn làm, chỉ cần không cung cấp dịch vụ cho công chúng trong nước Trung Quốc, thì không thuộc phạm vi biện pháp này

Nói đơn giản

Dịch vụ AI tạo sinh hướng tới công chúng, có thể tác động tới dư luận hoặc huy động người, thì trước khi chạy phải đánh giá an toàn, đăng ký thuật toán; sửa hay ngừng còn phải làm thủ tục thay đổi, huỷ. Ảnh và video tạo ra phải gắn nhãn. Công cụ nhỏ tự dùng, không mở cho công chúng thì không phải lo mấy việc này. Vi phạm thì xử phạt theo Luật An ninh mạng (Trung Quốc) và các luật khác.

Lợi ích

Cung cấp dịch vụ trí tuệ nhân tạo tạo sinh có tính chất dư luận hoặc khả năng huy động xã hội thì phải đánh giá an toàn theo quy định của nhà nước. Còn phải đăng ký thuật toán theo quy định quản lý gợi ý thuật toán, cùng các thủ tục thay đổi, huỷ về sau. Tính chất dư luận hoặc khả năng huy động xã hội là có thể tác động tới cách nghĩ của công chúng, hoặc có thể tổ chức, huy động người. Bên cung cấp phải gắn nhãn cho nội dung được tạo ra như ảnh, video. Biện pháp ghi rõ: doanh nghiệp, cơ quan nghiên cứu… nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo tạo sinh mà "không cung cấp dịch vụ trí tuệ nhân tạo tạo sinh cho công chúng trong nước thì không áp dụng quy định của biện pháp này". Vi phạm biện pháp thì "xử phạt theo quy định của Luật An ninh mạng, Luật An ninh Dữ liệu, Luật Bảo vệ Thông tin Cá nhân, Luật Tiến bộ Khoa học và Công nghệ của nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa và các luật, văn bản pháp quy hành chính khác". Biện pháp áp dụng từ 15/8/2023 (toàn Trung Quốc)

Mức bằng chứng

B

Ghi chú

Biện pháp này không tự ghi mức phạt. Vi phạm thì phải quay về Luật An ninh mạng, Luật An ninh Dữ liệu, Luật Bảo vệ Thông tin Cá nhân (Trung Quốc) để tìm mức xử phạt, nên xếp mức B. Các vụ dân sự về nội dung AI tạo ra xâm phạm quyền tác giả, hình ảnh của người khác, chương này chưa xác minh bản gốc trên trang của Toà án Nhân dân Tối cao (Trung Quốc), nên không dẫn. Trạm trung chuyển bán lại giá rẻ API mô hình lớn nước ngoài, xem mục 19 (trạm trung chuyển AI).

Phần này lấy từ bản luonglb/song-dang-tien.

Nguồn · 1

1. Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025/QH15, Công báo số 40 ngày 22/01/2026 (Điều 9 khoản 1, Điều 10 khoản 1 và 3, Điều 11 khoản 2 và 4, Điều 12 khoản 2, Điều 13 khoản 3 và 4, Điều 29 khoản 1, Điều 34, Điều 35 khoản 1) — congbao.chinhphu.vn/van-ban/luat-so-134-2025-… ; Quyết định 33/2026/QĐ-TTg ngày 30/6/2026 ban hành Danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo có rủi ro cao, hiệu lực 15/8/2026 (Điều 1, Điều 3, Điều 4) — vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=218658 . Tra ngày 3/11/2026.