{"version":"https://jsonfeed.org/version/1.1","title":"Đáng sống","home_page_url":"https://notevida.com/vi/","feed_url":"https://notevida.com/vi/feed.json","description":"Hiểu điều gì thực sự đáng tiền, đáng công, đáng làm. Tìm câu trả lời dựa trên dữ kiện, lợi ích, rủi ro và bằng chứng đáng tin cậy.","language":"vi","authors":[{"name":"Phạm Xuân Hiếu","url":"https://xuanhieu.org/gioi-thieu/"}],"items":[{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/1-that-day-an-toan-ca-ghe-truoc-lan-ghe-sau/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/1-that-day-an-toan-ca-ghe-truoc-lan-ghe-sau/","title":"Thắt dây an toàn, cả ghế trước lẫn ghế sau","content_text":"Ngồi ghế trước và thắt dây an toàn giúp giảm 45% nguy cơ tử vong khi xảy ra tai nạn. Ngồi ghế trước xe bán tải thì giảm 60%. Năm 2022 ở Mỹ, trong số người chết trên xe con mà xác định được có thắt dây hay không, 50% là không thắt.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/2-doi-mu-bao-hiem-khi-di-mo-to-xe-gan-may-xe-dap-dien-va-cai/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/2-doi-mu-bao-hiem-khi-di-mo-to-xe-gan-may-xe-dap-dien-va-cai/","title":"Đội mũ bảo hiểm khi đi mô tô, xe gắn máy, xe đạp điện và cài quai đúng quy cách","content_text":"Nghiên cứu gộp cho thấy đội mũ và cài quai đúng cách giảm 42% nguy cơ chết khi va chạm, và giảm 69% chấn thương đầu. Quai phải cài chặt. Mũ treo ở ghi-đông hay đội lỏng trên đầu không tính là đội.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/3-lap-dau-bao-khoi-nha-nao-dot-than-cui-hay-chay-may-phat/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/3-lap-dau-bao-khoi-nha-nao-dot-than-cui-hay-chay-may-phat/","title":"Lắp đầu báo khói; nhà nào đốt than, củi hay chạy máy phát điện trong nhà thì lắp thêm đầu báo khí CO","content_text":"Một đầu báo khói còn chạy tốt giảm khoảng 60% nguy cơ chết nếu nhà cháy. Ở Mỹ, 41% vụ cháy nhà có người chết xảy ra lúc nạn nhân đang ngủ. Đốt than, củi trong phòng kín hay chạy máy phát điện trong nhà sinh ra khí CO không màu, không mùi; nhà nào có làm việc đó thì lắp thêm đầu báo CO.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/4-thay-day-dan-gas-truoc-khi-no-nut-khong-tu-thao-van-hay-tu/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/4-thay-day-dan-gas-truoc-khi-no-nut-khong-tu-thao-van-hay-tu/","title":"Thay dây dẫn gas trước khi nó nứt, không tự tháo van hay tự sang gas, chỉ nhận bình còn niêm phong","content_text":"Dây dẫn gas cứng, nứt hay bị chuột cắn là chỗ rò rỉ hay gặp nhất trong nhà. Chỉ nhận bình còn nguyên niêm phong, và chứng kiến người giao hàng kiểm tra độ kín trước khi ký nhận. Tự tháo van hay tự sang gas là việc không được làm.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/5-dung-hai-dung-mua-dung-an-nam-moc-hoang-moi-meo-nhan-biet/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/5-dung-hai-dung-mua-dung-an-nam-moc-hoang-moi-meo-nhan-biet/","title":"Đừng hái, đừng mua, đừng ăn nấm mọc hoang; mọi mẹo nhận biết nấm độc đều không đáng tin","content_text":"Ở Việt Nam, ngộ độc nấm ít ca hơn các loại ngộ độc khác nhưng tỉ lệ chết rất cao. Mẹo \"nấm lành không làm đen đũa bạc\" hay \"nấm độc thì màu sặc sỡ\" đều sai. Nhiều nấm độc trông giống nấm ăn được, thậm chí thơm, ngon. Ăn xong thấy buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, chóng mặt thì đến cơ sở y tế ngay.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/6-dung-sac-xe-dien-trong-nha-dung-dat-xe-vao-thang-may-hay-de/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/6-dung-sac-xe-dien-trong-nha-dung-dat-xe-vao-thang-may-hay-de/","title":"Đừng sạc xe điện trong nhà, đừng dắt xe vào thang máy hay để ở cầu thang","content_text":"Pin lithium của xe điện khi bắt lửa thì cháy rất nhanh và toả khói độc. Nếu xe bắt cháy trong nhà hoặc ở cầu thang, lửa và khói có thể chặn lối thoát của cả nhà. Năm 2025 cả nước có 3.151 vụ cháy, làm chết 90 người và bị thương 101 người.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/7-do-huyet-ap-tai-nha-cao-thi-uong-thuoc-ha-xuong-muc-dich/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/7-do-huyet-ap-tai-nha-cao-thi-uong-thuoc-ha-xuong-muc-dich/","title":"Đo huyết áp tại nhà; cao thì uống thuốc hạ xuống mức đích","content_text":"Huyết áp tâm thu giảm 10 mmHg thì biến cố tim mạch chính giảm khoảng 20%, đột quỵ giảm 27%, suy tim giảm 28%, nguy cơ chết giảm 13%. Ở Việt Nam, 26,2% người từ 18 tuổi trở lên bị tăng huyết áp; nhóm 50 đến 69 tuổi cao nhất, 51,9%.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/8-xet-nghiem-duong-huyet-luc-doi-tu-45-tuoi-hoac-som-hon-neu/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/8-xet-nghiem-duong-huyet-luc-doi-tu-45-tuoi-hoac-som-hon-neu/","title":"Xét nghiệm đường huyết lúc đói: từ 45 tuổi, hoặc sớm hơn nếu thừa cân và có yếu tố nguy cơ; kết quả bình thường thì 1 đến 3 năm làm lại","content_text":"Ở Việt Nam, 7,06% người 18 đến 69 tuổi đã mắc đái tháo đường và 11% đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường. Một lần xét nghiệm đường huyết lúc đói chỉ vài chục nghìn đồng. Ngưỡng thừa cân áp dụng cho người Việt là BMI từ 23, không phải 25.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/9-khong-chay-qua-toc-do-khong-uong-ruou-bia-roi-lai-khong-cam/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/9-khong-chay-qua-toc-do-khong-uong-ruou-bia-roi-lai-khong-cam/","title":"Không chạy quá tốc độ, không uống rượu bia rồi lái, không cầm điện thoại, buồn ngủ thì dừng nghỉ","content_text":"Tốc độ trung bình tăng 1% thì nguy cơ chết vì tai nạn tăng 4%. Rượu bia không có ngưỡng nào là an toàn. Vừa lái vừa cầm điện thoại làm nguy cơ tai nạn tăng 3,6 lần, bấm số gọi tăng 12,2 lần. Buồn ngủ đến mức người ngoài nhìn cũng thấy thì tăng 3,4 lần.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/10-tre-duoi-10-tuoi-va-cao-duoi-1-35-m-ngoi-o-to-phai-co-thiet/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/10-tre-duoi-10-tuoi-va-cao-duoi-1-35-m-ngoi-o-to-phai-co-thiet/","title":"Trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi ô tô phải có thiết bị an toàn, đừng bế trên tay","content_text":"Trẻ dưới 1 tuổi ngồi ghế an toàn đúng cách thì nguy cơ chết trong tai nạn giảm khoảng 71%. Trẻ 1 đến 4 tuổi giảm khoảng 54%. Bế trẻ trên tay không có tác dụng đó. Từ 1/7/2026, luật Việt Nam bắt buộc dùng thiết bị an toàn cho trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/11-nha-co-tre-nho-thi-chan-cua-so-va-ban-cong-lai-luoi-chong/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/11-nha-co-tre-nho-thi-chan-cua-so-va-ban-cong-lai-luoi-chong/","title":"Nhà có trẻ nhỏ thì chắn cửa sổ và ban công lại, lưới chống muỗi không tính là chắn","content_text":"New York phát miễn phí chắn cửa sổ, số ca trẻ ngã ở quận Bronx giảm 50% trong 2 năm, rồi thành phố buộc chủ nhà lắp chắn cho căn hộ có trẻ từ 10 tuổi trở xuống. Lưới chống muỗi không phải chắn, đẩy vào là rơi. Phần lớn ca ngã xảy ra ở tầng 2 trở xuống, không chỉ nhà cao tầng.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/12-tre-gan-nuoc-phai-co-nguoi-lon-trong-tam-tay-di-thuyen-di/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/12-tre-gan-nuoc-phai-co-nguoi-lon-trong-tam-tay-di-thuyen-di/","title":"Trẻ gần nước phải có người lớn trong tầm tay; đi thuyền, đi đò, tắm sông hồ thì mặc áo phao","content_text":"Người bị rơi xuống nước từ thuyền mà có mặc áo phao thì nguy cơ chết đuối giảm khoảng một nửa. Ở Việt Nam, mỗi năm có gần 2.000 trẻ dưới 16 tuổi chết đuối. Đuối nước nằm trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ 1 đến 14 tuổi.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/13-tu-60-tuoi-tap-thang-bang-va-suc-chan-hang-tuan-sua-lai-nha/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/13-tu-60-tuoi-tap-thang-bang-va-suc-chan-hang-tuan-sua-lai-nha/","title":"Từ 60 tuổi, tập thăng bằng và sức chân hằng tuần, sửa lại nhà tắm và cầu thang","content_text":"Tập thăng bằng đều đặn làm số lần ngã của người già giảm khoảng 23%, số người bị ngã giảm 15%. Tập phối hợp thăng bằng với sức mạnh chân thì số lần ngã giảm tới 34%. Sửa các chỗ nguy hiểm trong nhà giảm thêm khoảng 26%. Trên toàn cầu, 71% số ca tử vong do ngã là người từ 60 tuổi trở lên.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/14-xet-nghiem-viem-gan-b-mot-lan-roi-can-cu-vao-ket-qua-ma/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/14-xet-nghiem-viem-gan-b-mot-lan-roi-can-cu-vao-ket-qua-ma/","title":"Xét nghiệm viêm gan B một lần, rồi căn cứ vào kết quả mà tiêm hay không tiêm","content_text":"Ở Việt Nam, 9,4% người từ 18 tuổi trở lên đang mang virus viêm gan B. Bộ Y tế khuyến cáo mọi người nên xét nghiệm HBsAg một lần. Nghiên cứu ở Qidong cho thấy trẻ tiêm vắc xin ngay sau sinh có nguy cơ ung thư gan thấp hơn 84% sau 30 năm. Nhưng người lớn tiêm bù không được mức giảm đó.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/15-bi-dinh-dam-hay-manh-kim-loai-dam-hoac-vet-thuong-dinh-dat/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/15-bi-dinh-dam-hay-manh-kim-loai-dam-hoac-vet-thuong-dinh-dat/","title":"Bị đinh, dằm hay mảnh kim loại đâm, hoặc vết thương dính đất: đi xử lý trong ngày và hỏi về uốn ván","content_text":"Ở Mỹ, cứ 10 người mắc uốn ván thì khoảng 1 người chết. Vết thương sâu, hoặc dính đất, phân, nước bọt động vật là loại nguy hiểm nhất. Đã tiêm đủ 3 mũi mà mũi cuối quá 5 năm thì vết thương bẩn cần nhắc thêm 1 mũi. Việt Nam đã loại trừ uốn ván sơ sinh từ 2005, nhưng người lớn thường thiếu mũi nhắc.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/16-tiem-vac-xin-hpv-cho-tre-em-gai-cang-som-cang-tot/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/16-tiem-vac-xin-hpv-cho-tre-em-gai-cang-som-cang-tot/","title":"Tiêm vắc xin HPV cho trẻ em gái, càng sớm càng tốt","content_text":"Theo dõi 1,67 triệu phụ nữ Thụy Điển: tiêm HPV trước 17 tuổi thì nguy cơ ung thư cổ tử cung còn khoảng 1/8; tiêm từ 17 đến 30 tuổi thì giảm khoảng một nửa. Ở Việt Nam, mỗi năm có 8.274 ca mới và 4.110 ca tử vong. Từ 1/7/2026, vắc xin HPV vào danh mục tiêm chủng bắt buộc.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/17-phu-nu-tu-40-tuoi-chup-nhu-anh-tam-soat-ung-thu-vu-2-nam/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/17-phu-nu-tu-40-tuoi-chup-nhu-anh-tam-soat-ung-thu-vu-2-nam/","title":"Phụ nữ từ 40 tuổi chụp nhũ ảnh tầm soát ung thư vú, 2 năm một lần","content_text":"Chụp nhũ ảnh 2 năm một lần từ 40 đến 74 tuổi là khuyến cáo chính thức của Mỹ, xếp hạng B. Ở Việt Nam, ước tính năm 2024 có 25.711 ca ung thư vú mới và 10.609 ca tử vong. Từ 75 tuổi trở lên, và việc làm thêm siêu âm hoặc chụp MRI cho người có mô vú dày, hiện chưa đủ bằng chứng.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/18-phu-nu-tu-30-tuoi-sang-loc-ung-thu-co-tu-cung-uu-tien-xet/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/18-phu-nu-tu-30-tuoi-sang-loc-ung-thu-co-tu-cung-uu-tien-xet/","title":"Phụ nữ từ 30 tuổi sàng lọc ung thư cổ tử cung, ưu tiên xét nghiệm HPV","content_text":"Trong một thử nghiệm ở nông thôn Ấn Độ, phụ nữ 30 đến 59 tuổi chỉ làm xét nghiệm HPV một lần đã giảm khoảng một nửa nguy cơ chết vì ung thư cổ tử cung. Nguy cơ phát hiện ung thư ở giai đoạn muộn cũng giảm khoảng một nửa. Ở Việt Nam hiện mới có 28,2% phụ nữ sàng lọc định kỳ.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/19-tu-45-den-50-tuoi-sang-loc-ung-thu-dai-truc-trang-xet/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/19-tu-45-den-50-tuoi-sang-loc-ung-thu-dai-truc-trang-xet/","title":"Từ 45 đến 50 tuổi sàng lọc ung thư đại trực tràng: xét nghiệm máu ẩn trong phân hoặc nội soi","content_text":"Làm xét nghiệm máu ẩn trong phân mỗi 1 đến 2 năm giúp giảm khoảng 16% nguy cơ chết vì ung thư đại trực tràng. Với người thực sự làm ít nhất một lần, mức giảm khoảng 25%. Trong thử nghiệm NordICC, nhóm được mời đi nội soi có nguy cơ mắc bệnh trong 10 năm giảm từ 1,20% xuống 0,98%.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/20-nguoi-co-benh-tim-mach-va-nguoi-cao-tuoi-tiem-vac-xin-cum/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/20-nguoi-co-benh-tim-mach-va-nguoi-cao-tuoi-tiem-vac-xin-cum/","title":"Người có bệnh tim mạch và người cao tuổi tiêm vắc xin cúm hằng năm","content_text":"Trong một thử nghiệm ở người vừa bị nhồi máu cơ tim, tiêm vắc xin cúm giúp tỷ lệ chết trong 12 tháng giảm từ 4,9% xuống 2,9%. Với người già khỏe mạnh thì bằng chứng yếu hơn nhiều: một mùa cúm giảm số người mắc từ 6% xuống 2,4%. Một mũi khoảng 300.000 đồng, mỗi năm một lần.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/21-tu-50-tuoi-tiem-vac-xin-zona-than-kinh/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/21-tu-50-tuoi-tiem-vac-xin-zona-than-kinh/","title":"Từ 50 tuổi tiêm vắc xin zona thần kinh","content_text":"Thử nghiệm ở 18 nước với hơn 15.000 người: vắc xin chặn được 97% ca zona thần kinh, các nhóm tuổi tương đương. Cái giá phải trả là khoảng 7.400.000 đồng cho 2 mũi, tự trả toàn bộ. Bệnh hiếm khi gây chết, nhưng đau dây thần kinh sau zona có thể kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/22-tu-65-tuoi-tiem-vac-xin-phe-cau/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/22-tu-65-tuoi-tiem-vac-xin-phe-cau/","title":"Từ 65 tuổi tiêm vắc xin phế cầu","content_text":"Thử nghiệm ở Hà Lan với 84.496 người từ 65 tuổi: vắc xin 13 chủng giảm khoảng 46% ca viêm phổi do những chủng vắc xin phòng được, và 75% ca nhiễm khuẩn xâm lấn — loại nặng nhất. Nhưng với viêm phổi do mọi nguyên nhân thì không có tác dụng, đừng coi đây là vắc xin phòng mọi bệnh phổi.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/23-xet-nghiem-vi-khuan-helicobacter-pylori-duong-tinh-thi-diet/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/23-xet-nghiem-vi-khuan-helicobacter-pylori-duong-tinh-thi-diet/","title":"Xét nghiệm vi khuẩn Helicobacter pylori, dương tính thì diệt trừ","content_text":"Ở huyện Lâm Quân, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc), theo dõi 22 năm: người được diệt H. pylori giảm khoảng một nửa nguy cơ ung thư dạ dày và khoảng 38% nguy cơ chết vì bệnh này. Ở Việt Nam, ước tính hai phần ba dân số nhiễm khuẩn này. Test hơi thở khoảng 750.000 đồng, uống thuốc 14 ngày.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/24-nguoi-hut-thuoc-nang-chup-ct-phoi-lieu-thap-moi-nam/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/24-nguoi-hut-thuoc-nang-chup-ct-phoi-lieu-thap-moi-nam/","title":"Người hút thuốc nặng chụp CT phổi liều thấp mỗi năm","content_text":"Người hút thuốc nặng chụp CT liều thấp mỗi năm giảm khoảng 20% nguy cơ chết vì ung thư phổi so với chụp X-quang. Nhưng 24,2% kết quả bị đánh dấu nghi ngờ, và 96,4% trong số đó là báo động giả. Ở Việt Nam, ung thư phổi gây 21.340 ca tử vong mỗi năm, đứng đầu các ung thư.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/25-khi-tram-cam-hoac-co-y-nghi-tu-tu-goi-tong-dai-va-dung-de/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/25-khi-tram-cam-hoac-co-y-nghi-tu-tu-goi-tong-dai-va-dung-de/","title":"Khi trầm cảm hoặc có ý nghĩ tự tử: gọi tổng đài, và đừng để thuốc ngủ hay thuốc trừ sâu trong nhà","content_text":"Lấy bớt thứ gây chết ra khỏi tầm tay là cách phòng tự tử có bằng chứng mạnh nhất: siết thuốc giảm đau giảm 43% ca tự tử liên quan, lắp rào chắn ở nơi hay có người nhảy giảm 86%. Nên trong nhà đừng để thuốc ngủ, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ. Khi có ý nghĩ tự tử, gọi 1900 1267 hoặc 115.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/26-sam-binh-chua-chay-chan-chua-chay-mat-na-chong-khoi-va-bo/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/26-sam-binh-chua-chay-chan-chua-chay-mat-na-chong-khoi-va-bo/","title":"Sắm bình chữa cháy, chăn chữa cháy, mặt nạ chống khói và bộ sơ cứu, mỗi năm kiểm tra một lần","content_text":"Bình chữa cháy, chăn chữa cháy, mặt nạ chống khói và bộ sơ cứu là tối thiểu cho một nhà. Nhưng mua đồ không tự làm nhà an toàn hơn: trong tổng quan Cochrane, chỉ phát thiết bị mà không hướng dẫn thì không giảm thương tích. Năm 2025, Việt Nam có 3.151 vụ cháy và 90 người chết.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/27-nuoc-tieu-co-mau-nhin-thay-duoc-du-khong-dau-va-hom-sau-da/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/27-nuoc-tieu-co-mau-nhin-thay-duoc-du-khong-dau-va-hom-sau-da/","title":"Nước tiểu có máu nhìn thấy được, dù không đau và hôm sau đã sạch, vẫn phải đi khám một lần","content_text":"Trong dữ liệu 4.915 ca ung thư bàng quang ở Anh, người từ 60 tuổi đi khám vì tiểu ra máu nhìn thấy được thì 2,8% hoá ra là ung thư bàng quang; nhóm 40 đến 59 tuổi là 1,2%. Tỷ lệ không cao, nhưng đủ để phải đi khám, và chi phí ban đầu chỉ vài trăm nghìn đồng.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/28-roi-loan-cuong-khong-chi-la-chuyen-tren-giuong-di-kham-tim/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/28-roi-loan-cuong-khong-chi-la-chuyen-tren-giuong-di-kham-tim/","title":"Rối loạn cương không chỉ là chuyện \"trên giường\": đi khám tim mạch trước","content_text":"Đàn ông có rối loạn cương về sau mắc biến cố tim mạch nhiều hơn khoảng 44%, nhồi máu cơ tim nhiều hơn 62%, đột quỵ nhiều hơn 39%. Càng trẻ thì khoảng cách càng lớn. Nên việc đầu tiên là đi khám huyết áp, đường huyết, mỡ máu, chứ không phải mua thuốc.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/29-giam-can-bo-thuoc-la-kiem-soat-huyet-ap-va-duong-huyet-thi/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/29-giam-can-bo-thuoc-la-kiem-soat-huyet-ap-va-duong-huyet-thi/","title":"Giảm cân, bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp và đường huyết thì chức năng cương cũng tốt lên","content_text":"6 thử nghiệm với 740 nam: thay đổi lối sống hoặc dùng thuốc kiểm soát yếu tố nguy cơ tim mạch giúp điểm chức năng cương tăng trung bình 2,66 điểm trên thang 25 điểm. Riêng 4 thử nghiệm chỉ thay đổi lối sống, 597 nam, vẫn tăng 2,40 điểm. Từ 22 điểm trở lên là mức bình thường.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/30-dung-bao-cao-su-suot-moi-lan-quan-he-va-khong-dung-chung/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/30-dung-bao-cao-su-suot-moi-lan-quan-he-va-khong-dung-chung/","title":"Dùng bao cao su suốt mỗi lần quan hệ, và không dùng chung bơm kim tiêm","content_text":"Dùng bao cao su mỗi lần, từ đầu đến cuối, giảm khoảng 71% nguy cơ lây HIV qua đường tình dục khác giới. Dùng chập chờn thì gần như không khác không dùng. Bao cao su không che chỗ loét nên không chặn được giang mai và herpes. Năm 2024, Việt Nam ghi nhận 13.351 ca nhiễm HIV mới.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/31-da-tung-co-hanh-vi-nguy-co-thi-di-xet-nghiem-hiv-mot-lan/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/31-da-tung-co-hanh-vi-nguy-co-thi-di-xet-nghiem-hiv-mot-lan/","title":"Đã từng có hành vi nguy cơ thì đi xét nghiệm HIV một lần","content_text":"Xét nghiệm HIV là tự nguyện và kết quả được giữ bí mật theo luật. Dương tính không phải bản án: uống thuốc đều để virus dưới ngưỡng phát hiện thì không lây cho bạn tình. Trong nghiên cứu PARTNER, 782 cặp đồng tính nam có một người nhiễm, không có ca nào lây cho bạn tình.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/32-y-nghi-tu-tu-vua-nhen-len-thi-noi-ngay-voi-mot-nguoi-ben/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/32-y-nghi-tu-tu-vua-nhen-len-thi-noi-ngay-voi-mot-nguoi-ben/","title":"Ý nghĩ tự tử vừa nhen lên thì nói ngay với một người bên cạnh, giao mấy chục phút đó cho họ","content_text":"Trong một nghiên cứu phỏng vấn, gần một nửa người tự tử không thành nói từ lúc ý nghĩ nhen lên đến lúc ra tay không quá 10 phút. Ba phần tư đã có tiếp xúc với người bên cạnh trong khoảng thời gian đó. Người từng vào viện vì tự làm hại bản thân, sau 1 năm khoảng 2% chết vì tự tử, sau 9 năm trở lên khoảng 7%; tuyệt đại đa số về sau không chết vì tự tử.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/33-dung-coi-cuu-duoc-la-xong-sau-ngo-doc-thuoc-tru-sau-hay-khi/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/33-dung-coi-cuu-duoc-la-xong-sau-ngo-doc-thuoc-tru-sau-hay-khi/","title":"Đừng coi \"cứu được là xong\": sau ngộ độc thuốc trừ sâu hay khí CO, giữ được mạng chưa chắc giữ được phổi và não","content_text":"Paraquat không có thuốc giải: 43,2% trong 257 ca ở Bangladesh chết, vì chất này bị bơm chủ động vào phổi gây xơ phổi. Ngộ độc CO cứu sống được vẫn còn di chứng nhận thức ở 46,1% người thở oxy thường, 25,0% ở nhóm oxy cao áp. Việt Nam cấm paraquat từ 8/2/2019.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/34-dung-dat-cuoc-nam-vai-hom-la-khoi-vao-chuyen-nga-tu-tren/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/34-dung-dat-cuoc-nam-vai-hom-la-khoi-vao-chuyen-nga-tu-tren/","title":"Đừng đặt cược \"nằm vài hôm là khỏi\" vào chuyện ngã từ trên cao: vào ICU chấn thương thì phần lớn sống, nhưng cái giá tính bằng năm","content_text":"Trong 289 ca ngã cao vào một khoa hồi sức chấn thương, 5,5% tử vong, nhưng 47,1% tổn thương từ 3 vùng cơ thể trở lên, 36% phải thở máy, ca nằm lâu nhất là 132 ngày. Một nửa số ca ngã từ độ cao không quá 3 mét. Ở Đức, chỉ 58% người đa chấn thương nặng trở lại được với công việc.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/35-dung-dem-mat-mot-qua-than-cung-chang-sao-ra-doi-lay-tien/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/35-dung-dem-mat-mot-qua-than-cung-chang-sao-ra-doi-lay-tien/","title":"Đừng đem \"mất một quả thận cũng chẳng sao\" ra đổi lấy tiền: quả còn lại phải làm thay việc của hai quả, 86% người từng bán thận nói sức khoẻ kém đi","content_text":"Ở Mỹ, người hiến thận chính quy đã qua sàng lọc nhiều lớp trước khi hiến, sau 15 năm có 31 trên 10.000 người đi tới suy thận giai đoạn cuối. Người khoẻ mạnh tương tự nhưng không hiến là 4 trên 10.000 người. Một nhóm người bán thận ở Ấn Độ, 6 năm sau 86% nói sức khoẻ kém đi, ba phần tư vẫn còn nợ.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/36-khong-nhat-khong-thao-khong-ban-nhung-khoi-kim-loai-khong/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/36-khong-nhat-khong-thao-khong-ban-nhung-khoi-kim-loai-khong/","title":"Không nhặt, không tháo, không bán những khối kim loại không rõ nguồn gốc; thấy biểu tượng ba lá phóng xạ thì tránh xa","content_text":"Tia phóng xạ không nhìn thấy, nguồn phóng xạ là khối kim loại kín, nên \"trông bình thường\" không nói lên gì. Gặp rất khó, nhưng hậu quả lớn: năm 1987 ở Goiânia (Brazil), tháo máy xạ trị bỏ hoang làm 249 người nhiễm, 4 người chết. Ở Việt Nam, năm 2015 một nguồn coban-60 thất lạc ở Vũng Tàu.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/37-khi-da-phai-vay-de-tra-no-co-bac-va-tam-trang-xuong-mai-goi/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/37-khi-da-phai-vay-de-tra-no-co-bac-va-tam-trang-xuong-mai-goi/","title":"Khi đã phải vay để trả nợ cờ bạc và tâm trạng xuống mãi: gọi tổng đài tư vấn tâm lý, rồi giao thẻ ngân hàng và mật khẩu cho người nhà giữ","content_text":"Nghiên cứu toàn quốc ở Thụy Điển trên 2.099 người rối loạn cờ bạc: so với người cùng tuổi, tử vong chung cao 1,8 lần, tử vong do tự tử cao 15 lần. Dấu hiệu báo trước rõ nhất là trầm cảm. Khi đã phải vay trả nợ cờ bạc và tâm trạng xuống mãi, gọi 1900 1267 hoặc 096.306.1414.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/38-nam-quan-he-tinh-duc-dong-gioi-co-hanh-vi-nguy-co-den-co-so/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/38-nam-quan-he-tinh-duc-dong-gioi-co-hanh-vi-nguy-co-den-co-so/","title":"Nam quan hệ tình dục đồng giới có hành vi nguy cơ: đến cơ sở điều trị HIV hỏi về thuốc dự phòng trước phơi nhiễm, uống đều giảm khoảng 70% nguy cơ","content_text":"Người chưa nhiễm HIV uống thuốc kháng vi rút trước khi có nguy cơ giảm khoảng 70%, nhưng chỉ khi uống đều. Nhóm uống dưới 40% số ngày gần như không được bảo vệ. Thử nghiệm iPrEx giảm 44%, còn PROUD và IPERGAY giảm 86%. Ở Việt Nam đây là thuốc kê đơn, phải khám trước.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/39-phu-nu-tu-65-tuoi-nen-do-mat-do-xuong-mot-lan-sau-man-kinh/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/39-phu-nu-tu-65-tuoi-nen-do-mat-do-xuong-mot-lan-sau-man-kinh/","title":"Phụ nữ từ 65 tuổi nên đo mật độ xương một lần; sau mãn kinh mà có yếu tố nguy cơ thì không cần đợi đến 65","content_text":"Phụ nữ từ 65 tuổi nên tầm soát loãng xương một lần; sau mãn kinh mà có yếu tố nguy cơ thì cũng nên, không cần đợi 65. Cách có hiệu quả là ước tính nguy cơ gãy xương trước, ai nguy cơ cao mới đo mật độ xương rồi điều trị: giảm 17% gãy cổ xương đùi, tức khoảng 5 ca trên 1.000 người tầm soát.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/40-da-chan-doan-loang-xuong-hoac-chi-nga-nhe-da-gay-xuong-xin/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/40-da-chan-doan-loang-xuong-hoac-chi-nga-nhe-da-gay-xuong-xin/","title":"Đã chẩn đoán loãng xương, hoặc chỉ ngã nhẹ đã gãy xương: xin bác sĩ kê thuốc chống loãng xương và dùng đều, đừng lấy canxi thay thuốc","content_text":"Đã loãng xương hoặc đã gãy vì ngã nhẹ, thuốc giúp giảm khoảng một nửa gãy cổ xương đùi và hơn một nửa gãy đốt sống có triệu chứng. Người đã mổ vì gãy cổ xương đùi mà truyền thuốc trong 90 ngày đầu thì 2 năm sau ít gãy lại 35%, ít tử vong 28%. Canxi và vitamin D chỉ là nền, không thay được thuốc.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/41-di-tren-bang-tu-nhien-khoan-do-do-day-truoc-duoi-10-cm-thi/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/41-di-tren-bang-tu-nhien-khoan-do-do-day-truoc-duoi-10-cm-thi/","title":"Đi trên băng tự nhiên: khoan đo độ dày trước, dưới 10 cm thì không bước lên","content_text":"Ở Việt Nam không có hồ đóng băng đủ dày để đi, nên mục này chủ yếu dùng khi du lịch xứ lạnh. Ngưỡng an toàn: băng trong mới kết, dày 10 cm mới đi bộ được một người, 15 cm cho nhóm nhỏ, 20 cm cho chỗ đông người. Băng trắng đục do tuyết tan rồi đông lại chỉ chắc bằng một nửa, nên phải tính gấp đôi độ dày.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/42-lap-chan-bao-ve-deo-kinh-va-mat-na-cam-hai-tay-khi-dung-may/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/42-lap-chan-bao-ve-deo-kinh-va-mat-na-cam-hai-tay-khi-dung-may/","title":"Lắp chắn bảo vệ, đeo kính và mặt nạ, cầm hai tay khi dùng máy mài góc; tuyệt đối không lắp lưỡi cưa gỗ","content_text":"Máy mài góc quay rất nhanh, lưỡi vỡ thì mảnh bay ra như đạn; lắp lưỡi cưa gỗ là sai và dễ bị giật ngược. Ba lỗi gây chết người hay gặp là tháo chắn bảo vệ, lắp lưỡi cưa gỗ và cầm một tay. Kính bảo hộ và mặt nạ chỉ vài chục nghìn đồng.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/43-cu-hoi-thang-nguoi-dang-co-ve-khong-on-ban-co-nghi-den/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/43-cu-hoi-thang-nguoi-dang-co-ve-khong-on-ban-co-nghi-den/","title":"Cứ hỏi thẳng người đang có vẻ không ổn: \"Bạn có nghĩ đến chuyện tự tử không?\" — hỏi không khiến họ muốn tự tử hơn","content_text":"Nỗi sợ \"hỏi sẽ gợi ý\" không có cơ sở: thử nghiệm trên 2.342 học sinh cho thấy nhóm được hỏi không thấy khó chịu hơn, và số em nghĩ đến tự tử không tăng. Học sinh vốn có triệu chứng trầm cảm được hỏi lại thấy nhẹ hơn. Học sinh từng tự tử không thành được hỏi cũng ít nghĩ đến chuyện đó hơn.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/44-tim-dap-loan-hoi-hop-thi-di-lam-dien-tam-do-neu-ket-qua-cho/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/44-tim-dap-loan-hoi-hop-thi-di-lam-dien-tam-do-neu-ket-qua-cho/","title":"Tim đập loạn, hồi hộp thì đi làm điện tâm đồ; nếu kết quả cho thấy có rung nhĩ thì để bác sĩ đánh giá và dùng thuốc kháng đông, đừng lấy aspirin thay","content_text":"Rung nhĩ làm máu ứ trong tim rồi đóng thành cục; cục máu chạy lên não là đột quỵ. Dùng thuốc kháng đông theo chỉ định giảm khoảng 64% đột quỵ so với không dùng; aspirin chỉ giảm khoảng 22% nên không thay thế được. Khoảng 25% người rung nhĩ không thấy triệu chứng gì.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/45-nguoi-lon-nen-xet-nghiem-viem-gan-c-mot-lan-duong-tinh-thi/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/45-nguoi-lon-nen-xet-nghiem-viem-gan-c-mot-lan-duong-tinh-thi/","title":"Người lớn nên xét nghiệm viêm gan C một lần; dương tính thì làm tiếp xét nghiệm vi rút, còn vi rút thì uống thuốc 8 đến 12 tuần, phần lớn khỏi","content_text":"Viêm gan C thường không có triệu chứng trong nhiều chục năm. Xét nghiệm kháng thể trước; dương tính thì làm xét nghiệm vi rút, còn vi rút thì uống thuốc 8 đến 12 tuần, trên 95% sạch vi rút. Người sạch vi rút có nguy cơ tử vong thấp hơn khoảng 60%, ung thư gan thấp hơn khoảng 71%.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/46-xuong-ham-biogas-ho-ga-be-phot-gieng-thong-gio-do-khi-co/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/46-xuong-ham-biogas-ho-ga-be-phot-gieng-thong-gio-do-khi-co/","title":"Xuống hầm biogas, hố ga, bể phốt, giếng: thông gió, đo khí, có dây, có người ở trên; có người gục thì không nhảy xuống theo","content_text":"Hầm biogas, hố ga, giếng, bể phốt tích khí độc và thiếu ôxy; người xuống có thể gục trong vài giây. Tháng 7/2026, ngạt khí H2S trong hầm biogas ở Thanh Hóa làm 13 người gặp nạn, 5 người chết. Nguyên tắc có bốn bước: thông gió, đo khí, có dây, có người ở trên; và không nhảy xuống cứu.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/47-tu-45-tuoi-neu-co-yeu-to-nguy-co-ung-thu-da-day-hoac-thuc/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/47-tu-45-tuoi-neu-co-yeu-to-nguy-co-ung-thu-da-day-hoac-thuc/","title":"Từ 45 tuổi, nếu có yếu tố nguy cơ ung thư dạ dày hoặc thực quản thì đi nội soi một lần","content_text":"Ở 6 vùng có tỷ lệ ung thư cao của Trung Quốc, theo dõi 637.500 người 40-69 tuổi: Nhóm đã nội soi dạ dày một lần có tỷ lệ tử vong do ung thư đường tiêu hoá trên thấp hơn khoảng 57%; tính theo \"được mời đi khám\" chỉ còn 31%. Ở Hàn Quốc, người đã nội soi chết vì ung thư dạ dày ít hơn khoảng 47%.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/48-moc-nhi-nam-huong-ngam-la-phai-dung-ngay-trong-bua-bun-pho/","url":"https://notevida.com/vi/01-dung-chet-som/48-moc-nhi-nam-huong-ngam-la-phai-dung-ngay-trong-bua-bun-pho/","title":"Mộc nhĩ, nấm hương ngâm là phải dùng ngay trong bữa; bún, phở, bánh canh tươi mua ngày nào ăn hết ngày đó; không tự làm món lên men từ ngô, gạo","content_text":"Mộc nhĩ ngâm quá lâu, bún phở tươi để qua ngày, hoặc món lên men tự làm từ ngô gạo có thể sinh ra độc tố bongkrekic acid. Độc tố chịu nhiệt: đun sôi 100°C hay hầm áp suất đều không phá được, và không có thuốc giải. Ở Trung Quốc 2010-2020: 19 vụ, 146 người mắc, 43 người chết, tỷ lệ tử vong 29,5%.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/02-dung-chet-mon/1-cai-thuoc-la-cang-som-cang-tot/","url":"https://notevida.com/vi/02-dung-chet-mon/1-cai-thuoc-la-cang-som-cang-tot/","title":"Cai thuốc lá, càng sớm càng tốt","content_text":"Người đang hút chết sớm hơn người chưa từng hút trung bình hơn 10 năm. Cai trước 40 tuổi xoá được khoảng 90% phần nguy cơ tăng thêm; cai ở 25–34 tuổi lấy lại gần 10 năm, 35–44 tuổi khoảng 9 năm, 45–54 tuổi khoảng 6 năm.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"},{"id":"https://notevida.com/vi/02-dung-chet-mon/2-dung-hut-thuoc-trong-nha-va-trong-xe-cung-dung-de-khach-hut/","url":"https://notevida.com/vi/02-dung-chet-mon/2-dung-hut-thuoc-trong-nha-va-trong-xe-cung-dung-de-khach-hut/","title":"Đừng hút thuốc trong nhà và trong xe, cũng đừng để khách hút trong nhà","content_text":"Năm 2004 toàn cầu có khoảng 600.000 người chết vì hít khói thuốc của người khác, gần ba phần mười là trẻ em. Người hít khói thuốc thụ động có nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim, đột quỵ đều cao hơn khoảng ba phần mười. Hít phải trong nhà hại hơn hít phải ở ngoài.","date_modified":"2026-11-08","language":"vi"}]}